Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

سرعنوان‌هاي موضوعي پزشكي (مش)[1] . اين اثر به‌رغم نام آن، فقط يك سرعنوان موضوعي مانند >سرعنوان موضوعي كتابخانه كنگره امريكا< نيست، بلكه اصطلاحنامه‌اي معتبر و پويا در علوم پزشكي و زيست‌پزشكي است كه در اواسط قرن بيستم طراحي شد. >مش< سه كاربرد عمده دارد: نخست اينكه براي تحليل و فهرستنويسي انواع مواد در كتابخانه ملي پزشكي امريكا* به‌كار مي‌رود؛ ديگر اينكه ابزار نمايه‌سازي مقالات بيش از 4300 مجله و نشريه ادواري تخصصي است و نمايه‌سازان، متخصصان موضوعي، متخصصان رايانه، و ويراستاران متون پزشكي در تدارك آن نقش دارند؛ و سومين كاربرد آن در بازيابي اطلاعات از >ايندكس مديكوس<، مدلاين، و انواع پايگاه‌هاي اطلاعاتي پزشكي پيوسته مبتني بر وب از قبيل پاب مِد[2] ، لوكيتر پلاس[3] ،  ان.ال.ام. گيت‌وي[4] ، و فايل‌هاي موجود در ابراصطلاحنامه نظام يكپارچه زبان پزشكي[5]  است (3:2).

 >مش< به‌صورت كتاب در سه بخش الفبايي توصيفي، ساختار درختي، و نمايه گردشي؛ و لوح‌هاي فشرده و پيوسته منتشر مي‌شود. علاوه بر آن، درهمكردي از تغييرات و اضافات آن نيز در بخش دوم شماره ژانويه >ايندكس مديكوس< ماهانه و سالانه منتشر مي‌شود.

ساختار. >مش <از مقدمه، بخش الفبايي، و ساختار درختي تشكيل مي‌شود. مقدمه و دستور استفاده از آن در ويرايشي كه ويژه فهرستنويسان و نمايه‌سازان و جست‌وجوگران تهيه شده، مفصل است. همچنين اطلاعات مربوط به توصيفگرهاي جديد، توصيفگرهاي حذف شده، توصيفگرهاي تغيير يافته، نحوه به‌كارگيري تقسيمات فرعي موضوعي، اشكال و انواع مدرك، نشانگرهاي كنترل[6] ، و انواع تغييرات و خط مشي‌ها از طريق "دستنامه پيوسته"[7]  و يا وب‌سايت كتابخانه ملي پزشكي امريكا نيز دسترس‌پذيرند (4). در بخش الفبايي، توصيفگرها، ارجاع‌ها (شامل ارجاع ناگزيده به گزيده[8] ، ارجاع عام به خاص يا مرتبط[9] ، و ارجاع كلي از ريشه‌هاي لاتيني واژه‌هاي پزشكي به خود واژه‌ها[10] )، يادداشت‌هاي توضيحي براي نمايه‌سازان و فهرستنويسان و جست‌وجوگران، يادداشت‌هاي تاريخچه، و ديگر نكات لازم براي پس‌همارايي آمده است.

ساختار درختي، نمايش‌دهنده 15 مقوله در رشته‌هاي علوم پزشكي و برخي رشته‌هاي ديگر است. در هر مقوله، توصيفگرها تا نه مرتبه خاص شده‌اند. اين درخت چند سلسله مراتبي است، به اين معنا كه توصيفگرهاي آن ايستا نيستند و مي‌توانند در چند شاخه و زيرشاخه قرار گيرند (:1 ج ،68ص 331).

اعضاي بدن  A01

سر         A01.456+

صورت     A01.456.505+

چشم      A01.456.505.420+

دهان      A01.456.505.631+

از ويژگي‌هاي مهم> مش<، كه از پراستفاده‌ترين اصطلاحنامه‌هاي جهان است، يكي چندوجهي بودن[11]  است كه آن را از اصطلاحنامه‌هاي سنتي و ايستا متمايز مي‌سازد. ديگر، قابليت تعامل[12]  آن است كه موجب مي‌شود در بازيابي اطلاعات از انواع پايگاه‌هاي داده در ابراصطلاحنامه‌اي چون نظام يكپارچه زبان پزشكي، نقش كليدي و تعيين كننده داشته باشد (:3 277).

 

مآخذ:

1) Miller, Uri."Thesaurus Construction & New Information Environment". Encyclopedia of Library & Information Science. Vol. 68, PP. 319-345; 2) National Library of Medicine. Medical Subject Headings. Annotated Alphabetic List. Bethesda, Md.: The Library, 2002; 3) Shiri, Ali Asghar; Revie, Crawford." Thesauri on the Web: Current Developments & Trends". Online Information Review. Vol. 24, No.4(2000): 273-280; 4) U.S.National Library of Medicine. "Medical Subject Heading", 2003. [On-line]. Available: htpp:// www.nlm.nih.giv/mesh./[28Dec. 2003].

                بهار رهادوست

 


.[1] Medical Subject Headings (MESH)

.[2] Pub Med

.[3] LOCATOR PLUS

.[4] N.L.M.Gateway

.[5] Unified Medical Language System

.[6] Check Tags

.[7] On-Line Manual

.[8] See = X

.[9] See related = XR

.[10] Consider also

.[11] Multiaspectual

.[12] Interoperability

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات س