Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    
 

بازگشت به فهرست مقالات ر


رده‌بندي كولن[1] .  اين رده‌بندي نوعي نظام سازماندهي كتابخانه‌اي ابداعي شيالي رامام‌ريتا رانگاناتان[2](1892-1972)، كتابدار و رياضيدان هندي است كه نخستين ويرايش آن در سال 1933 منتشر گرديد(6) و با هدف رده‌بندي موضوعي همه انواع منابع كتابخانه‌اي (كتاب، نشريه، گزارش، جزوه، ريزنگار، و جز آن) تهيه شده است (1:18).

تاريخچه. رده‌بندي كولن نخستين نمونه رده‌بندي تحليلي ـ تركيبي[3]  است (8) زيرا در رده‌بندي‌هاي پيشين،"تحليل چهريزه‌اي"[4]  به اين شكل مطرح نبوده است (81:2). رانگاناتان در سال 1924، با مطالعه طرح‌هاي مختلف رده‌بندي دريافت كه بيشتر طرح‌هاي موجود قابليت پذيرش موضوع‌هاي جديد را ندارند و اين ضعف به‌دليل شمارشي بودن آنهاست، بدين معني كه در آنها همه موضوع‌هاي موجود به‌صورت انفرادي آمده و براي هر يك شماره يا نمادي[5]  تعيين شده است؛ و حال آنكه در جهان دانش، موضوع‌هاي مركب چند وجهي فراوان است و به همين سبب نظام‌هاي خطي يا عمودي نمي‌تواند جوابگوي اين نياز باشد (49:2).

رانگاناتان، كه پيش از آن در رشته رياضيات تحصيل كرده بود (23)، در سال 1924 به‌عنوان كتابدار به دانشگاه مدâرس وارد شد و همزمان با استفاده از رده‌بندي دهدهي ديويي و مطالعه كمبودهاي ساير رده‌بندي‌ها، انديشه اوليه رده‌بندي چهريزه‌اي در وي قوت گرفت (194:21). وي روزي برحسب اتفاق در فروشگاهي در لندن اسباب‌بازي مكانو[6]  را براي نخستين بار مشاهده كرد و با شيوه كار آن آشنا شد. اين وسيله از تعدادي پيچ و مهره تشكيل مي‌شد كه با پس و پيش كردن آنها شكل‌هاي گوناگوني پديد مي‌آمد. اين شيوه كار، رانگاناتان را به اين فكر واداشت كه در رده‌بندي منابع كتابخانه‌اي نيز مي‌توان تعدادي فرانماي كوچك تهيه كرد كه در آنها براي شماره‌سازي از نمادها به جاي پيچ و مهره‌هاي مكانو استفاده شود (16: ج 5، ص 337-338).

نخستين پيش‌نويس فرانماهاي رده‌بندي كولون در اواسط سال 1925 تكميل شد و رانگاناتان در همين ايّام فرانماهاي نمونه را از جهات مختلف مورد آزمايش قرار داد. در راه بازگشتش از لندن به مدْرس، كتاب‌هاي كتابخانه كشتي را با استفاده از همين فرانماها رده‌بندي كرد (16: ج 5، ص 338). وي پس از رسيدن به مدْرس طي سال‌هاي 1926-1932، تعداد شش هزار عنوان كتاب كتابخانه اين دانشگاه را با استفاده از فرانماهاي خود رده‌بندي كرد. نظام باز اين كتابخانه به او امكان مي‌داد كه، ضمن ارائه خدمات مرجع، از عكس‌العمل استفاده‌كنندگان درباره اين نظام و نقاط ضعف احتمالي آن آگاه شود (194:21) و، بر اين اساس، اصلاحات مورد نياز را در فرانما انجام دهد. استفاده از نشانه دو نقطه (:) براي تركيب قسمت‌هاي مختلف شماره‌ها و استفاده از حروف كوچك و بزرگ و اعداد عربي ـ هندي در شماره رده براي كاركنان نه‌چندان حرفه‌اي اين كتابخانه نيز مشكلي ايجاد نمي‌كرد (16: ج 5، ص 338).

در سال 1927، نخستين فرانماهاي رسمي رده‌هاي اصلي مختلف شكل گرفت و رانگاناتان در اين راه پيوسته با متخصصان حوزه‌هاي مختلف علوم تبادل نظر داشت (21: 194-195). يك سال پس از تأسيس انجمن كتابداران مدرس[7]  (1928)، مدرسه كتابداري، به همت همين انجمن تاسيس شد. در اين مدرسه، دو نظام رده‌بندي كولن و دهدهي ديويي همزمان تدريس مي‌شد؛ و اين آموزش فرصتي را براي كشف مزاياي كولن بر ديويي و ارزيابي علمي و انتقادي از هر دو نظام فراهم كرد (195:21). در اين سال‌ها هيچ نظريه مدوّني براي راهنمايي طرح رده‌بندي كولن موجود نبود و بيشتر بر يافته‌هاي تجربي و عكس‌العمل‌هاي استفاده‌كنندگان كتابخانه متكّي بود (16: ج 5، ص 338).

سرانجام، در سال 1933 اين امكان فراهم آمد كه نخستين ويرايش رده‌بندي در يك جلد و سه بخش توسط انجمن كتابداران مدرس منتشر شود (195:21). در اين ويرايش، فرانما براي چهريزه‌هاي متفاوت در هر رده اصلي تهيه شده بود كه از "دو نقطه" براي تركيب استفاده مي‌گرديد، و استفاده از اين نماد، بخش مهمي از طرح بود و به همين سبب نيز رده‌بندي كولن ناميده مي‌شد (58:12). مهم‌ترين مشخصه‌هاي نخستين ويرايش كولن چنين بود: 1) علاوه بر فهرست تقسيمات موضوعي يا رده‌هاي اصلي (مهرده‌ها)[8] ، فرانمايي مجزّا براي هر تقسيم موضوعي داشت؛ 2) داراي جدولي از قوانين براي هر تقسيم موضوعي بود؛ 3) 27 تقسيم موضوعي شامل كليات داشت؛ 4) داراي فرانماهاي جداگانه‌اي براي تقسيمات فرعي مشترك، تقسيمات جغرافيايي، تاريخي، و زباني بود (153:4)؛ 5) از نظام نشانه‌گذاري مختلط شامل حروف بزرگ و كوچك، اعداد، و دو نقطه استفاده مي‌كرد؛ 6) از شيوه‌اي نو براي شماره‌سازي استفاده مي‌شد، به‌طوري كه كتاب‌هايي كه شماره رده آنها مشابه بود از هم تفكيك مي‌شد؛ و 7) از مفهوم "چهرها"[9]  استفاده مي‌كرد (59:12).

