Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ر

 

روسيه سفيد، كتابخانه‌هاي. روسيه سفيد يا جمهوري بلاروس[1]  (جمهوري سوسياليستي بيلو روسي سابق) در شمال شرقي اروپا واقع شده است. از شمال غربي با كشورهاي ليتواني و لتوني، از جنوب با اوكراين، از شرق با روسيه فدراتيو و از غرب با لهستان همسايه است (1:1؛ 3: 539). مساحت اين كشور 207595 كيلومتر مربع و جمعيت آن (طبق آمار سال 2000) 10200000 نفر است (3: 544؛ 4: 72). پايتخت آن شهر مينسك[2]  و زبان رسمي آن (از سال 1990) بلاروسي و روسي است (1: 20 و 5؛ 3: 539).

تاريخچه. منطقه‌اي كه هم اكنون روسيه سفيد نام دارد، داراي تاريخي كهن و غني است. اين منطقه در قرن هفتم توسط قبايل اسلاو مورد هجوم قرار گرفت و از آن زمان تحت سيطره آنان بود. طي قرن‌هاي 13 و 14 ميلادي به‌عنوان بخشي از دوك‌نشين بزرگ ليتواني شناخته شد و، پس از اتحاد اين دوك‌نشين با لهستان، تحت حكومت نجباي ليتواني - لهستان درآمد (5:1). در پايان قرن هجدهم، بخشي از امپراتوري روسيه تزاري محسوب مي‌شد (3: 539). پس از انقلاب 1917 روسيه تزاري، در 1919 به‌عنوان يكي از جمهوري‌هاي متحد مطرح شد و در 1922، به همراه اوكراين، قفقاز، و فدراسيون روسيه، اتحاد جماهير شوروي را تأسيس كردند (1: 40) و در 1990 پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي، اعلام استقلال كرد (1: 41).

تاريخ فرهنگي روسيه سفيد، سنگ بناي جامعه امروز آن محسوب مي‌شود (1: 13) فرهنگ روسيه سفيد در تهيه قوانين دوك‌نشين ليتواني نقش مهمي داشته است و قوانين گمركي، تصميم‌هاي اداري و قضايي آن به زبان روسيه سفيد نگاشته مي‌شد (1: 13).

چنين به نظر مي‌رسد كه مسيحيت تأثير مهمي بر رشد فرهنگي اين سرزمين داشته است و ارتباط با بيزانس و كليساهاي آن كه مراكز آموزشي مهمي محسوب مي‌شد برادبيات، هنر، و معماري اين منطقه تأثير ژرفي داشته است (1: 9). به اين ترتيب، از قرن دهم ميلادي كه مسيحيت دين رسمي روسيه سفيد اعلام شد، تحولات عميقي در اين كشور پديد آمد.

نخستين كتاب در 1522 م. به چاپ رسيد (7: 454) و، از اين حيث، مي‌توان گفت كه چاپ كتاب در روسيه سفيد پيشينه‌اي كهن دارد؛ ولي پس از انقلاب 1917 و پيوستن روسيه سفيد به اتحاد جماهير شوروي، در نتيجه سياست‌هاي خاص لنين و پس از او استالين، رشد كتاب و به تبع آن كتابخانه‌ها در اين كشور سرعتي بسيار چشمگير پيدا كرد. چنانكه در دهه 1920 مراكز فرهنگي و علمي متعدد، نظير دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقيقاتي، در اين كشور ايجاد شد. نخستين قانون كتابداري در 1920 به تصويب و امضاي لنين رسيد (2: 196).

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي روسيه سفيد در سال 1922 تأسيس شد و مجموعه آن شامل 7400000 جلد كتاب است (5: 141) و سالانه به‌طور متوسط 65700 جلد بر موجودي آن افزوده مي‌گردد (6: فصل 7، ص 11).

