Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    
بازگشت به فهرست مقالات ر

 

رایانش ابری[1] .بر اساس تعریف مؤسسه ملی فناوری و استاندارها[2](1، ص2)، رايانش ابري، مدل یا شیوه­ای از رایانش است که دسترسی آسان به مجموعه‌ای از منابع رایانشی قابل تغییر و پیکربندی (مثل شبکه‌ها، سرورها، فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های کاربردی و سرویس‌ها) را ممکن می­کند. دسترسی می­تواند با کمترین نیاز به مدیریت منابع و یا با دخالت مستقیم فراهم‌کننده سرویس باشد.

ابر در اینجا استعاره از شبکه یا شبکه‌ها مانند اینترنت است که کاربر از پشت صحنه و آنچه در پشت  آن اتفاق می‌افتد اطلاع دقیق  ندارد. در نمودارهای شبکه‌های رایانه‌ای نیز از شکل ابر برای نشان دادن شبکه اینترنت استفاده می‌شود. دلیل تشبیه اینترنت به ابر در این است که درون اینترنت همچون درون ابر از دید پنهان است (2، ص5).

رایانش ابری گام مهمی برای تضمین دسترسی جهانی و رایگان به اطلاعات و منابع رایانه­ای است. رایانش ابری به پر کردن شکاف دیجیتال[3]میان دارا و ندار کمک می­کند. در رایانش ابری کاربران نهایی می­توانند به نرم­افزارهای کاربردی (یا اپلیکیشن­ها) و خدمات آنلاین بی یا با هزینه­ی اندک  دست یابند.  با رایانش ابری، عرضه­کنندگان خدمات کامپیوتری دیگر نیاز ندارند زیرساخت­هایِ فنی (نظیر خریداری نرم­افزارهای مختلفی چون مایکروسافت وُرد، نرم­افزار طراحی لوگو، نرم­افزار ویرایش تصویر)کسب وکار خود را بخرند ، تعمیر و نگهداری، یا حتی تولید کنند. آن­ها می­توانند عملیات ایجاد و تولید را با هدف برطرف­کردن نیازهای روزافزون خود تا حد امکان به­صورت خودکار و بسیار آسان­تر و اقتصادی­تر با مراکز داده داخلی ارزیابی کنند. قابلیت موروثی ابر این امکان را می­دهد تا یک نرم­افزار در بخش­ها و سایت­های مختلف به­کار گرفته شود و برای استفاده از آن لزومی به فراهم­آوری زیرساختی مشخص نیست و با ایجادِ تغییری ساده در نرم­افزار– که معمولا دسترسی به منبع آن­ها باز است- مي‌توان از آن با هدف­های گوناگون استفاده و در هزینه­ها صرفه­جویی کرد (3، ص343).

از مزایای رایانش ابری مي‌توان به پاسخ­گویی فوری و امکان گسترش قابلیت­ها (توان رایانش فوری و داشتن زیرساخت)، کاهش تعدُد روزآمدسازی­ها، بهبود اقتصاد براساس میزان انعطاف­پذیری وکارایی بالا، رشد اقتصاد، بهبود توانمندی برای مشارکت، توانایی قیمت­گذاری براساس میزان استفاده، تبدیل رایانش به هزینه­ای متغیر، در مقايسه با هزینه­ عمده­ ثابت با هزینه بالاسری بالا، کاهش نیاز به زیرساخت­های پیش ­روی  فناوری اطلاعات و پشتیبانی از هزینه­ها، قابلیت فراخوان زیرساخت در هنگام نیاز و توان رایانش،  سازگاری با محیط زیست و کاهش اثرات زیست محیطی، بهبود و بازسازی قابلیت­ها و توانمندی­ها در هنگام بحران اشاره کرد (4، ص6-7).

دولت­ها و رایانش ابری. اگر حمایت از توسعه فناوری دغدغه دولت­ها باشد، رایانش ابری جائی است که دولت­ها باید به این دغدغه پاسخ دهند. رایانش ابری منجر به توسعه صنعت و جامعه اطلاعاتی، همراه محبوبیت اینترنت اشیا[4]

 

و اینترنت تلفن همراه شده است (6، ص41). نفوذ رایانش ابری در صنایع مختلف به­طور آشکار افزایش یافته است.

رایانش ابری در ایران. سازمان‌های دولتی به­کارگيری معماری، بسترها و برنامه‌های رايانش ابری را برای عرضه خدمات و برآورده ساختن نيازهای زيرمجموعه­های خود آغاز کرده‌اند. از رایانش ابری مي‌توان در بهداشت الکترونیکی، دولت الکترونیک، تجارت الکترونیک بهره برد.

از عوامل كليدي كه لازم است پیش از پذیرش ابر، مورد ارزیابی قرار گیرد، زیرساخت فناوری اطلاعاتی و ارتباطاتی کشور است. وزارت اطلاعات و فناوری ارتباطات تنها مسئول اجرا و گسترش زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور است. دولت ایران گام­های سریعی را در اجرای زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات برای گسترش زیرساخت­ها برداشته است و پذیرش ابر را تشویق می­کند. پذیرش رایانش ابری مزایای بسياري يرای دولت­ها دارد. کشورهای توسعه ­یافته گام­های اولیه برای حرکت به سمت رایانش ابری را برداشته­اند (7، ص61،59،46،7 ).

رایانش ابری درکتابخانه­ها . رایانش ابری با تجمیع منابع و اطلاعات در یک فضا، سرعت در انعطاف­پذیری، ارائه سرویس­هایی با امکان کنترل و اندازه­گیری[5]، عرضه بر اساس تقاضا، دسترسی به شبکه گسترده (8، ص357)، کاهش خطر و افزایش امنیت، تغییر شکل آموزش كاربران، گسترش همکاری (9، ص584)، کاهش هزینه­ها، افزایش دسترسی و پردازش با سرعت بالا (10، ص531) را باعث شده است. به مدد رايانش ابري، بسیاری از فعالیت‏های سنتی کتابخانه‏ها با کیفیت بهتری مي­تواند اداره شود. رایانش ابری می­تواند مشکلاتی نظیر حق پدیدآور و توسعه قابلیت­ها و امکانات کتابخانه را نیز برای کتابخانه­ها آسان کند (11، ص859). رایانش ابری درکتابخانه، می­تواند در حوزه­هایی نظیر ایجاد کتابخانه­ها و مخزن­های دیجیتال، یافتن داده­های کتابخانه­ای، میزبانی وب­سایت، یافتن محتوای علمی، ذخیره­سازی فایل، و اتوماسیون کتابخانه به­کار برده شود (12، ص272-273).

رایانش ابری یک تغییر اساسی در فناوری اطلاعات است. رایانش ابری و اطمینان به سرویس­های آن در دنیای امروز در سازمان­ها بیم و امید ایجاد کرده است. به­ويژه این که تغییر روش برای سازمان­های بزرگ چندان ساده نیست، اما برای شرکت­های کوچک و متوسط آسان­تر است،  زیرا کار رایانش در آن­ها کمتر پیچیده است. از این رو انتظار می­رود آن­ها نخستين گروهی باشند که از سرویس­های رایانش ابری استفاده ­کنند (10، ص531). رایانش ابری به ارائه منابع رایانشی همانند ارائه خدمات روزمره نظیر آب و برق وگاز، برای سرویس به مشتریان امیدوار است. پاردِشی[6] (2014) بر این باور است كه رایانش ابری با قابليت هائي كه دارد، آينده درخشاني در پيش دارد. اين قابلت ها شامل در دسترس بودن در همه زمان­ها و همه مكان­ها، و قابل استفاده بودن در كار آموزش است. آینده رایانش با وجود رایانه­هاي قابل حمل، تلفن همراه، کارت­های هوشمند و نیز رایانه­ها كه در لوازم شخصي مانند عينك و ساعت مچي كار مي­گذارند، درخشان­تر خواهد بود (13، ص156).

چالش­ها. با وجود مزايا و فرصت‌های بسيار فناوری رايانش ابری، ريسک‌های متعددی وجود دارند که سازمان‌های دولتی بايد قبل از مهاجرت به سمت محيط ابری آن­ها را بشناسند (14، ص759). نیاز به مقیاس­پذیری؛ نیاز به قابلیت اطمینان بالا؛ نیاز به امنیت داده در ابر؛ نیاز به استانداردهای باز– دسترسی باز- و قابلیت اجرای هم زمان؛ نیاز به آماده­سازی و تدارک برای بازبینی؛ نیاز به حل موارد قانونی بالقوه؛ نیاز به تنظیم بازار ابر؛ نیاز به بازتعریف نقش نیروی کار فناوری اطلاعات؛ نیاز به ارزیابی بازگشت سرمایه رایانش ابری؛ و نیاز به همکاری ابر دولتی، ده چالش عمده پیش روی دولت در اجرای رایانش ابری هستند (4، ص33).

 

مآخذ:

 

1)Mell,P; Timothy,G. The NIST Definition of Cloud Computing: Recommendations of the National Institute of Standards and Technology:5. [Online]. Available at: http://csrc.nist.gov [10/8/2015].