 سال‌هاي 1933-1937 را مي‌توان سال‌هاي تدوين نظريه رده‌بندي كتابخانه، توسط رانگاناتان دانست. در سال 1935، به دنبال پرسش بليس، هنري اولين[10]  (1870-1955) از رانگاناتان درباره نظريه‌اي كه رده‌بندي كولن بر پايه آن شكل گرفته است، رانگاناتان كار درباره نظريه رده‌بندي كتابخانه را به‌صورت جدي آغاز كرد (195:21) و همزمان از تجربه‌هايش در تدريس و مطالعه مقايسه‌اي و نظام‌مند طرح‌هاي شناخته شده موجود بهره‌مند مي‌شد (16: ج 5، ص 338). در پي اين مطالعات، رانگاناتان نظريه رده‌بندي خود را در كتابي با عنوان >ديباچه‌اي بر رده‌بندي كتابخانه<[11]  توسط انجمن كتابداران مدرس در سال 1937 منتشر كرد. در اين كتاب، نظريه رده‌بندي به‌طور عام و رده‌بندي كولن به‌طور خاص مطرح شده است. اين اثر تلاش داشت كه رده‌بندي را از مبحثي ذوقي به علم تبديل كند، و به همين سبب شاهكار رانگاناتان محسوب مي‌شود (195:21).

ويرايش دوم رده‌بندي نيز به سال 1939 توسط انجمن كتابداران مدرس در يك جلد و سه بخش منتشر شد (196:21). در اين ويرايش، برخي لغزش‌ها كه در ويرايش اول وجود داشت، اصلاح شد (59:12) و برخي يافته‌هاي نظريه رده‌بندي در اين ويرايش وارد گرديد (16: ج 5، ص 338-339) و براي نخستين بار از مفهوم مقوله‌هاي اصلي (ماهيّت، مادّه، انرژي، مكان، و زمان) به عنوان مبناي رده‌بندي استفاده شد (59:12).

نظريه رانگاناتان به‌سرعت گسترش يافت و توسط وي اصلاح گرديد. اين گسترش در جهت رده‌بندي نبود، بلكه اصل نظريه به صورت كلي و مستقل از هر نوع رده‌بندي خاص بسط مي‌يافت؛ امّا، در عين حال، پيشرفت‌هاي اين نظريه در ويرايش‌هاي مختلف كولن نيز اعمال مي‌شد و از اين طريق يافته‌هاي فكري اين نظريه در عمل به اجرا درمي‌آمد (16: ج 5، ص 339). در سال 1944 مفاهيم چهر، چهريزه[12] ، و چهريزگان[13]  و پنج مقوله اصلي[14]  نيز تدوين گرديد (196:21).

رانگاناتان در اوت 1947 به مدت 20 ماه در سمت كتابدار و استاد كتابداري دانشگاه بنارس هند[15]  به‌كار پرداخت. مجموعه كتابخانه اين دانشگاه نسبت به مجموعه كتابخانه دانشگاه مدرس بسيار متفاوت بود. رانگاناتان اين مجموعه متنوع را، كه شامل يكصدهزار عنوان كتاب مي‌شد، به تنهايي و در طي حدود 18 ماه رده‌بندي كرد. اين مجموعه و كار با آن بصيرتي فوق‌العاده در زمينه ساختار و گسترش دانش به وي داد. در سال‌هاي 1947-1958 مفاهيم دوره‌ها[16] ، سطوح[17]، و بخش‌ها[18]  تدوين شد؛ مفهوم مقولات مورد بررسي بيشتري قرار گرفت و اصلاح شد؛ و مطالعات به‌طور عمده بر رده‌بندي خلاصه و فرازبان رمزي[19]  متمركز گرديد (197:21). اين نوع رده‌بندي، به پيشنهاد اي.جي.ولز[20] ، رده‌بندي تحليلي ـ تركيبي نام گرفت.

در آوريل 1950، ويرايش سوم كولن توسط انجمن كتابداران مدرس در چهار بخش منتشر گرديد (198:21). در اين ويرايش، فرمول چهريزه‌اي براي هر رده اصلي در مورد گروه‌هاي اصلي فراهم شده بود (59:12).

در سال 1952، اصل معكوس كردن عبارت موضوعي مطرح شد و در ويرايش چهارم كولن به‌كار رفت. اين ويرايش نيز توسط انجمن كتابداران مدرس در يك جلد و چهار بخش در همان سال منتشر شد. در اين ويرايش، مفاهيم جديدي در حد فنون نشانه رده‌بندي معرفي گرديد كه مهم‌ترين آنها عبارتند از: دوره‌ها و سطوح، ويرگول براي چهريزه ماهيت[21] ، نقطه ويرگول براي چهريزه ماده[22] ، نقطه براي چهريزه‌هاي مكان[23] و زمان[24] ، و دو نقطه براي چهريزه انرژي[25] . علاوه‌براين، مفاهيم پيشاوران[26]  و پساوران[27]  سازندهاي عمومي[28]  نيز معرفي گرديد.

در 1954، فصلنامه پژوهشي >رويدادنامه كتابداري<[29]به مدير مسئولي رانگاناتان توسط مركز ملي سندپردازي در دهلي‌نو منتشر شد. در اين نشريه، مقالات برجسته‌اي در زمينه رده‌بندي توسط رانگاناتان و استادان اين فن نشر يافت. اين نشريه، در حال حاضر، نيز با عنوان >رويدادنامه كتابداري و اطلاع‌رساني<[30] منتشر مي‌شود (200:21).

در سال 1957، به‌دنبال سخنراني رانگاناتان، تحليل چهريزه‌اي به‌عنوان مبناي اين رده‌بندي شناخته شد (202:21). در همين سال، ويرايش پنجم كولن در يك جلد و سه بخش و ويرايش دوم >ديباچه‌اي بر رده‌بندي كتابخانه<، توسط انجمن كتابداران مدرس منتشر گرديد (203:21). در اين ويرايش، دگرگوني‌هاي بزرگي در قوانين و فرانماهاي مختلف صورت گرفت (12: 60؛ 203:21).

در سال 1959، به پيشنهاد پي.بي.رُي[31]  از كلكته، نماد چهريزه زمان از "نقطه" به "ويرگول معكوس" تغيير يافت كه اين تغيير رسماً در ويرايش ششم كولن اعمال گرديد و در سال 1960 منتشر شد (203:21).

در سال 1968، مفهوم تقسيمات محيطي[32]  پديدار شد و رسماً در ويرايش هفتم كولن به‌كار رفت. رانگاناتان خود تا اواخر عمر شديداً سرگرم ويرايش هفتم بود؛ با اين حال، قسمت عمده‌اي از كار توسط مركز آموزش و پژوهش و سندپردازي انجام گرفت و هزينه‌ها از طرف موقوفه سارادا رانگاناتان تأمين مي‌شد. در سال 1969 رانگاناتان مقاله‌اي شامل طرح ويرايش جديد كولن منتشر كرد و توضيحات مفصّلي درباره تغييرات و اضافات اين ويرايش ارائه داد (50:2). استفاده از دو ويرگول وارونه ('') براي سازندهاي عمومي پيشاوران درهمين سال مطرح گرديد. در 1971، جزوه‌اي تحت عنوان <رده‌بندي كولن، ويرايش هفتم: پيش‌نمايش<[33]  در 52 صفحه توسط مؤسسه خيريه سارادا رانگاناتان در بنگلر منتشر شد و در 1972 رانگاناتان پس از يك دوره كوتاه بيماري درگذشت (205:21).

ويرايش هفتم رده‌بندي كولن نخست در 12 اوت 1987 به سرپرستي ام.اي.گوپينات[34] ، دستيار پژوهشي رانگاناتان، و بعدها استاد پژوهشي كتابداري، تدوين شد (99:20) و توسط مؤسسه خيريه سارادا نشر يافت. در اين ويرايش، مباحث جديدي به طرح افزوده شد (64:2) و تغييرات فراواني يافت كه بيشتر آنها مربوط به نظام نمادي است (75:2). چهريزه مادّه نيز در اين ويرايش كاربرد گسترده‌تري يافت و حتي برخي سازندها، كه قبلاً چهريزه انرژي تلقي مي‌شد، به چهريزه ماده تغيير يافت (58:2).

مباني. رده‌بندي كولن بر اساس نظريه پويايي رشد يابنده موضوع‌ها[35]  پديد آمده است (263:11). رانگاناتان به‌منظور طراحي اين رده‌بندي، شيوه‌هاي رشد دانش و ظهور موضوع‌هاي جديد را به‌دقت مطالعه كرد (3:18).

رده‌بندي كولن نوعي طرح تحليلي ـ تركيبي است و گرايش به اين شيوه در يكايك ويرايش‌هاي آن افزايش يافته است (73:10) و اختلاف اساسي آن با رده‌بندي‌هاي ديگر، به‌ويژه ديويي و كنگره كه شمارشي هستند در همين است (117:1). در رده‌بندي‌هاي شمارشي، مفاهيم از قبل قالب‌بندي گرديده و براي آنها شماره‌اي در نظر گرفته شده است؛ بنابراين، هرگاه مفهوم جديدي در جهان دانش پديد آيد با مشكلات فراواني مواجه خواهند بود (53:2).

اگرچه كولن نخستين طرح رده‌بندي جامعي است كه به‌طور كامل بر تحليل و تركيب استوار است، برخي طرح‌هاي قديمي‌تر، خصوصاً رده‌بندي دهدهي جهاني (يو.دي.سي.)[36] ، كه حدود سي سال پيش از كولن پديد آمده بود، نيز كم‌وبيش از اين روش (81:2). رده‌بندي دهدهي جهاني با هدف رفع موانع رده‌بندي‌هاي شمارشي طراحي شد. اين رده‌بندي نشانه‌هايي از قبيل دو نقطه (:) را براي پيوند ابداع كرد، اما نتوانست شماره‌هايي بي‌همتا براي همه موضوع‌هايي كه در جهان دانش پديد مي‌آيد بيافريند (118:1). ديويي نيز، به‌منظور غلبه بر گسترش غيرقابل تصور دانش، در رده‌بندي خود كه در ابتدا طرحي كاملاً شمارشي بود، به‌گونه‌اي از اصول تحليل چهريزه‌اي استفاده كرد (گرچه براي اين منظور لفظ چهريزه را به كار نبرد). ديويي چهار چهريزه عمومي شكل كتابشناختي، زمان، مكان، و موضوعات كلي (به‌طور مثال آمار يا تحقيق) را براي همه رده‌هاي اصلي در نظر گرفت و به‌منظور شماره‌سازي از تركيب اين چهريزه‌ها براي بيان موضوعي پيچيده استفاده كرد (14).

رانگاناتان در ويرايش پنجم رده‌بندي كولن درباره ويژگي تحليلي ـ تركيبي اين رده‌بندي مي‌گويد كه... "شماره رده از پيش‌ساخته‌اي براي موضوعات مختلف وجود ندارد، بلكه فقط چند شماره براي مفاهيم ساده و اصلي تعيين شده است و موضوعات مركب و پيچيده از تركيب اين مفاهيم اصلي به‌وجود مي‌آيد" (53:2).

در كولن به‌جاي فرانماهاي شماره‌هاي هر موضوع، از يك سلسله جداول كوچك استفاده شده است (6) كه شماره موضوع‌هاي خاص از تركيب اعداد و علائم اين جدول‌ها طبق قاعده‌اي خاص به‌دست مي‌آيد (54:2).

رانگاناتان همواره به‌دنبال اصولي بود كه به‌وسيله آنها بتواند كار تحليل و تركيب را به‌گونه‌اي نظام‌مند انجام دهد. بدين ترتيب، عناصر تشكيل‌دهنده موضوع‌هاي پايه را مورد مطالعه قرار داد و سرانجام به اين نتيجه رسيد كه اين اجزاء و عناصر را مي‌توان، برخلاف آنچه در ظاهر به‌نظر مي‌رسد، به پنج مقوله يا گروه اصلي تقسيم كرد و نام هريك را چهريزه گذاشت (120:1). به‌سبب استفاده اين رده‌بندي از اصول چهريزه‌ها براي تحليل و تركيب، آن را رده‌بندي چهريزه‌اي[37]  نيز گفته‌اند (54:2). چهريزه‌ها جنبه‌ها يا ويژگي‌هاي مختلف يك موضوع هستند، زيرا از نظر رانگاناتان هر موضوع از پنج چهريزه تشكيل شده است (41:2) كه عبارتند از: 1) چهريزه ماهيت، 2) چهريزه مادّه، 3) چهريزه انرژي، 4) چهريزه مكان، و 5) چهريزه زمان. توالي اين چهريزه‌ها به‌هنگام شماره‌سازي، بر اساس حروف آغازين آنها كه به اختصار، PMEST است انجام مي‌گيرد(9). البته ممكن است همه موضوع‌ها كلّيه چهريزه‌هاي پنجگانه را در برنداشته باشند (56:2)، اما توالي چهريزه‌ها پيوسته رعايت مي‌گردد (59:2). چهريزه ماهيت، جزء اصلي و در حقيقت ذات موضوع است، مثلاً در گياه‌شناسي، انواع گياهان و در تاريخ، كشورهايي كه تاريخشان مطرح است؛ چهريزه ماده از عناصري گفت‌وگو مي‌كند كه اشياي درون چهريزه ماهيت از آن ساخته مي‌شود، مثل برنز در مجسمه‌سازي (121:1)؛ چهريزه انرژي در واقع عمل يا جريان كار است، از قبيل مباحث اندازه‌گيري يا نويسندگي و جز آن؛ چهريزه مكان، موقعيت جغرافيايي مطرح‌شده در منبع بوده (15) كه در واقع همانند تقسيمات جغرافيايي رده‌بندي ديويي است (121:1)؛ و سرانجام، چهريزه زمان شامل دوره زماني مربوط به موضوع در منبع است (15). رانگاناتان براي اين مقوله‌بندي از منطق ارسطو پيروي كرده است (55:2-56).

