Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ر

 

روماني، كتابخانه‌هاي. اين كشور يكي از جمهوري‌هاي شبه جزيره بالكان است كه در جنوب شرقي اروپا واقع شده و از شمال به اوكراين، از شرق به مولداوي[1]  و درياي سياه، از جنوب به بلغارستان، و از غرب به يوگسلاوي و مجارستان محدود مي‌شود. جمعيت آن (طبق آمار سال 2000) 22300000 نفر و مساحت آن 237500 كيلومترمربع است و زبان رسمي آن رومانيايي است.

تاريخچه. نخستين كتابخانه‌هاي روماني وابسته به كليساها، صومعه‌ها، و دربارهاي شاهزادگان بوده است و مجموعه كتاب‌هاي شاهزادگان عمدتاً در والاچيا[2]  و مولداوي نگهداري مي‌شد. در قرن شانزدهم پس از اختراع چاپ، به‌عنوان نوعي رويداد مهم فرهنگي و سياسي، كتاب‌ها به‌صورتي گسترده به‌امانت برده مي‌شد و بناهايي جهت احداث كتابخانه در سرتاسر مناطق مسكوني توسط مردم روماني ايجاد شده بود. نخستين كتابي كه در روماني به چاپ رسيد متعلق به سال 1508 م. است.

پيش از سال 1859، زماني‌كه ايالت‌هاي جديد روماني بنيان نهاده شد، مهم‌ترين كتابخانه‌ها به دانشگاه‌هاي بخارست در والاچيا و جسي[3]  در مولداوي وابسته بودند. از نخستين كتابخانه‌هاي عمومي جديد، كتابخانه مركزي ايالتي در بخارست و كتابخانه مركزي ايالتي در جسي را مي‌توان نام برد كه در سال 1864 احداث گرديدند. خدمات كتابخانه‌اي تا جنگ جهاني دوم رشدي مستمر داشت. بين سال‌هاي جنگ و انقلاب 1989، كتابخانه‌هاي روماني از الگوهاي طراحي‌شده توسط مقامات رسمي شوروي پيروي مي‌كردند. روماني در مقياس ملي داراي دو كتابخانه است: كتابخانه ملي و كتابخانه وابسته به فرهنگستان رومانيايي.

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي به سال 1935 به‌منزله كتابخانه مركزي دولتي احداث شد. اين كتابخانه سنن پيشين كتابخانه‌ها در بخارست را ادامه داده اما ساختار اجرايي آن در طول زمان تغييرات شگرفي كرده است. مجموعه‌ها نوعاً از كتب مرجع هستند و تا اواخر دهه 1980 تعداد آنها بالغ بر 15800000 جلد بوده است. كتابخانه ملي از حق واسپاري قانوني برخوردار بوده و به انتشار كتابشناسي‌هاي جاري و كتابشناسي‌هاي ملي مبادرت ورزيده است. اين كتابخانه تهيه فهرستگان ملي، انتشار راهنما، و تهيه فهرستگان كتب خارجي و نشريات را نيز برعهده دارد.

كتابخانه ملي هسته اصلي سندپردازي در كتابداري و مركز ارائه طريق براي اداره كتابخانه‌هاي عمومي است. همچنين اين كتابخانه محلي براي مبادله بين‌المللي انتشارات بوده و امانت بين‌كتابخانه‌اي بين‌المللي را كنترل مي‌كند. كتابخانه داراي اتاق‌هاي مطالعه متعدد است كه به زمينه‌هاي مختلف موضوعي اختصاص يافته و شامل منابع گوناگوني مانند نسخ خطي، نامه‌ها، كتاب‌هاي مورد علاقه رومانيايي‌ها، كتابشناسي مورد علاقه خارجي‌ها، نقشه‌ها، و روزنامه‌ها است. همچنين بخش‌هايي را به انتشارات رسمي و اداري، و انتشارات يونسكو و ديگر سازمان‌هاي بين‌المللي اختصاص داده است. فعاليت‌هاي آموزشي شامل برگزاري نمايشگاه، برنامه‌هاي موسيقي، و ديگر برنامه‌هاي آموزشي نيز برعهده كتابخانه ملي است.

كتابخانه فرهنگستان روماني[4] ، دومين كتابخانه ملي كشور، در سال 1867 تأسيس شد. گسترش اوليه آن مديون اهداي شخصي و امتياز قانون واسپاري (از سال 1885) است. اين كتابخانه، تا سال 1948، مجموعه‌هاي مردم‌شناسي و علوم اجتماعي را گرد آورده بود؛ اما پس از سازماندهي مجدد، به جمع‌آوري منابع در زمينه‌هاي علمي و فني نيز مبادرت ورزيد. اين كتابخانه داراي مجموعه‌اي بالغ بر 9800000 جلد كتاب، هزاران نسخه خطي، كتب كمياب، نقشه‌ها، حدود 300000 نامه آرشيوي از شخصيت‌هاي برجسته، صفحات موسيقي، و جز آن است.

كتابخانه فرهنگستان كتابشناسي‌هاي ملي گذشته‌نگر روماني و نشريات ادواري از قرن شانزدهم به بعد را نيز نگهداري مي‌كند؛ و طرح امانت بين‌كتابخانه‌اي و مبادلات مواد اطلاعاتي با 10000 مشتري در بيش از 100 كشور را نيز برعهده دارد و داراي شعبه‌هايي در سرتاسر كشور است. كتابخانه‌هاي شعب در كلوج[5]  و جسي داراي مجموعه‌هاي غني و ارزشمند هستند.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. سه كتابخانه دانشگاهي در بخارست (تأسيس 1891)، جسي (تأسيس 1640)، و كلوج (تأسيس 1872) وجود دارد. مجموعه اين سه كتابخانه بالغ بر 10000000 جلد و مجموعه رومانيايي آن شامل آثار ارزشمند فرهنگي، ميراث فرهنگي جهان، آثار شخصيت‌هاي رومانيايي به‌صورت نسخه‌هاي خطي، و مجموعه‌هايي از كتب شخصي اهدايي و نسخه‌هاي دستنويس مؤلفان است. اين مجموعه از حق قانون واسپاري برخوردار است. اين سه كتابخانه مستقيماً تحت نظارت وزارت علوم و آموزش عالي بوده و هريك از اين كتابخانه‌ها به كليه دانشكده‌هاي تحت پوشش خود خدماتي ارائه مي‌كند كه شامل حمايت از فعاليت‌هاي كتابخانه‌اي و تشكيل واحدهاي بازآموزي كتابداران كتابخانه‌هاي دانشگاهي است.

كتابخانه مركزي دانشگاه بخارست مسئول فراهم‌آوري انتشارات داخلي (كتب و نشريات) براي كتابخانه‌هاي شبكه دانشگاهي است و به جمع‌آوري منابع براي بخش‌هاي ادبيات، زبان رومانيايي، و تمدن خارجي مبادرت ورزيده است.

بيش از 42 كتابخانه دانشگاهي ديگر در زمينه‌هاي علوم فني، پزشكي، و كشاورزي با مجموعه‌اي در حدود 500000 تا 1500000 جلد وجود دارد. اين كتابخانه‌ها انتشار خبرنامه‌ها، كتابشناسي‌ها، نمايه مجلات، كتابشناسي‌هاي موضوعي، راهنماها، و ديگر منابع اطلاعاتي و اسناد را برعهده دارند.

كتابخانه‌هاي عمومي. روماني در سطوح شهري و روستايي داراي كتابخانه‌هاي عمومي است كه مجموعه آنها به تناسب اهميت و اندازه متفاوت است. بعضي از اين كتابخانه‌ها در مراكزي چون جسي، گالاتي، كرايووا[6] ، و سيبيو[7]  داراي مجموعه‌هاي ارزشمند تاريخي و فرهنگي هستند. بعضي از مناطق روستايي نيز خدمات محدود كتابخانه‌اي ارائه مي‌دهند. كتابخانه‌هاي استان سرگذشتنامه‌هاي محلي افراد را تهيه و راهنمايي‌هاي لازم را به ساير كتابخانه‌هاي عمومي ارائه مي‌كنند. ساماندهي كتابخانه‌هاي شعب، كتابخانه‌هاي سيّار، و بخش‌هاي ويژه كودكان نيز برعهده كتابخانه عمومي است.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. در روماني كتابخانه‌هاي آموزشگاهي در مدارس ابتدايي، مدارس تربيت بدني، مدارس راهنمايي، يا هنرستان‌ها ايجاد شده و از سوي سازمان‌هاي آموزشي محلي و يا وزارتخانه‌هاي مربوط حمايت مي‌شوند. اين كتابخانه‌ها راهنمايي‌هاي لازم را از وزارت آموزش عالي و كتابخانه مركزي آموزش و پرورش بخارست دريافت مي‌كنند. مجموعه اين كتابخانه‌ها شامل منابع آموزشي و كمك‌آموزشي است. در برخي مناطق كه كتابخانه عمومي وجود ندارد كتابخانه‌هاي آموزشگاهي، علاوه بر كودكان، مواد كتابخانه‌اي براي بزرگسالان را نيز تهيه مي‌كنند.

كتابخانه‌هاي تخصصي. در روماني هنوز تعريف مشخص و كافي در مورد كتابخانه‌هاي تخصصي وجود ندارد. بعضي از آنها شعبه‌هاي مؤسساتي چون كتابخانه مركزي آموزش و پرورش هستند و برخي ديگر مانند مؤسسه ملي اطلاعات و اسناد، مؤسسات آموزش عالي، فرهنگستان‌ها، انجمن‌هاي علمي و فرهنگي، مؤسسات فرهنگي، مؤسسات اجرايي استاني، واحدهاي صنعتي، و مراكز اسناد اداري ماهيتي مستقل دارند. موجودي اين مراكز بازتابي از ويژگي تخصصي بودن آنها در زمينه موضوعي است كه در آن ارائه خدمت مي‌كنند.

حرفه كتابداري. تربيت كتابدار در روماني توسط بخش علوم كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه بخارست (در دوره‌هاي چهارساله) يا توسط مدارس كتابداري در دانشكده‌هاي بخارست و سيبيو (در دوره‌هاي سه‌ساله) انجام مي‌گيرد.

روماني داراي دو انجمن كتابداري با 4000 عضو متخصص است: انجمن كتابداران آموزش و پرورش[8] ، و انجمن كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي[9]  كه هر دو عضو ايفلا بوده و در جهت گسترش استانداردهاي حرفه‌اي و تقويت روابط كتابداري در سطح بين‌المللي فعاليت دارند.

يون استايكا[10]  (WELIS)

 ترجمه نيرّه امامي

 



[1]. Moldavia

[2]. Wallachia

[3]. Jassy

[4]. Library of the Romanian Academy

[5]. Cluj

[6]. Craiova

[7]. Sibiu

[8]. Association of Librarians in Education

[9]. Association of Librarians in Public Libraries

[10]. Ion Stoica

 

بازگشت به فهرست مقالات ر