2) رجبی ،ابولقاسم. "رایانش ابری." مطالعات ارتباطات وفناوری نوین (گروه ارتباطات وفناوری نوین)،
شماره 12038 (1390): 1-68. در دسترس در: http://rc.majlis.ir/fa/report/show/800669 [26/10/2015]

3) Talukder, A. K.; Zimmerman, L. Cloud economics: Principles, costs, and benefits In Cloud computing.  London: Springer, 2010. [Online].Available at: http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-1-84996-241-4_20 [10/26/2015]; 4) Wyld, D. C. " Moving to the cloud: An introduction to cloud computing in government." IBM Center for the Business of Government. (2009): 6-33

[Online].Available at: http://inls525fall2011.web.unc.edu/files/2011/09/DavidWyld.pdf.[10/9/2015]; 5)  Xia, Feng, Laurence T. Yang, Lizhe Wang, and Alexey Vinel. "Internet of things." International Journal of Communication Systems.  Vol. 25, No. 9 (2012): 1101-1102.[Online]. Available at:  https://www.homeworkmarket.com/sites/default/files/q5/04/07/danainfo.acppwiszgmk2n0u279qu76contentserver.pdf.[10/10/2015]; 6) Meng, Qingjie, and Changqing Gong. "Research of cloud computing security in digital library," In Information Management, Innovation Management and Industrial Engineering (ICIII) (23-24 Nov. 2013), 6th International Conference, vol. 2, pp. 41-44. IEEE,2013.[online].Available at: http://ieeexplore.ieee.org/xpl/login.jsp?tp=&arnumber=6703173&url=http%3A%2F%2Fieeexplore.ieee.org%2Fxpls%2Fabs_all.jsp%3Farnumber%3D6703173. [10/9/2015]; 7) Mousavi, shoshtari; seyed, farid. "CLOUD COMPUTING ADOPTION IN DEVELOPING COUNTRIES A TENTATIVE FRAMEWORK BASED ON EXPERIENCES FROM IRAN". master's(two year) thesis in informatics, University of Borås/School of Business and IT, thesis in Informatics:7,46,59,61.[Online].Available at: http://bada.hb.se/handle/2320/12477 .[26/10/2015]; 8) Shahzad, Farrukh. "State-of-the-art survey on cloud computing security Challenges, approaches and solutions." Procedia Computer Science. Vol. 37 (2014): 357-362; 9) Bouyer, Asgarali; Arasteh, Bahman. "The Necessity Of Using Cloud Computing In Educational System." Procedia - Social and Behavioral Sciences. Vol.143 (2014): 581- 585; 10) Avram, Maricela-Georgiana. "Advantages and challenges of adopting cloud computing from an enterprise perspective." Procedia Technology . Vol.12 (2014): 529-534;

11) قبادپور ،وفا؛ نقشينه، نادر؛ ثابت پور، افسون."از رايانش ابری تا کتابخانه ابری و ارائه پيشنهاد طراحی کتابخانه با الگوی رايانش ابری." پژوهشنامه پردازش و مديريت اطلاعات، 28 (4) (1392): 859-877؛

12) Kaushik, A.; Kumar, A. "Application of cloud computing in libraries." International Journal of Information Dissemination and Technology. Vol. 3, No.4 (2013): 270-273; 13) Samad, J; Loke, S. W; Reed, K. Mobile Cloud Computing. Cloud Services, Networking, and Management. Canada: Wiley-IEEE Press, 2015;

14) يعقوبی، نورمحمد؛ جعفری، حميدرضا؛ شکوهی، جواد." شناسايی و رتبه بندی عوامل ريسک رايانش ابری در سازمان های دولتی." پژوهشنامه پردازش و مديريت اطلاعات، 30 (3) (1394): 759-7.

 

 


[1] Cloud computing

[2] NTIS

[3]  ONLINE

[4] Internet of things(IOT) 

به طورکلی، اینترنت اشیا اشاره به اتصال شبکه ارتباطی اینترنت به اشیا معمولی دارد. اینترنت اشیا، حضور اینترنت را در همه جا با یکپارچه­سازی هر شی و تعامل آن با این شبکه افزایش می­دهد که منجر به ایجاد یک شبکه بزرگ توزیع شده از تمامی کاربران و وسایل ایشان می­شود (5، ص1).  

[5]. مکان اندازه­گیری سرویس و ارائه سرویس­های مربوط به گزارش­گیری برای کاربران فراهم است.

[6] Pardeshi

پری حسین زاده و شیما مرادی

بازگشت به فهرست مقالات ر