مباحث به سه گروه موضوعي تقسيم مي‌شوند: 1) موضوع‌هاي اصلي[38] ؛ 2) موضوع‌هاي مركّب[39] ؛ و 3) موضوع‌هاي پيچيده[40]  (3:18). موضوع‌هاي اصلي از نظر نوع، شمارشي هستند (83:18). موضوع مركب نوعي موضوع اصلي است كه به همراه يك يا چند سازند از طرح سازندهاي عمومي يا خاص تشكيل شده است؛ به‌طور مثال، بيماري‌هاي انسان و پزشكيِ بيماري قلب موضوع مركّب هستند. موضوع‌هاي مركّب از لحاظ تعداد، در عالم دانش نامحدود هستند. رده پيچيده، رده‌اي است كه از رده‌هاي اصلي متفاوت تشكيل يافته است (83:18).

رده‌هاي اصلي طرح كولن، در ويرايش هفتم، عبارتند از: 1) جهان دانش، 2) كتابداري، 3) علم كتاب، 4) روزنامه‌نگاري، 5) فن نمايش، 6) اسطوره‌شناسي، 7) نظام‌شناسي، 8) مديريت، B) رياضيات، C) فيزيك، D) مهندسي، E) شيمي، F) فن‌آوري، G) زيست‌شناسي، H) زمين‌شناسي، I) گياه‌شناسي، J) كشاورزي، K)جانورشناسي، L)پزشكي، (M هنرهاي كاربردي، D) تجربه روحاني و عرفان، N) هنرهاي زيبا، P) زبانشناسي، Q) دين، R) فلسفه، S) روانشناسي، T) آموزش، U) جغرافيا، V) تاريخ، W) علوم سياسي، X) اقتصاد، Y) جامعه‌شناسي، و Z) حقوق (16: ج 5، ص 319). كولن نظامي سلسله‌اي[41]  است؛ بنابراين، علوم كاربردي بعد از علوم پايه مي‌آيد كه هر دو به هم مرتبطند و عرفان و تجربه روحاني، چون با شهود ارتباط دارد، در مركز رده‌هاي اصلي جاي مي‌گيرد (61:12).

پس از اينكه كل دانش به چند مهرده (رده اصلي) تقسيم شد، مرحله بعدي تعيين اجزاء يا چهريزه‌هاي مربوط به آن رده اصلي است (41:2). در رده‌بندي چهريزه‌اي، يكايك بخش‌ها و جنبه‌هاي هر موضوع برحسب ماهيت و كاركرد آن گروه‌بندي مي‌شود. هر چهريزه از چهرهاي مختلف تشكيل شده است، و از تركيب چهرهاي درون اين چهريزه‌ها نماد مورد نظر به‌دست مي‌آيد (55:2). بدين ترتيب، هر حوزه‌اي از جهان دانش قابل تقسيم به زير رده‌هاي مختلف است به‌طور مثال، در موضوع اصلي شيمي، براي هر مادّه شيميايي مي‌توان جنبه‌هاي حالت، خاصيت، فعل و انفعال، و كاركرد را در نظر گرفت (7)؛ و سرانجام در كولن، سازند[42]  نهايي‌ترين واحد[43]  دانش است (9). بدين ترتيب، چهريزه مجموعه‌اي از كلّيه سازندهاي متعلق به يك مقوله است كه بر پايه يك ويژگي فراهم شده است (19: xiv) و همه اين تقسيمات به‌طور كلي يك چهريزگان محسوب مي‌شود (9). سازندهاي داخل چهريزه‌ها به‌صورت زنجيره‌اي و با استفاده از اصول منطقي ترتيب سودمند، كه توسط رانگاناتان تنظيم شده، مرتب مي‌گردد (19: xiv).

نمونه‌اي از يك شماره رده در كولن به اين شكل است: موضوع "تحقيق در درمان سل ريوي توسط اشعه ايكس در هند در سال 1950" اين شماره را مي‌گيرد:

L, 45; 421:6; 253: F.44'N5

موضوهايي كه نمادها جايگزين آنها شده‌اند، عبارتند از:

Medicine, Lungs; Tuberculosis: Treatment; X-ray: Research.India'1950 (9).

ويژگي‌ها. مشخصه‌هاي اصلي رده‌بندي كولن را مي‌توان در اين مقوله‌ها خلاصه كرد:

1. نشانه. نظام نشانه‌هاي به‌كار رفته در رده‌بندي كولن از نوع مختلط است كه از اعداد عربي، حروف رومي، و نشانه‌هايي از قبيل دو نقطه يا ويرگول استفاده مي‌كند (15) و از اين جهت مشابه رده‌بندي دهدهي جهاني است كه پيش از آن وجود داشت (25). رانگاناتان به‌منظور شكل‌دهي نظام نشانه رده‌بندي كولن، بر يك سلسله اصول تأكيد داشت. از ديد او نشانه رده‌ها بايد 1) اين قابليت را داشته باشد كه موضوع‌هاي جديد را در همه سطوح و چهريزه‌ها پذيرا شود، 2) بيانگر سلسله مراتب باشد، 3) از تدبيرهايي براي به‌يادسپاري يا يكدست‌سازي هر موضوع از هر جهت استفاده كرده باشد، 4) تركيبي باشد يا قادر باشد تركيب‌ها را با ساير اقلام شكل دهد، و 5) براي استفاده آسان باشد (7). در اين رده‌بندي، شماره‌ها دهدهي بوده و به‌صورت نامحدود قابل گسترش هستند. بلندي و كوتاهي شماره‌ها صرفاً بستگي به محتواي كتاب و خواننده دارد (119:1). كتابخانه‌هاي كوچك‌تر كه طالب رده‌بندي ساده‌تري هستند مي‌توانند از نشانه‌هاي كوتاه‌تر استفاده كنند و كتابخانه‌هاي بزرگ‌تر و تخصصي‌تر از نمادهاي مفصل‌تر بهره‌مند شوند (75:2). به بيان ديگر، براي حفظ ويژگي "گسترش هماهنگ"، شماره‌ها به تناسب موضوع پيچيده‌تر و مفصل‌تر مي‌شوند (52:2).

