Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي. اين سازمان در سال 1361، با ادغام مركز مدارك وزارت اطلاعات و جهانگردي و مركز اسناد فرهنگي آسيا وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، با نام مركز مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، موجوديت يافت، و در تاريخ 1361 به سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي تغيير نام داد (2: 1-2). هدف و مأموريت آن عبارت بود از: گردآوري، سازماندهي و اشاعه اسناد و مدارك انقلاب اسلامي، و انتشارات انقلاب اسلامي و جمهوري اسلامي ايران؛ فراهم آوردن امكانات لازم براي پژوهش و مطالعه و بهره‌برداري از اين مجموعه؛ و بالاخره شناساندن مباني و اهداف انقلاب اسلامي ايران (3: 441-443).

سازمان. با انتقال منابع و امكانات و نيروي انساني دو مركز فرهنگي پيشين، اين سازمان در همان ابتداي كار از كتابخانه‌اي با 25000 جلد كتاب و 5131 جلد نشريه ادواري صحافي شده و همچنين آرشيوي حاوي 8564 جلد گزارش دولتي، 34000 قطعه عكس، 24587 قطعه اسلايد بهره‌مند شد. آرشيو سازمان، به تدريج، به آرشيو "جريان‌هاي سياسي" موسوم شد و بخش‌هاي منابع ديداري ـ شنيداري و ريزفيلم و ريزبرگه نيز بر آن افزوده شد. براي سازماندهي اين منابع، بخش نمايه‌سازي و بخش گردآوري و سازماندهي نسخه‌هاي خطي نيز تأسيس شد (1: 1-3).

از مهم‌ترين اقدام‌هاي سازمان مي‌توان به تهيه آرشيوي از اسناد و مدارك گروه‌هاي سياسي داخلي، تشكل‌هاي غيرقانوني، و مدارك مربوط به رژيم پهلوي اشاره كرد. اين آرشيو حاوي حدود 7000 جلد كتاب، بيش از 15000 برگ اعلاميه، 2500 عنوان زندگينامه سياسي، و 160 عنوان نشريه ادواري است. آرشيو اداره‌كل نگارش وزارت فرهنگ و هنر ــ كه نظارت و مميزي بر چاپ كتاب را در رژيم پهلوي برعهده داشت ــ به اين سازمان منتقل شد. اين آرشيو حاوي بيش از 22000 پرونده كتاب‌هايي است كه براي دريافت مجوز چاپ به آن اداره‌كل ارسال شده بودند. در اين پرونده‌ها نسخه‌اي از كتاب و نظر مميز نگهداري مي‌شود.

سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، از 1361، اقدام به انتشار فصلنامه فهرست مقالات انقلاب اسلامي در مطبوعات ايران كرد كه جانشين فهرست مقالات فرهنگي در مطبوعات ايران، از انتشارات مركز اسناد فرهنگي آسيا، شد. اين نشريه فهرستي بود از مقالات منتشره در مطبوعات ايران، در موضوع‌هاي مختلف از نويسندگان ايراني و غيرايراني، و به همين دليل نام آن به فهرست مقالات فارسي در مطبوعات جمهوري اسلامي ايران تغيير داده شد (4: 62).

در 1378، به‌دليل آن كه پاره‌اي از وظايف و اقدامات سازمان با وظايف كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران موازي بود، كليه منابع و نيروي انساني آن به كتابخانه ملي منتقل و سازمان در كتابخانه ملي ادغام شد. بدين ترتيب، سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي عملا تعطيل شد.

مهم‌ترين طرحي كه سازمان ــ در حيات 17 ساله خود ــ اجرا كرد تدوين اصطلاحنامه فرهنگي فارسي (اصفا) بود كه در اواخر سال 1370 شورايي به‌منظور تدوين آن در سازمان تشكيل گرديد. نخستين ويرايش آن در اواخر 1374 و ويرايش دوم آن در 1380 ــ پس از ادغام در كتابخانه ملي ــ منتشر شد.

 

مآخذ: 1) آشنايي با سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي ايران. تهران: سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، 1375، 18 ص ]بروشور[؛ 2) آشنايي با مركز مدارك وزارت ارشاد اسلامي. تهران: وزارت ارشاد اسلامي، مركز مدارك، 1361، 18 ص ]بروشور[؛ 3) مجموعه قوانين و مقررات سال 1367. تهران: وزارت دادگستري، 1368؟؛ 4) مرادي، نورالله. مرجع‌شناسي: شناخت خدمات و كتاب‌هاي مرجع. تهران: فرهنگ معاصر، 1372.

                علي تابش؛ نورالله مرادي

 

 

بازگشت به فهرست مقالات س