Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ر

رده­بندی مویز[1] رده­بندی خاص رشته حقوق که آن را الیزابت (بتی) مویز[2] تدوین کرده است و نخستین بار در سال 1968 منتشر شد. از این رده‌بندی در کتابخانه‌های حقوقی متعلق به نظام کامن­لا[3] (= حقوق عرفی) در کانادا، استرالیا، نیوزیلند، و انگلستان بیشتر استفاده می‌شود. سبب تدوین آن نارسائی رده K در رده بندی کنگره  بوده است. طرح مویز  را به خاطر جبران این کمبود بسیار ستوده‌اند (1، ص549؛ 2، صص48-51). مویز با طرح خود شناختی جامع از پیچیدگی­های مباحث رشته حقوق  به­دست می دهد (2، ص53).

پیشینه: مویز تدوین رده‌بندی خود را در جریان کار حرفه‌ای کتابداری در دهه 1960 در کتابخانه‌های دانشگاه غنا و دانشگاه لاگوس در نیجریه آغاز کرد و به اعتبار آن توانست به انجمن کتابداران حقوقی بریتانیا و ایرلند[4] راه یابد (2، ص49). ویرایش دوم آن در سال 1982 با عنوان <طرح رده­بندی مویز ویژه کتاب­های حقوقی[5]>، و ویرایش سوم و چهارم آن به­ترتیب در سال­های 1992 و 2001 با عنوان <رده­بندی مویز و اصطلاحنامه برای مواد حقوقی[6]>به چاپ رسید. ویرایش پنجم آن نیز در سال 2012 منتشر شد (2، ص49؛ 3، ص40). الیزابت مویز در سال 2002 درگذشت. وی به منظور استمرار و گسترش طرح خود وصیت کرده است تمامی امتیاز طرحش به انجمن کتابداران حقوقی بریتانیا و ایرلند واگذار شود تا توسعه و روزآمدسازی آن پس از مرگش ادامه یابد (2، ص49).

ساختار: رده­بندی مویز را می‌توان در کتابخانه‌های استفاده­کننده از رده‌بندی کنگره* (در رده K) و دیویی* (در رده 340) به­کار برد. (2، ص53،49). مویز کوشیده است طرح خود را منطبق با علائق کارشناسان حقوق و وکلا شکل دهد. از این رو، او منابع را به منابع دست اول[7] و دست دوم[8] تقسیم کرده است. متون دست اول متون قانون­اند. منابع دست دوم متونی هستند که به توضیح، تفسیر، و معرفی منابع حقوقی می­پردازند. قوانین، مقررات اداری، اصول قانون اساسی، آراء دادگاه (رویه قضایی دادگاه)، گزارش­های حقوقی و اسناد پارلمان منابع دست اول هستند. کتاب­های درسی، معاهدات، نشریات ادواری، تک­نگاشت­ها و غیره منابع دست دوم هستند (2، ص 53،51،48). این خلاف طرح­های دیگر رده‌بندی کتابخانه‌ای است که متون حقوق را از ابتدا بر اساس موضوع رده‌بندی می­کنند.

طرح مویز نیز مانند طرح­های دیویی و کنگره از جدول استفاده می­کند. اما جدول­ها در طرح مویز ابزار­های اصلی شماره‌سازی هستند و در صورت لزوم به­همراه گروه اعداد مندرج در فرانما و یا به­عنوان شماره کاتر از آنها استفاده می‌شود. این جدول­ها عبارتند از: 1) جدول تقسیم­های فرعی منابع دست اول؛ 2) جدول تقسیم­های فرعی منابعدست دوم؛ 3) جدول تقسیم فرعی تاریخ؛ 4) جدول تقسیم منابع بر اساس حوزه­های قضایی کامن‌لا؛ 5) جدول دادگاه‌ها؛ 6) جدول تقسیم شکلی و موضوعی 7 ) جدول اشخاص؛ 8) جدول منابع غیرحقوقی؛ و 9) جدول حقوق جوامع اروپایی (2، ص52). برای دسترسی سریع به طرح، در انتها، نمایه اصطلاحات، شامل فهرست الفبایی موضوعی و نمایه حوزه­های قضایی ای وجود دارد.  در این نمایه، کشورها به براساس  شماره کاتر و موقعیت جغرافیایی از حرف A تا Z مرتب شده­اند.

استفاده از طرح مویز در رشته حقوق بسیار رواج یافته است (2، ص50). هم­اکنون از رده­بندی مویز به­خاطر جامعیت، کیفیت بالا، و ماهیت منحصر به­فردش در کشورهای استرالیا، نیوزلند، کانادا، بریتانیا، و نیجریه و در حدود دویست کتابخانه فعال در زمینه حقوق در تمامی بخش­ها (شرکت­ها، مراجع قضایی و دانشگاه‌ها) استفاده می­شود (2، ص53). در ایران نیز کتابخانه دانشکده حقوق دانشگاه تهران، سال­ها پیش برای طبقه­بندی منابع خود طرح مویز را به­کار برد، اما رده­بندی کنگره جایگزین آن شد. در حال حاضر کتابخانه مرکز امور حقوقی بین­المللی از ادارات نهاد ریاست جمهوری برای ساماندهی مجموعه خود همزمان از رده­بندی کنگره و مویز واستفاده می­کند.

 

مآخذ:

1) Tearle, Barbara. "Memorial: Elizabeth Moys". Law Library Journal (LLJ). Vol. 94, No. 3 (Summer 2002): 547-552. [online]. Available: http://aallnet.org/mm/Publications/llj/LLJ-Archives/Vol-4/pub_llj_v94n03. [26 AUG. 2015]; 2) Nwosu, Moses C.; Tuyo, Olayinka O.; NgoziAniche, Charity. "The Imperatives of Classifying Legal Materials using Moys Classification Scheme in Nigerian Law Libraries". Information and Knowledge Mannagement. Vol. 4, No. 6 (June 2014): 47-55. [online]. Available: http://iiste.org/Journals/index.php/IKM/issue/view/1296. [26 AUG. 2015]; 3) Institute of Advanced Legal Studies (IALS). "Elizabeth (Betty) Moys Publications and Files relating to Law Librarianship, 1960-2001" (PDF handlist), 2014. [online]. Available: http://ials.sas.ac.uk/library/archives/moys.htm. [26 AUG. 2015].

 

 

 



[1]. Moys Classification Scheme (MCS)

[2]. Elizabeth Mary Moys

[3]. Common Law

[4]. The British and Irish Associations of Law Librarians (BIALL)

[5]. Moys Classification Scheme for Law Books

[6]. Moys Classification and Thesaurus for Legal Materials

[7]. Primary sources

[8]. Secondary Sources

نرگس جعفرعلیزاده

بازگشت به فهرست مقالات ر