نظام نشانه‌اي، كه به‌طور كلي در ويرايش آخر (هفتم) كولن به‌منظور اختصاص شماره‌ها به موضوع‌ها استفاده شده، عبارتند از: 1) 23 حرف كوچك رومي a-z) به‌جز، L و O)؛ 2) 26 حرف بزرگ رومي (A-Z)؛ 3) 10 رقم عربي ـ هندي (0-9)؛ 4) اعداد پرانتزي[44]  و and ؛ و 5) علائم نمايشگر شامل * ،، ¬ (& ،  : ; , - =  + ®) (12: 63). نمايشگرهاي نظام كولن، وقتي در يك رشته مرتب مي‌شوند، هر يك در جايگاه خود داراي ارزش ثابتي هستند (16: ج 5، ص 318). از جهتي مي‌توان گفت كه نمايشگرها در كولن دو نوع هستند: 1) نمايشگرهايي كه به‌طور معمول ارزش ترتيبي دارند، مانند "&"، بيانگر ارتباط جنبه‌اي[45] ، "=" (علامت مساوي) نمايشگر جزء ويژه در چهريزه مكان، "،" (ويرگول) نشان دهنده چهريزه ماهيت، و...؛ 2) نمايشگرهايي با ارزش پيشاوري، مانند دو ويرگول معكوس ('') و پيكان معكوس ( ® ¬  يا ¯). علامت‌هاي پيشاور به اين معني هستند كه هر شماره رده يا علامتي كه شامل علائم پيشاور باشد بر همان موضوع، با ارزش ترتيبي معمول اولويت خواهد داشت؛ به‌طور مثال، واژه‌نامه يك حوزه موضوعي برخود آن اولويت دارد (98:18).

2. شماره بازيابي كتاب. برخلاف ساير رده‌بندي‌ها، كولن شكل ظاهري آثار را در درون رده‌بندي نياورده است، بلكه آن را در شماره بازيابي مطرح مي‌كند (119:1). همانند شماره‌هاي رده كولن، شماره كتاب‌ها نيز ماهيت چهريزه‌اي دارند. اين چهريزه‌ها شامل زبان، شكل، سال نشر، پيوست‌ها، جلدها، نسخه‌ها، و نقدهاي يك اثر است (105:18). اين چهريزه‌ها ابزارهايي هستند تا با استفاده از آن، بخش‌ها، پيوست‌ها، جلدها، ويرايش، و نقد در مورد آثار شبه‌كلاسيك همراه با خود كتاب در قفسه كنار هم آورده شوند (105:18). فرمول ترتيبي اين چهريزه‌ها عبارتند از: (EVN)  [46] g : [47]  [F]   [48] [ 49] [L]  [C] [50] [V] ; [[51] [S]; [52] . [A] [53]  [V] [54]  (17: 136).    

3. سازندها. سازندها را از جهتي مي‌توان معادل تقسيمات فرعي استاندارد در ديويي دانست (126:1). سازندها را مي‌توان در سه گروه دسته‌بندي كرد: 1) سازندهاي عمومي كه در دو نوع پيشاوران و پساوران هستند، 2) سازندهاي اختصاصي، و 3) سازندهاي زماني، مكاني، زباني، و تقسيمات محيطي. پيشاوران و پساوران، تمهيدي براي تعيين نوع يا فرم مدرك مورد رده‌بندي و در نتيجه نظم و توالي فيزيكي آنان است. پيشاوران در ارتباط با مداركي مطرح مي‌شود كه نوع يا فرم آنها بر موضوع اصلي مقدم است، مثل كتابشناسي‌ها يا شرح حال‌ها. اين نوع مدارك در قفسه كتابخانه نيز پيش از موضوع اصلي قرار مي‌گيرند تا خواننده نخست به آنها رجوع كند (69:2). در ويرايش هفتم، نمايشگر پيشاوران يك پيكان به عقب برگشته (¬) است (16: ج 5، ص 318). پساوران هرگاه به شماره‌اي متصل شوند، شماره حاصل در قفسه بعد از شماره اصلي مي‌آيد (127:1) و معمولاً مسائل و جنبه‌هاي فرعي آن موضوع هستند، مانند گزارش‌ها (70:2). بر اين اساس، در قفسه كتابخانه چنين خواهيم داشت: كتابنامه جانورشناسي، درسنامه جانورشناسي، و گزارش‌هاي مربوط به جانورشناسي (69:2).

4. ارتباطات جنبه‌اي. موضوع‌هاي پيچيده، در واقع، رده پيچيده‌اي هستند كه از دو يا چند جنبه يك رده يا چند رده متفاوت تشكيل مي‌شوند. ارتباطات جنبه‌اي به معناي ارتباطات يا فعل‌وانفعالات ميان دو جنبه است. از اين تمهيد براي شماره‌سازي رده‌هاي پيچيده استفاده مي‌شود (84:18). به بيان ديگر، از ارتباطات جنبه‌اي براي بيان ارتباط منابعي استفاده مي‌گردد كه در آنها از شاخه‌ها و زمينه‌هاي مختلف دانش بحث شده است. در ساير نظام‌هاي رده‌بندي، شماره دادن به چنين منابعي پيش‌بيني نشده و كولن نخستين نظامي است كه اين موضوع را به‌طور مشخص مطرح مي‌كند (70:2-71). در ويرايش هفتم رده‌بندي كولن، رانگاناتان شش نوع رابطه ميان جنبه‌هاي مختلف موضوع‌ها مطرح كرده كه عبارتند از: 1) رابطه جنبه‌هاي عمومي[55]  كه ارتباطي دوسويه است، مانند رابطه علوم سياسي با تاريخ؛ 2) رابطه جنبه‌اي متمايل[56] ، كه در آن شرح يك جنبه متمايل به جنبه ديگر است، مانند روانشناسي براي پزشكان؛ 3) رابطه جنبه‌اي مقايسه‌اي[57] ، كه بيان‌كننده جنبه‌هايي است كه با يكديگر مقايسه مي‌شوند، مانند فيزيك در مقايسه با شيمي؛ 4) رابطه جنبه‌اي تفاوت[58] ، كه در آن تفاوت ميان جنبه‌ها نشان داده مي‌شود؛ مانند تفاوت ميان تصوف و متافيزيك؛ 5) رابطه جنبه‌اي ابزاري[59]  كه در آن موضوعي ابزار مطالعه و تحليل موضوعي ديگر است، مانند فيزيك رياضي؛ و 6) رابطه جنبه‌اي تأثيري[60]  كه شرح تأثير يك جنبه بر جنبه ديگري است؛ مانند تأثير رياضيات بر فيزيك (18: 84-85).

5. دوره‌ها و سطوح. در موضوع‌هايي كه بيش از يك مورد از هر چهريزه در آنها يافت مي‌شود، رانگاناتان دوره‌ها و سطوح را براي چهريزه‌ها مطرح كرد و براي استفاده قواعدي وضع كرد؛ به‌طور مثال؛ ممكن است لازم باشد كه دو يا چند چهر از چهريزه ماهيت قبل از چهريزه انرژي معرفي شود. در چنين شرايطي گفته مي‌شود كه بيش از يك سطح از چهريزه ماهيت به‌كار رفته است (61:2).

6. ويژگي تحليلي ـ تركيبي. عبارت "طبقه‌بندي تحليلي ـ تركيبي" برگرفته از دو فرايند تحليل و تركيب است (14). رده‌بندي چهريزه‌اي نوعي طرح تحليلي ـ تركيبي است (7)، زيرا اجزاي يك كل را به مفاهيم منفرد تجزيه مي‌كند و سپس آنها را به نظم مي‌آورد (3:18). مشخصه‌هاي اصلي تحليل چهريزه‌اي يا طبقه‌بندي تحليلي ـ تركيبي عبارتند از: تحليل موضوع‌هاي مركّب به اصطلاحات، سازماندهي اين اصطلاحات در چهريزه‌ها، شرح روابط ميان اين اصطلاحات، و تركيب اين اصطلاحات در سرعنوان‌هاي موضوعي مركّب. هر چهريزه يك نشانه شاخص دارد و هر چهريزه‌نما[61] نشان‌دهنده رشته چهريزه‌هاست (14). در داخل هر چهريزه، چهريزه‌هاي فرعي[62]  يا موضوع‌هايي جزئي‌تر مرتب شده‌اند. اين ريزكردن در داخل چهريزه‌هاي فرعي به چهريزه‌هاي فرعي‌تر ادامه مي‌يابد. اقلام در هر چهريزه فرعي از اعم به اخص مرتب مي‌شوند و هر چهريزه فرعي، به‌منظور تشخيص روابط، با تورفتگي از چهريزه بلافصل بالاتر از خود مي‌آيد؛ به همين سبب، از فرايند تحليل چهريزه‌اي در اصطلاحنامه‌سازي نيز استفاده مي‌شود (7).

7. ويژگي به يادسپاري[63] . از اين ويژگي بيشتر از هر چيز در نظام نشانه‌اي رده‌بندي كولن استفاده شده است. اين امر از سه طريق ميسّر است: 1) از طريق نحوي، 2) از طريق طرح رده‌بندي، و 3) از طريق يافتن ريشه مفاهيم و روابط ميان آنها. از شيوه نحوي در كولن كمتر استفاده شده است، بدين معنا كه براي واژه‌هاي شبيه به‌هم و يكسان در صورتي‌كه در بخش‌هاي مختلف طرح و در رده‌هاي مختلف بيايند، از يك علامت يا شماره استفاده شده است (76:2).

رانگاناتان از شيوه ارتباط‌يابي ميان مفاهيم نيز براي يادسپاري استفاده كرده است. وي در مقدمه كولن سعي كرد مفاهيمي را كه به نوعي جوهر و ريشه يكساني دارند دسته‌بندي كند و براي هر گروه شماره‌هاي 1 تا 9 را اختصاص دهد؛ به‌طور مثال، رقم يك را براي مفاهيمي نظير وحدانيت، پروردگار، جهان، و مانند آن به‌كار برده است (78:2).

8. نمايه. نمايه كولن به شيوه زنجيره‌اي[64]  ـ كه رانگاناتان خود مبدع آن بود ـ تنظيم شده است (128:1). از سوي ديگر، مي‌توان آن را نوعي نمايه نسبي نيز قلمداد كرد، ولي با نمايه طرح‌هاي ديگر، كه اغلب قسمت‌هايي از طرح را مي‌نمايانند، تفاوت دارد؛ بدين معنا كه شماره‌اي را كه از پيوستن يا تركيب چهرها حاصل مي‌گردد در نمايه نمي‌آيد (72:2-73).

روزآمدسازي. كولن مدت‌ها فاقد گروه ويراستاري قوي بود، بنابراين، تجديد نظرهاي اصولي بر مبناي نياز استفاده‌كنندگان و پيشرفت‌هاي حوزه‌هاي دانش بشري در آن رعايت نمي‌شد؛ البته در حال حاضر، سازماني به اين منظور وجود دارد و آن "مركز آموزش و تحقيق سندپردازي" است كه رانگاناتان خود مؤسس آن بود (82:2). اين مركز از سال 1964 فصلنامه >علوم كتابداري با رويكرد سندپردازي<[65]  را با سردبيري رانگاناتان و تحت‌نظر سارادا رانگاناتان بنيانگذاري كرد. اين نشريه در سال‌هاي آخر عمر رانگاناتان، رسانه‌اي انحصاري براي ابراز عقايد وي بود كه هنوز هم فعال بوده و به >علوم كتابداري با رويكرد اطلاع‌رساني<[66]  تغيير نام داده است (204:21). به‌هر حال، پس از ويرايش هفتم كولن، هرگز ويرايش ديگري از آن ارائه نشد و حتي نمايه ويرايش هفتم نيز تاكنون منتشر نشده است.

نگرش‌ها. اگرچه رده‌بندي كولن از لحاظ مباني نظري بسيار قوي بود، ولي هرگز به‌طور گسترده مورد استفاده قرار نگرفت. شايد يكي از عمده‌ترين علل اين بود كه هيچ‌گاه از حمايت سازماني بزرگ از نظر مالي، سياسي، و تبليغاتي برخوردار نگرديد، در حالي كه رده‌بندي كتابخانه كنگره و رده‌بندي ديويي از حمايت كتابخانه كنگره برخوردار بودند (85:2). از سوي ديگر، اين رده‌بندي زماني در عالم كتابداري مطرح گرديد كه بيشتر مجموعه‌ها بر اساس يكي از نظام‌هاي شناخته شده پيشين منظم شده بود (79:2).

علاوه بر اين، برخي ويژگي‌هاي اين رده‌بندي خود جزو موانع اقبال بيشتر بود؛ از جمله اينكه چون كولن بر مبناي اصول رياضي و فلسفي طرح‌ريزي شده بود، كار با آن دشوار مي‌نمود. بيشتر كتابداران، به ويژه كتابداران غربي، با رده‌بندي‌هاي شمارشي آشنا بودند و استفاده از رده‌بندي‌هاي شمارشي را بر رده‌بندي چهريزه‌اي ترجيح مي‌دادند (85:2). در كولن از جدول‌هاي گسترده تقسيمات ريزتر كه رده‌بند بتواند عنوان مورد نظر خود در آنها جست‌وجو كند خبري نيست (54:2)، فاقد شماره‌هاي از پيش آماده شده است، شماره‌سازي در آن نياز به آموزش دارد (52:2)، و اصطلاحات مطرح شده در نظام كولن دشوار و پيچيده است (84:2). از ديگر دلايل عمده‌اي كه باعث شد كتابخانه‌هاي معدودي طرح كولن را به اجرا بگذارند تغييرات عمده‌اي بود كه در هر ويرايش آن صورت مي‌گرفت (81:2).

فرمول ترتيبي PMEST در عمل هميشه به‌طور موفقيت‌آميزي قابل اجرا نبوده است. استفاده از سطوح و دوره‌هاي مختلف چهريزه‌ها، مشكلي كه در زمينه تعبير و تفسير و مفهوم چهريزه ماهيت وجود دارد و ترديد در تشخيص و تمايز صحيح ميان چهريزه ماده و انرژي از مشكلاتي است كه در مورد مقولات اساسي پنجگانه وجود دارد و سبب مي‌شود كه، با وجود نقاط قوت آن، برخي متخصصان به اين نتيجه برسند كه در جهان هستي چيزهايي وجود دارد كه قابل انطباق و توضيح با فرمول چهريزه‌هاي پنجگانه نيست (84:2).

تأكيد كولن بر نيازها و مسائل شرق از ديگر انتقادهايي است كه بر اين طرح وارد مي‌شود كه اين نكته عاملي مهم در عدم پذيرش طرح كولن به‌طور گسترده و فراگير بوده است (84:2).

با اين همه، طرح كولن قابليت‌ها و مزيت‌هاي خاص خود را داشته است (82:2). آلري[67]  و ديگران ذكر مي‌كنند كه يكي از مزيت‌هاي رده‌بندي‌هاي چهريزه‌اي مانند كولن، نسبت به انواع شمارشي، در فضاي اندكي است كه فرانماي اين‌گونه طرح‌ها اشغال مي‌كند (9). اين بدان معناست كه نظام‌هاي شمارشي كه عموماً پيش‌همارا هستند شماره‌هاي ساخته شده ارائه مي‌دهند، در حالي‌كه نظام‌هاي تحليلي ـ تركيبي از نوع پس‌همارا بوده و تركيب شماره‌ها با فهرست‌نويس است؛ بنابراين، نياز به حجم زيادي ندارد (82:2).

گرچه رده‌بندي كولن از نظر عملي چندان كاربرد نيافت، مفهوم تحليل چهريزه‌اي و آراء رانگاناتان درباب نظريه رده‌بندي كه در كتاب >مقدمه‌اي بر رده‌بندي كتابخانه <چاپ شده، بر كليه آثار بعدي در زمينه نظريه رده‌بندي، و همچنين بر خود رده‌بندي‌ها تأثير گذاشت (13). حتي اين نظريه‌ها تأثير گسترده‌اي نيز بر نظام‌هاي نمايه‌سازي داشت (23) كه در زبان‌هاي نمايه‌سازي به‌صورت اصطلاحنامه‌هاي چهريزه‌اي[68] ظاهر شده است (181:22) مانند >اصطلاحنامه هنر و معماري<[69]  (24).

بسياري از منتقدان اين طرح معتقدند كه طرح كولن به‌عنوان طرحي نظري و مدلي فرضي سودمند است، اما از لحاظ عملي چندان مناسب نيست (65:12)؛ با اين همه، كولن از برخي جنبه‌ها هنوز هم طرحي نسبتاً جديد است. به‌طورمثال؛ از لحاظ زماني و نوع روش‌هاي به‌كار رفته كه سبب شد كمبودهاي برخي طرح‌هاي موجود نظير رده‌بندي دهدهي ديويي، رده‌بندي دهدهي جهاني، و بليس[70]  اصلاح شود؛ و به همين دليل اين رده‌بندي‌ها تا حد زيادي مرهون رده‌بندي كولن هستند (180:22-181).

از سال 1960، همه طرح‌هاي بزرگ رده‌بندي، به‌جز رده‌بندي كتابخانه كنگره، كلاً يا بعضاً بر مبناي مفهوم چهريزه تجديد سازمان شدند. در واقع، بسياري از تقسيمات فرعي در سرعنوان‌هاي موضوعي كتابخانه كنگره حاكي از رويكرد چهريزه‌اي است (14).

نظريه‌هاي رانگاناتان بر تعدادي از طرح‌هاي رده‌بندي در قرن بيستم نيز تأثير گذاشت. >فهرست رده‌بندي موسيقي بريتانيا<[71]  كه توسط اريك كتس[72]  براي كتابشناسي ملي انگليس تهيه شد، طرحي تمام چهريزه‌اي بود كه تحت تأثير رده‌بندي كولن قرار داشت و رده 780 (موسيقي) در ويرايش بيستم رده‌بندي دهدهي ديويي به‌صورت طرحي تمام چهريزه‌اي آمده است (14).

اخيراً رويكردهاي نويني به نظام كولن شده است و برخي معتقدند كه انديشه تجزيه و تحليل چهريزه‌اي به‌صورت تلويحي اشاره به انديشه‌هايي دارد كه، در حال حاضر، به‌طور كامل در محيط رقومي مورد استفاده قرار گرفته است و پيش‌بيني مي‌كنند كه در آينده از اين زبان نظم‌يافته در نظام‌هاي هوشمند استفاده شود (63:3). ايمي گلاسل[73]  با صراحت بيان مي‌كند كه آنچه در حال حاضر در ياهو[74]  به‌عنوان راهنماي موضوعي منابع مطرح است مقوله‌هاي سلسله مراتبي قابل جست‌وجو، استفاده از همان نظريه‌هاي رانگاناتان است (9). وي بيان مي‌كند كه در حال حاضر بسياري از بنگاه‌هاي اطلاعاتي، بدون آنكه صراحتاً اشاره كنند، از آراء و افكار رانگاناتان استفاده مي‌كنند (9).

بنابراين، روش‌هاي مطرح شده توسط رانگاناتان نقش عمده‌اي در سازماندهي‌ دانش و در نتيجه تأثير بر بازيابي و استفاده از آن دارد.

اصول طرح رده‌بندي كولن، در حال حاضر، در بيشتر مدارس كتابداري سراسر جهان تدريس مي‌شود. در امريكاـ جايي كه نظريه رده‌بندي به‌عنوان زمينه مطالعاتي در حد پاييني باقي مانده است ـ ارلن توماس[75]  دريافت كه در 52 درصد از مدارس معتبر رده‌بندي كولن تدريس مي‌شود. در هند نيز كولن به تفصيل در كليه مقاطع آموزش كتابداري تدريس مي‌گردد (181:21).

به نظر مي‌رسد كه هرگز اندازه‌گيري كمّي دقيقي از ميزان كاربرد واقعي رده‌بندي كولن صورت نگرفته و تحقيق خاصي نيز با اين هدف انجام نشده است (180:21).

از نظام كولن در غرب استقبال نشده (79:2)، اما در انگليس در قياس با ايالات متحده، توجه بيشتري معطوف شده است (7). حتي در هندوستان نيز متداول‌ترين و رايج‌ترين نظام همان رده‌بندي دهدهي ديويي است (79:2).

تنها اعلاميه درباره كاربرد رده‌بندي كولن كه در سال 1977 توسط ام.اي.گوپينات ارائه شد نشان داد كه ويرايش ششم رده‌بندي كولن در حدود 2500 كتابخانه عمومي در هند، نزديك به 20 كتابخانه دانشگاهي، 200 كتابخانه تخصصي، و 1000 كتابخانه دانشكده‌اي به اجرا گذاشته شده است؛ هر چند اين آمار نيز چندان مستند نيست (182:21). گويا اين رده‌بندي در چند كتابخانه افريقايي و غربي نيز مورد استفاده قرار گرفته است (79:2).