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. مؤسسه آموزشي كشاورزي قديمي‌ترين مركز آموزش عالي در روسيه سفيد محسوب مي‌شود. اين مؤسسه در سال 1840 تأسيس شد و كتابخانه آن داراي 1000000 جلد كتاب است (5: 142). اما غني‌ترين كتابخانه دانشگاهي روسيه سفيد، كتابخانه دانشگاه دولتي بلاروس[3]  است كه در 1921 تأسيس گرديد و مجموعه آن داراي 2040000 جلد كتاب است (141:5). كتابخانه مؤسسه آموزشي دولتي پلي‌تكنيك بلاروس[4]  كه در 1920 تأسيس شد، از لحاظ حجم مجموعه (2035737 جلد)، در مرتبه دوم قرار مي‌گيرد. كتابخانه مؤسسه مهندسي مكانيك ماگيلف[5] ، كه در 1961 تأسيس شد نيز با مجموعه 1001000 جلدي خود، يكي از كتابخانه‌هاي دانشگاهي غني در روسيه سفيد است (5: 141-142). از كتابخانه دانشگاه دولتي انفورماتيك و راديو الكترونيكس[6]  (تأسيس 1964، مجموعه 1000000 جلد)، و دانشگاه دولتي فن‌آوري[7]  (تأسيس 1930، مجموعه 960000 جلد) نيز به عنوان مجموعه‌هاي دانشگاهي برجسته مي‌توان نام برد (5: 141، 142).

كتابخانه‌هاي عمومي. در روسيه سفيد بيش از 9100 كتابخانه عمومي به علاقه‌مندان ارائه خدمت مي‌كنند و كلّ مجموعه آنها بالغ بر 60936000 جلد كتاب است (6: فصل 7، ص 11).

كتابخانه‌هاي تخصصي. كتابخانه مركزي فرهنگستان علوم روسيه سفيد معروف به كتابخانه ياكوب كولاس[8]  كه در  1925 تأسيس شد از نخستين كتابخانه‌هاي تخصصي معتبر روسيه سفيد محسوب مي‌شود كه داراي مجموعه‌اي بالغ بر 3108000 جلد كتاب است (5: 141؛ 2: 239). غني‌ترين كتابخانه تخصصي روسيه سفيد، كتابخانه علمي و فني خلق بلاروس[9]  است كه داراي 22100000 جلد كتاب است (5: 141).

حرفه كتابداري. اين حرفه از ديرباز در روسيه سفيد مورد توجه بوده است. سابقه آموزش رسمي نيروي متخصص در اين كشور به سال 1975 باز مي‌گردد. در اين زمان مؤسسه فرهنگ بلاروس، كه بعدها به دانشگاه فرهنگ[10]  تغيير نام داد، تأسيس شد و به امر آموزش كتابداران متخصص پرداخت (5: 142؛ 2: 230).

 

مآخذ: 1) بلوريان، بهنام. روسيه سفيد. تهران: وزارت امور خارجه، 1375؛

2) "Russia. U.S.S.R. Book Printing and Libraries". Encyclopedia of Library and Information Sciences. Vol. 26. PP. 180-241; 3) The Europa World Yearbook. 47th.ed. London: Europa Publication Limited, 1997; 4) the State of World Population 2000. UNFPA; 5)_The World of Learning. 50th.ed. London: Europa Publication Limited. 2000; 6) Unesco Statistical Yearbook. U.S.A: Unesco Publishing Bernan Press, 1998; 7) "Union of Soviet Socialist Republics, Printing". Encyclopedia of Library and Information Sciences. Vol.31. PP.446-474.

                آرزو تجلّي

 

 

 


[1]. Belarus

[2]. Minsk

[3]. Belarus State University

[4]. Belarus State Polytechnic Academy

[5]. Mogilov Mechanical Engineering Institute

[6]. State University of Information and Radioelectronics

[7]. State Techndogical University

[8]. Yakub Kolas Central Scientific Library of the Academyof Sciences of Belarus

[9]. Republic of Belarus Scientific and Technical Library

[10]. Belarus University of Culture

 

بازگشت به فهرست مقالات ر