Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

 

 

ساختمان آرشيو. طي دهه‌هاي اخير، رشد و افزايش روزافزون اسناد كاغذي و غيركاغذي و در نتيجه، لزوم نگهداري اسناد آرشيوي به‌منظور نگهداري، ساماندهي، پردازش، و نهايتآ اطلاع‌رساني شايسته به پژوهشگران، ضرورت احداث ساختمان‌هاي هدف‌دار را براي نيل به اين مقصود ضروري كرده است.

هرچند تعريف خاصي از ساختمان آرشيو كه جهاني و قابل قبول باشد وجود ندارد، ليكن مي‌توان گفت به ساختمان‌هايي كه منحصرآ براي گردآوري، حفاظت، و اشاعه اطلاعات اسنادي طراحي و تجهيز شده باشند و انطباق دقيق، علمي، فني، و هوشمندانه‌اي با اهداف و وظايف آرشيوها داشته باشند، ساختمان آرشيو گفته مي‌شود.

از نيمه دوم قرن بيستم و با بروز تحولات فناوري اطلاعات، ساختمان آرشيو صرفآ براي نگهداري اسناد كاغذي طراحي نمي‌شود، بلكه با تكامل آرشيوها و مواد آرشيوي از جمله فيلم‌ها، نوارهاي صوتي و تصويري، و انواع حامل‌هاي اطلاعاتي جديد، ساختمان آرشيو براي نگهداري كليه مواد اطلاعاتي آرشيوي طراحي مي‌شود. در طراحي اين ساختمان‌ها علاوه بر رعايت شرايط طبيعي، فيزيكي، فضايي و كالبدي، اعتقادات و باورها و آداب و رسوم و درجه فرهيختگي ملت‌ها نيز مؤثر است. براي مثال ساختمان آرشيو ملي ايران، با نام "سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران" (موسوم به ساختمان گنجينه) با معماري ويژه و با هدف انتقال حس تاريخي و هويت ديني و ملي ساخته شده است.

در طرح و اجراي ساختمان آرشيو بايد كاركردهاي آرشيو را مدنظر داشت. اين كاركردها عمومآ شامل موارد زير است:

1. حفظ اسناد و در امان نگهداشتن آنها از سرقت، آتش‌سوزي، رطوبت، نور شديد خورشيد، حشرات، جوندگان، و نظاير آن؛

2. فراهم‌سازي شرايط مناسب و فضاي كافي براي كار و فعاليت‌هايي چون بسته‌بندي، برچسب‌زني، فهرستنويسي، صورت‌برداري، تهيه ريزفيلم، فتوكپي، و مانند آن؛

3. آسيب‌شناسي و آسيب‌زدايي و مرمت اسناد؛ و

4. اشاعه اطلاعات از طريق فراهم‌سازي امكان مطالعه، و پذيرش مراجعان، و ارائه اطلاعات به آنها.

علاوه بر نيازهاي فوق، برپايي نمايشگاه براي نمايش اسناد؛ تهيه و تدارك اسناد براي استفاده در مركز آموزشي آرشيو؛ سندپردازي و تنظيم اسناد اداري؛ مرمت مهرهاي قديمي و جز آن نيز به فضاي كافي در بناي يك آرشيو نياز دارند (9: 7).

در حال حاضر، به‌دليل رشد روزافزون اسناد و پيدايش شكل‌هاي جديد مانند اسناد صوتي، تصويري، و الكترونيكي امر حفظ و نگهداري اسناد در شرايط استاندارد اهميت بيشتري يافته است.

بسياري از اسناد ارزشمند در دوره‌هاي مختلف و در گوشه و كنار جهان بر اثر حوادث و عوامل طبيعي و غيرطبيعي از بين رفته و مي‌رود. آنچه در اين ميان اهميت دارد، پيشگيري و تأمين ساختمان مناسب است.