 

مآخذ: 1) سلطاني، پوري. "رده‌بندي كولن". خبرنامه انجمن كتابداران ايران. دوره پنجم، 3. (پاييز 1351): 115-130؛ 2) قائم‌مقامي، نازنين. "رانگاناتان كتابدار شرق و پاره‌اي از تأثيرات او بر كتابداري مغرب زمين". پايان‌نامه كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع‌رساني، دانشكده علوم تربيتي، دانشگاه تهران، 1365؛ 3) كورونن، تيمور؛ پاپوي، پكارنين. "نگاهي تازه بر آثار رانگاناتان". ترجمه احمد شعباني و عباس ابراهيمي. پيام كتابخانه. س. دهم، 2 (تابستان 1379): 63-67؛

4) Chatterjee, Amitabha. "Structures of Indiana Classification Systems of the Pre-Ranganathan Ara and Their Impact on the Colon Classification" in N.J. Williamson and M. Hudon. Classification Research for Knowledge representation and Organization. Amsterdam: Elsevier, 1992, PP. 151-159; 5) "Classification Systems". Encarta Encyclopedia. 2000 [on-line]. Available: http:// www. encarta.msn.com; 6) "Colon Classification". Encylopedia Britanica, 2000. [CD]; 7) "Faceted Classification and Thesauri", [n.d.]. [on-line]. Available: http:// sims. berkeley.edu/ courses/is246/ S99/f95/ Papers - Projects/Papers/perles. html; 8) Feather, John; Sturges, paul (ed.). "For Major Classification Schemes". International Encyclopedia of Information and Library Science. 1997 [On-line]. Available: http:// alexia. lis.uiuc.ed/ course/fall 1998/ lis380/week 07/cls scheme.html; 9) Glassel, Aimee. "Was Ranganathan a yahoo". 1998 [on-line]. Available :http://Scout.cs.wise.edu/toolkit/ enduser/archive/1998 /euc-9803.html; 10) Gopinath, M.A. "Colon Classification: Its Theory and Practice", in Mohinder Partap Satija. Colon Classification: Some Perspectives. New Delhi: Sterling Publishers, 1993, PP. 68-98; 11) Husian, Shabahat. "National Techniques for the Accommodation of Subjects in Colon classification 7th.ed. Theoretical Possibility vis a vis Practical Need" in N.J. Williamson and M. Hudon. Classification Research for Knowledge Representation and Organization. Amsterdam: Elsevier, 1992, PP. 263-271; 12) Kumar, Krishan. Theory of Classification. 4th. ed. New Delhi: Vikas Publishing house, 1992; 13) "Library: the Colon System". Encyclopedia Britanica, 2000 [CD]; 14) Maple, Amanada. "Faceted Access: A Review of the Literature". 1995 [on-line]. Available: http//www. musiclibrary assoc. org/bcc/ bcc-historical/bcc 95/95 wgfam2. html; 15) "Monograph Resources". [n.d.] [on-line]. Available: http://www. slais.ubc.ca/people/ students/student- projects/n-aerts/ 517-group1/ monograph resources.html; 16) Neelameghan, A. "Colon Classification". Encyclopedia of library and Information Science, Vol. 5, PP. 316-340; 17) Satija, Mohinder Partap; Agrawal, S.p. "Book Number in the New Edition", in Mohinder partap satija. Colon Classification (7th. ed): Some Perspectives. New Delhi: Sterling Publisher, 1993, PP. 131-140; 18) Satija, Mohinder partap. Colon Calssification (7th. ed): A Paractical Introduction. New Delhi: Ess Ess Publications, 1989; 19) Idem. Colon Classification 7th. ed: Some Perspectives. New Delhi: Sterling Publishers, 1993; 20) Satija, Mohinder Partap; Gupta, O.P. "Colon Classifications, 7th. ed (1987): A Concise Introduation", in Mohinder partap satija. Colon Classification 7th. ed: Some Perspectives. New Delhi: Sterling publishers, 1993, PP.99-106; 21) Satija, Mohinder Partap. "Ranganathan and Classification: A Chronology 1924-1992", in Mohinder partap satija. Colon Classification 7th. ed.: some Perspectives. New Delhi: Sterling publishers, 1993, PP.194-205; 22) Idem. "use of Colon Classification", in Mohinder partap satija. Colon Classification 7th. ed.: Some Perspectives. New Delhi: Sterling Publishers, 1993, 180-193; 23) Slutskaya, Sofia. "Shiyali Ramamrita Ranganathan (1892-1972)", 1998 [on-line] . Available: http://web. utk.edu/sonya / deadgem; 24) The Society of American archivists, "Standards for Archival Description: a Handbook". 1999 [on-line]. Available: http:// www. archivists.org. catalog/stds99/chapter6. html#aat; 25) "Universal Decimal Classification". Encyclopedia Britanica, 2000 [CD].

                افسانه محسن‌زاده

 

 


[1]. Colon Classification

[2]. Shiyali Ramamrita Ranganathan

[3]. Analytico-Synthetic Classification

[4]. Faceted analysis

[5]. Notation

[6]. Meccano

[7]. Madras Library Association (MALA) 

[8]. Main classes

[9]. Phases

[10]. Henry Evelyn Bliss

[11]. Prolegomena to Library Classification

[12]. Facet

[13]. Focus

[14]. Five Fundamental Category (FFC)

[15]. Banaras Hindu University

[16]. Rounds

[17]. Levels

[18]. Zones

[19]. Symbolic meta- language

[20]. A.J.Wells

[21]. Personality facet

[22]. Matter facet

[23]. Space facet

[24]. Time facet

[25]. Energy facet

[26]. Anteriorising

[27]. Posteriorsing

[28]. Common isolates

[29]. Annals of Library Science

[30]. Annals of Library Science and Information

[31]. P. B. Roy

[32]. Environmental divisions

[33]. Colon Classification, 7th ed: a Preview

[34]. M.A. Gopinath

[35]. Dynamic theory of evergrowing universe of subjects

[36]. Universal Decimal Classification (UDC)

[37]. Facet Classification

[38]. Basic Subjects

[39]. Compound Subjects

[40]. Complex Subjects

[41]. Serial System

[42]. Isolate

[43]. Ultimate unit

[44]. Bracketed Numbers

[45]. Phase Relation

[46]. Accession Part of the Attachment Numbers

[47]. Criticism (Evaluation/Attachment number)

[48]. Form

[49]. Language

[50]. Copy number

[51]. Supplement

[52]. Volume

[53]. Accession part of the number

[54]. Year

[55]. General phase relation

[56]. Bias phase relation

[57]. Comparison phase relation

[58]. Difference phase

[59]. Tool phase relation

[60]. Influencing phase relation

[61]. Facet indicator

[62]. Sub facets

[63]. Mnemonics

[64]. Chain indexing

[65]. Library Science with a Slant to Documentation

[66]. Library Science with a slant to Information

[67]. Aluri

[68]. Facet Thesauri

[69]. Art and Architecture Thesaurus

[70]. Bliss Classification

[71]. Brithish Catalogue of Music Classification

[72]. Eric Coats

[73]. Aimee Glassel

[74]. Yahoo

[75]. Arlan R. Thomas

 

بازگشت به فهرست مقالات ر