ويژگي‌هاي ساختمان آرشيو. منحصربه‌فرد بودن اسناد آرشيوي و ارتباط آنها با هويت ديني، ملي، و فرهنگي مردم ايجاب مي‌كند كه اين مدارك در مخازن و ساختمان ويژه و امني نگهداري شوند. چنين ساختماني بايد كاركردهاي آرشيو را تأمين كند. عوامل قابل توجه در اين زمينه عبارتند از: الف) شرايط و وضعيت مناسب براي حفظ و نگهداري؛ ب) شرايط مطلوب كار براي كارمندان آرشيو؛ و ج) تسهيل شرايط دسترسي و دستيابي به اسناد براي پژوهشگران و مراجعه‌كنندگان (3: 2).

محل ساختمان. انتخاب درست زمين بر روند توسعه ساختمان تأثير اساسي مي‌گذارد و لازم است علاوه بر موارد بالا وضعيت محيط زيست محل، آفتابگير بودن، در مسير باد قرار داشتن به‌منظور تهويه ساختمان، ميزان آلودگي محيط، وجود برق فشار قوي، و جز آن به دقت مورد بررسي قرار گيرد (3: 1).

ساختمان آرشيو بايد دور از تأسيسات نظامي، انبارهاي مواد منفجره، تأسيسات هسته‌اي و شيميايي و حتي‌المقدور در مجاورت مراكز فرهنگي و آموزشي بنا شود. ملاحظه پديده‌هاي طبيعي نيز مهم است، مناطقي نبايد انتخاب شود كه احتمال سيل، آبگرفتگي، زلزله، و طوفان در آن زياد باشد و يا زمين‌هايي كه امكان رانش، ريزش، و لغزش در آنها وجود دارد. همچنين حتي‌الامكان بايد از احداث ساختمان آرشيو در كنار رودخانه، درياچه، دريا، و به‌طور كلي مناطق مرطوب خودداري كرد؛ و چنانچه مجبور باشيم، لازم است كه تمهيدات و پيش‌بيني‌هاي لازم صورت گيرد. در عين حال بايد از قرار دادن اسناد و مدارك در زيرزمين‌ها جدآ خودداري گردد، و در صورت امكان ساختمان روي يك طبقه زيرين بنا شود تا مدارك از خطر نفوذ آب در هنگام سيلاب دور ماند (4: 2).

انتخاب زمين براي ساختمان آرشيو موضوع حائز اهميتي است. بسياري از اشتباهات را بعدآ مي‌توان اصلاح و جبران كرد ولي انتخاب غلط و نامناسب زمين قابل جبران نيست و ممكن است آينده آرشيو را به مخاطره بيفكند. پيش از شروع احداث ساختمان، بايد در مورد زمين آن، گمانه‌زني يا آزمايش خاك انجام گيرد تا از پيشامدهاي نامناسب در موقع پي‌كني و خاك‌برداري جلوگيري شود (9: 21).

براي مقابله با عوامل غيرطبيعي بهتر است از انتخاب محلي كه در مجاورت سروصداي زياد مانند جاده‌هاي اصلي، راه‌آهن، ايستگاه‌ها، و كارخانه‌هاست خودداري گردد؛ و حتي‌الامكان محل ساختمان در اماكني كه داراي سراشيبي تند و جاده‌هاي بد هستند و رسيدن به آن براي مراجعان مشكل است انتخاب نشود. به عقيده برخي كارشناسان، به‌خاطر ارزاني زمين و ساختمان، كم بودن خطرات احتمالي ناشي از وقوع جنگ و آلودگي هوا، بهتر است "ساختمان‌هايي كه براي نگهداري منابع آرشيوي در درازمدت ساخته مي‌شود (بخصوص در آرشيوهاي فيلم) دور از شهرهاي بزرگ و مناطق صنعتي ساخته شوند" (12: 126). البته اين كار ارتباط محققان و گروه‌ها و انجمن‌هاي فرهنگي را با آرشيو تضعيف مي‌كند و جذابيت بازديد از آرشيو كاهش مي‌يابد. اما خطرات ناشي از وقوع جنگ بسيار مهم است. جنگ‌ها همواره مخازن آرشيو در سراسر جهان را در معرض نابودي و مخاطره قرار داده و به آنها خسارات جبران‌ناپذير زده‌اند. در جنگ جهاني دوم مجموعه‌ها و اسناد آرشيوي بسيار گرانقدري در كشورهاي فرانسه، لهستان، آلمان، و ايتاليا نابود شدند يا به‌شدت آسيب ديدند. در لهستان آرشيو مركزي ورشو كه اسناد باستاني كشور در آنجا نگهداري مي‌شد 90 درصد اسناد خود را طي جنگ از دست داد (2: 1).

به‌جز محل مناسب براي بنا، بايد پيش‌بيني‌هاي لازم براي مقابله با پيامدهاي جنگ نيز صورت گيرد و آمادگاه‌هايي براي انتقال و نگهداري اسناد در مواقع اضطراري در اماكن امن درنظر گرفته شود. يكي از اقدامات مهمي كه مي‌توان در اين زمينه انجام داد، تهيه نسخه‌هاي پشتيبان از نسخه اصلي اسناد است (8: 1).

استحكام ساختمان. از موارد استحكام ساختمان آرشيو، ميزان مقاومت آن در برابر حوادث و عوامل طبيعي و غيرطبيعي است.

سازه اصلي ساختمان آرشيو، به‌خصوص مخازن اسناد، فلزي يا بتوني است. در سازه‌هاي اسكلت فلزي قفسه‌هاي حاوي اسناد به تيرآهن‌هاي عمودي سازه متصل مي‌گردند. در سازه‌هاي بتوني قفسه‌ها به كف اتاق‌ها متصل نمي‌گردند (9: 41).

در صورت استفاده از اسكلت فلزي، بايد كف طبقات از صفحات بتن مسلح يكپارچه پوشيده شود تا هنگام آتش‌سوزي، اسكلت ساختمان آسيب نبيند. اگرچه شرايط اقليمي و بودجه سازمان تعيين‌كننده ابعاد و نوع اثاثيه و مصالح ساختمان خواهد بود (5: 5)، اما لازم است كه مصالح به‌كار رفته در ساختمان حداكثر مقاومت را در برابر آتش، رطوبت، سرما، حرارت، و خشكي داشته باشد. اين مصالح بايد ضدحريق باشند و استانداردهاي ايمني در آنها رعايت شود (7: 48).

كنترل صدا و نور. ساختمان آرشيو به آرامش و سكوت نياز دارد. از اين‌رو، به هنگام احداث ساختمان بايد به عايق‌سازي صوتي توجه گردد و در بنا مصالحي به‌كار رود كه از ورود و نفوذ صداهاي خارجي جلوگيري نمايد. وسايل و تجهيزات آرشيو نيز بايد مانع انعكاس صوت‌هاي ناخواسته در داخل ساختمان باشند. امواج دستگاه‌هاي صوتي در برخورد با اشياي مختلف ممكن است جذب، منتقل، منعكس، يا تقويت گردند. انعكاس صوت برحسب نوع ساختمان و چگونگي جنس مصالح كف و سقف ساختمان، افزايش يا كاهش مي‌يابد. براي كنترل انعكاس صوت در ساختمان بايد تدابير لازم پيش‌بيني گردد (3: 5).

كاركنان آرشيو به نور طبيعي نياز دارند، اما نور طبيعي براي اسناد و مدارك به‌دليل داشتن اشعه ماوراي بنفش بسيار مضر و مخرب است. براي كاهش اثرات مخرب نور طبيعي از مساحت پنجره‌هاي ساختمان آرشيو كاسته يا آنها را حذف كرده‌اند. حذف نور طبيعي مستلزم استفاده از انرژي برق و صرف هزينه است. به‌علاوه، در صورت حذف نور طبيعي بايد از سيستم ايجاد جريان هوا به‌طور مصنوعي استفاده شود تا از راكد ماندن هوا جلوگيري شود. زيرا در غير اين‌صورت شرايط براي رشد و نمو قارچ‌ها مساعد خواهد شد (7: 56). بنابراين، به‌جاي حذف بايد از تعداد پنجره‌ها و سطوح شيشه‌اي كاست. مخازن اسناد و محوطه كار و اتاق‌هاي مطالعه نبايد در جهت شمال يا جنوب قرار گيرند. به‌عبارت ديگر بهتر است در كشورهاي نيمكره شمالي، از قرار دادن مستقيم مخزن  رو به جنوب؛ و در كشورهاي نيمكره جنوبي از قرار گرفتن مستقيم مخزن در جهت شمال اجتناب شود (9: 24) زيرا در تابستان خطرِ به‌شدت گرم شدن مخازن مزبور وجود خواهد داشت. براي جلوگيري از اثرات مخرب سطوح شيشه‌اي و كاهش نفوذ اشعه ماوراي بنفش و مادون قرمز مي‌توان در پنجره‌ها از شيشه‌هاي مخصوص استفاده كرد كه انواع مختلف آن به‌صورت تجاري وجود دارد. تعيين نوع اين شيشه‌ها موضوع بسياري از آزمايشات مراكز تحقيقاتي است و نتايج حاصله در اين رابطه نشان داده است كه شيشه زرد با سولفور كادميوم نتايج رضايت بخشي دارد. نوع ديگر شيشه جهت پالايش اشعه خورشيد شيشه با رنگ سبز است (11: 100). نتيجه تحقيقات انجام شده حاكي از آن است كه اسناد كاغذي زير شيشه‌هاي ذكر شده كمترين آسيب را ديده‌اند، در حاليكه اين اسناد زير شيشه‌هاي معمولي در برابر نور خورشيد كاملا تخريب مي‌شوند.

كنترل دما و رطوبت. آب و هواي خشك و مرطوب، هر دو براي اسناد و مدارك زيان‌آور است و از دشمنان قديمي آرشيوها به‌شمار مي‌روند. تأثير رطوبت بر اسناد از دو جهت است، اول آنكه رطوبت در بافت كاغذ باعث نرمي آن و پخش جوهر مي‌شود؛ ديگر آنكه رطوبت موجب رشد و تكثير قارچ‌ها و تخريب مواد آلي كاغذها و نوشته‌ها مي‌گردد. مهم‌ترين اقدام پيشگيرانه در اين زمينه ايجاد ديوارهاي خارجي دو جداره با فضاي خلاء در بين آنهاست. اين كار مانع نفوذ رطوبت و آب و حرارت مي‌شود. ايجاد فضاي خالي بين سقف اتاق‌ها و تالارهاي طبقه بالا و پشت‌بام و جز آن براي كنترل گرما و تغييرات دما مؤثر است. همچنين عايق كردن پشت‌بام با يك لايه پشم شيشه ساختمان را در برابر گرما محافظت مي‌كند (7: 60).

رطوبت و دماي مطلوب براي هر يك از اسناد متفاوت است و لازم است به هر يك از آنها، به‌ويژه به محمل‌هاي جديد اسناد، مخزن ويژه‌اي اختصاص يابد. براي اين نوع اسناد كه عمدتآ شامل اسناد الكترونيك، انواع فيلم‌ها، و مجموعه‌هاي عكس هستند در بيشتر كشورهاي در حال توسعه فضاي مناسب وجود ندارد (10: 2).

بهترين دما براي نگهداري اسناد پوستي و كاغذي 18 درجه سانتيگراد، رطوبت نسبي 55 درصد؛ براي ريزفيلم‌ها و عكس‌هاي سياه و سفيد 12 درجه، رطوبت 35 درصد؛ براي عكس‌ها و فيلم‌هاي رنگي 5 درجه، رطوبت 35درصد؛ و براي اسناد مغناطيسي 18درجه، رطوبت 40درصد است (121:9).

كليه مخزن‌ها و بخش‌هاي ساختمان آرشيو بايد به دستگاه‌هاي ثبت دما و رطوبت مجهز باشند تا با ثبت و تحليل اطلاعات و استفاده از دستگاه‌هاي مناسب، شرايط مطلوب محيطي را براي حفظ و نگهداري اسناد به‌وجود آورند.

البته لازم است همزمان با احداث ساختمان پيش‌بيني‌هاي لازم براي ايجاد دما و رطوبت مناسب و تهويه هوا صورت گيرد.

مقابله با آلودگي هوا. آلودگي‌ها نيز بايد تحت كنترل قرار گيرند. هر ماده‌اي كه بر عمر اسناد تأثير منفي و مخرب بگذارد، آلودگي محسوب مي‌شود. آلودگي ممكن است به‌صورت جامد، مايع، گاز، يا بخار باشد. آلاينده‌ها گاه به‌صورت مصنوعي از فرايندهاي صنعتي و فعاليت‌هاي روزمره خانگي ناشي مي‌شوند. اما اكثرآ بر اثر فعل و انفعالات طبيعي به‌وجود مي‌آيند. آلودگي به هر علت كه به‌وجود آيد منجر به تجزيه مواد پليمري از قبيل فيبر، كاغذ، چسب، پلاستيك، و امثال آنها مي‌گردد (6: 1).

قبل از احداث ساختمان بايد اطلاعات كافي درخصوص آلودگي محيط و منطقه موردنظر به‌دست آيد. از انتخاب محل ساختمان در مناطق آلوده شهر بايد اجتناب ورزيد و مناطقي را انتخاب كرد كه در مسير بادهاي ملايم قرار دارند. ميزان تخريب اسناد در قرن حاضر به‌دليل آلودگي هوا شتاب يافته است (13: 4). بنابراين ضروري است كه اقدامات پيشگيرانه در مقابل اثرات تخريبي هريك از انواع آلودگي‌ها اعم از جامد، گاز، مايع، يا بخار صورت گيرد. آلوده‌كننده‌هاي عمده عبارتند از: دود، گردوغبار معدني، گردوغبار حاوي نمك (در كنار دريا)، سوخت بنزيني، اكسيژن، آب، دي‌اكسيد گوگرد، اكسيد نيتروژن، اُزُن، سولفيد هيدروژن، آمونياك، هيدروكربن‌ها، اسيدها، آلدئيدها، و پرواكسيدها (6: 1).

پس از يافتن محل مناسب براي ساختمان و به‌كارگيري تمهيدات اوليه، مي‌توان براي جذب گردوغبار هوا از صافي‌هايي استفاده كرد كه از خمير شيشه و مواد پلاستيكي فشرده ايجاد شده‌اند. اما بهترين روش براي جلوگيري از نفوذ گازها و گردوخاك و انواع آلودگي‌هاي هوا، استفاده از فيلترهاي مناسب در ورودي‌هاي بناست. مي‌توان از چندين فيلتر با شماره‌هاي مختلف استفاده كرد تا بتوان كوچك‌ترين ناخالصي‌هاي هوا را هم گرفت (1: 113-114). به‌كارگيري فيلترهاي مزبور تنها زماني مفيد خواهد بود كه ورودي‌هاي ديگر بنا، كاملا تحت كنترل باشد. لازم است آلودگي‌هاي داخل ساختمان را نيز از طريق نصب تجهيزات مناسب و استاندارد مانند هواكش، تهويه مطبوع، و دستگاه‌هاي هواساز برطرف نمود و اسناد را در لفاف، پوشه، و جعبه‌هاي مناسب حفاظت كرد.

حفاظت در برابر آتش. تاكنون فهرست آرشيوهايي كه دچار حريق شده و اسناد آن نابود گرديده و يا آسيب ديده‌اند، تهيه نشده است، ولي متأسفانه اسناد و مدارك مهمي در طول تاريخ در مناطق مختلف جهان به‌دليل آتش‌سوزي از بين رفته است.

مهم‌ترين تدبير در پيشگيري از حريق به مرحله طراحي و احداث ساختمان آرشيو مربوط مي‌شود. كارشناسان در سازه اصلي ساختمان آرشيو، اسكلت فلزي را به‌دليل خطرات احتمالي آن در زمان وقوع آتش‌سوزي مناسب نمي‌دانند. اما در صورت به‌كارگيري چنين اسكلتي با پوشاندن تيرآهن‌ها با مواد و رنگ‌هاي ضدآتش مشكل رفع مي‌شود. چنانكه اشاره شد در اسكلت بتوني ستون‌ها و كف‌ها از بتن مسلح ساخته مي‌شود و قفسه‌هاي اسناد براي احتياط در مقابل آتش‌سوزي به كف اتاق‌ها متصل نمي‌شود. در هر دو حال كف‌ها بايد از صفحات سخت و يكپارچه ــ بدون هيچ درز و شبكه باز ــ ساخته شوند تا در صورت آتش‌سوزي، هوا به طرف بالا جريان پيدا نكند (9: 41).

تفكيك فضاي مربوط به نگهداري اسناد و محل كار كاركنان مي‌تواند از سرايت آتش به مخازن ــ كه معمولا در اثر سهل‌انگاري و بيشتر در محيط كار كاركنان روي مي‌دهد ــ جلوگيري كند. تدبير ديگر در ساختمان، استفاده از ديوارها و درها و كف‌پوش‌هاي ضدحريق است. با به‌كارگيري اين تدابير از ميزان آتش‌سوزي و نيز انتشار آن از بخشي به بخشي ديگر كاسته خواهد شد. ديوار ضدآتش به‌طور متوسط 2 ساعت در برابر آتش مقاومت مي‌كند و دچار خميدگي و انحنا نمي‌شود. درهاي ساختمان آرشيو بايد از موادي ساخته شوند كه نه تنها خود آتش نگيرند، بلكه از سرايت آتش نيز جلوگيري كنند. اين درها معمولا از دو تكه فولاد آب‌ديده تشكيل مي‌شوند كه لايه عايق گرما آنها را از يكديگر جدا مي‌كند. و در صورت وقوع حادثه حداقل يك‌ساعت در برابر گرما مقاومت مي‌كنند (112:9).

اقدام ديگر براي جلوگيري از انتشار آتش در ساختمان، خودداري از ساخت تالارهاي وسيع است. در صورت احداث تالارهاي بزرگ بايد آنها را با ديوارها و درهاي ضدحريق از يكديگر جدا كرد.وسعت هر تالار بايد حداكثر 200مترمربع باشد.

در ساختمان آرشيو، وجود دستگاه اعلام حريق از اهميت بسزايي برخوردار است. اين دستگاه در صورت وجود دود ناشي از آتش آژير مي‌كشد. دستگاه مزبور ممكن است از طريق يونيزاسيون و يا سلول فتوالكتريك كار كند. در نوع اخير اعلام خطر با صداي سوت صورت مي‌گيرد و بر روي تابلوي مخصوص در محل دقيق دود، چراغ خطر روشن مي‌شود. معمولا به محض اعلام خطر درهاي ضدحريق بسته مي‌شوند و خدمات مربوط به سيستم اطفاي حريق، چنانچه وجود داشته باشند، به‌طور خودكار شروع به‌كار مي‌كنند (7: 70).

ضروري است كه ساختمان و به‌خصوص مخازن اسناد با وجود دستگاه اطفاي حريق خودكار، به دستگاه‌هاي آتش خاموش‌كن دستي نيز مجهز شوند. هر چند ساختمان آرشيو بايد متناسب با اهداف و انتظارات و به‌صورت فني، تخصصي، و هوشمند ساخته شود، اما با برنامه‌ريزي و استفاده از فناوري‌هاي نوين مي‌توان ساختمان‌هاي قديمي و موجود را نيز با فعاليت آرشيو سازگار ساخت (6: 5).

تخصيص فضا. در تخصيص فضا به‌بخش‌هاي مختلف، بايد مخازن اسناد را از محل كار كاركنان جدا نمود، زيرا خصوصيات و ويژگي‌هاي فني و معماري هريك از اين دو بخش تفاوت دارد. توصيه اين است كه در ساختمان‌هاي مرتفع، مخازن اسناد در طبقات پايين و محل كار كاركنان و كارگاه‌ها در طبقات بالا قرار گيرد. اين طرح مزيت‌هاي دوگانه‌اي دارد، از يك‌سو دفاتر كار در قسمت بالا و سبك ساختمان قرار مي‌گيرد و از سوي ديگر محل كار كاركنان به دور از سروصداي اتومبيل‌ها و خيابان خواهد بود (7: 49).

نيز نگاه كنيد: آرشيو؛ سازمان اسناد ملي ايران

 

مآخذ: 1) اثباتي، محمدحسن. "بررسي مسائل و مشكلات حفاظتي و مرمتي كاغذهاي قديمي و ارائه يك نمونه عملي". پايان‌نامه كارشناسي مرمت آثار تاريخي، مجتمع دانشگاهي هنر تهران، 1367؛ 2) اور، لئوپوله. انهدام اسناد و مجموعه‌هاي آرشيوي از جنگ جهاني دوم به بعد. ترجمه شهلا اشرف. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1373؛ 3) بنوا، ژراد. آيا مي‌توان از ساختمان‌هاي موجود به‌عنوان آرشيو استفاده كرد؟. ترجمه مجتبي تركاشوند. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1371؛ 4) بنوا، ژراد؛ دوشن، ميشل. حفاظت و مقابله با خسارات ناشي از آب. ترجمه مجتبي تركاشوند. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1371؛ 5) پاسكوه، م.و. تأثير آلودگي محيطي بر اسناد. ترجمه شهلا اشرف. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1372؛ 6) پدرسون، ان. نگهداري اسناد. ترجمه رضا مهاجر. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، پژوهشكده اسناد، 1380؛7) حفاظت و نگهداري اسناد و كتب. تهران: مركز اسناد و مدارك علمي ايران، 1365؛ 8) دانيوي، ديويد سي. اسناد دولتي متعلق به كجا هستند؟. ترجمه كيانوش سيدحسيني. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1372؛ 9) دوشن، ميشل. ساختمان و تجهيزات آرشيو. ترجمه شهلا اشرف و رضا مهاجر. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1371؛ 10) زنرهي، فنگ. امكانات فني براي كشورهاي در حال توسعه. ترجمه معاونت آرشيو. تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1370؛ 11) "گزارش مطالعات عمومي سازمان اسناد ملي ايران مهندسين مشاور بادبند". تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1370؛ 12) مرادي، نورالله. مديريت آرشيوهاي ديداري ـ شنيداري. ويرايش دوم. تهران: نشر كتابدار، 1380؛ 13) وطن‌دوست، رسول. حفاظت و مرمت آثار تاريخي ـ فرهنگي در ايران: گذشته، حال، آينده، مقالات نخستين همايش حفاظت و مرمت آثار تاريخي ـ فرهنگي. تهران: دانشگاه هنر؛ پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي ـ فرهنگي، 1376.

                كيانوش كياني‌هفت‌لنگ

 

بازگشت به فهرست مقالات س