Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

سري‌لانكا، كتابخانه‌هاي. سري‌لانكا جزيره‌اي است در اقيانوس هند كه در جنوب شرقي ساحل هند قرار دارد و پيش از اين سيلان خوانده مي‌شد. جمعيت اين كشور (طبق آمار سال 2005) 776,064,20 نفر و مساحت آن 610,65 كيلومترمربع است. و زبان‌هاي رسمي اين كشور سينهالي[1]  و تاميلي، و زبان اداري و بين‌المللي آن انگليسي است.

تاريخچه. آموختن، تحقيق و پژوهش، و استفاده از كتابخانه‌ها در سري‌لانكا از ديرباز مورد توجه بوده و بنابر شواهد و مدارك از سده سوم پيش از ميلاد در اين جزيره وجود داشته است. بسياري از پادشاهان قديم به توسعه و پيشرفت فرهنگ و ادب كشور توجه داشتند و آن را مورد حمايت و پشتيباني قرار مي‌دادند. در كتابخانه‌هاي معابد كه پاتگول[2]  خوانده مي‌شد، نوشته‌هاي مذهبي و آثار غيرمذهبي وجود داشت. در دوران سلطه بريتانيا، انگليسي‌زبان‌ها از كتابخانه‌هايي چون كتابخانه خدمات يكپارچه[3]  در كلمبو(تأسيس 1813) و كتابخانه كلمبو (1824) استفاده مي‌كردند؛ اين دو كتابخانه در 1874 در يكديگر ادغام شدند. ديگر، كتابخانه انجمن سلطنتي آسيايي سري‌لانكا[4] ست كه در 1845 تأسيس شد.

تأسيس كتابخانه دولتي شرقي[5]  در 1870 را مي‌توان نخستين گام در جهت ايجاد كتابخانه ملي كشور دانست، پس از آن كتابخانه موزه در 1877 تأسيس شد.

مجموعه كتابخانه موزه شامل 000,600 جلد كتاب، از جمله نسخه‌هاي خطي بود. اين كتابخانه از 1885 به‌عنوان كتابخانه واسپاري قانوني عمل كرده است و مي‌توان آن را پايه و اساس تشكيل كتابخانه دولتي مرجع دانست. در ،1925 شوراي شهرداري كلمبو با ادغام كتابخانه كلمبو و كتابخانه پتّاه[6]  كه در 1829 ايجاد شده بود، كتابخانه عمومي كلمبو را به‌وجود آورد.

كشور سيلان در 1948 استقلال يافت و نظام آموزش و سوادآموزي رايگان دولتي ميزان سواد را در كشور تا 85 درصد افزايش داد.

آرشيو و كتابخانه ملي. كتابخانه ملي سري‌لانكا در 1990 افتتاح شد و يك نياز درازمدت را برآورد. قانون ايجاد آن در 1970 به تصويب رسيده بود و در اثر تلاش‌هاي هيئت امنا شكل گرفت. نخستين هدف هيئت امنا، تدوين خط‌مشي كتابخانه ملي كشور به‌منظور ارتقاي كيفي و توسعه انواع كتابخانه‌هاي كشور بود، به‌ويژه آنهايي كه از بودجه دولتي استفاده مي‌كنند. نظارت و كنترل كتابخانه نيز از اهداف اوليه هيئت امنا بود. كتابخانه ملي در حال حاضر مسئوليت انتشار >كتابشناسي ملي سري‌لانكا<[7]  را برعهده دارد كه از 1962 منتشر شده و از 1974 از امتياز واسپاري قانوني برخوردار است.

آرشيو ملي نيز كتابخانه واسپاري قانوني است. رئيس آرشيو ملي مسئول ثبت كتاب‌ها، نشريات ادواري، روزنامه‌ها، و مواد چاپي است. با تصويب قانون آرشيوهاي ملي در 1973، دامنه فعاليت‌هاي آرشيوي گسترش يافته و در حال حاضر كتابخانه داراي مدارك و اسناد آرشيوي با ارزشي در زمينه‌هاي عمومي و تخصصي است.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. كهن‌ترين كتابخانه دانشگاهي سري‌لانكا در 1921 با نام كتابخانه كالج دانشگاه[8]  افتتاح و در 1942، كتابخانه دانشگاه سيلان[9]  ناميده شد. اين كتابخانه در 1952 به محل جديد در پرادنيا[10]  نقل مكان كرد. از ديگر كتابخانه‌هاي مهم كشور، كتابخانه كالج پزشكي را مي‌توان نام برد كه در 1870 تأسيس شده و در حال حاضر بخشي از كتابخانه دانشگاه كلمبوست. بزرگ‌ترين مجموعه كتابخانه كشور با بيش از 000,500 جلد متعلق به كتابخانه دانشگاه سيلان واقع در پرادنياست. ديگر كتابخانه‌هاي دانشگاهي كشور نيز داراي مجموعه‌هاي قابل توجهي هستند. دانشگاه‌هاي بزرگ كشور در موضوع‌هاي سري‌لانكاشناسي و آسياشناسي مجموعه‌هاي ويژه دارند. بهترين كتابخانه‌هاي كشور را دانشگاه‌ها دارا هستند. كالج‌هاي فني و مراكز تربيت معلم نيز كتابخانه دارند.

كتابخانه‌هاي عمومي. كتابخانه‌هاي عمومي سري‌لانكا در ادامه كتابخانه‌هاي اشتراكي پيشين، مانند كتابخانه خدمات يكپارچه، به‌وجود آمده‌اند. سطح كيفي كتابخانه‌هاي عمومي در نواحي مختلف كشور متفاوت است. بسياري از شهرداري‌ها ملزم به ايجاد و نگهداري كتابخانه نيستند. سري‌لانكا در 1990 داراي 580 كتابخانه عمومي بوده است، اما تغييرات در حكومت‌هاي محلي حاكي از امكان تبديل ساختار كتابخانه‌هاي عمومي از حالت محلي به ايالتي است.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. پس از استقلال سري‌لانكا، علي‌رغم رشد سريع آموزش و پرورش كشور و ايجاد تسهيلات آموزشي، كتابخانه‌هاي آموزشگاهي رشد زيادي نداشتند. با به‌كارگيري روش‌هاي نوين آموزشي، نياز به ارائه خدمات كتابخانه‌اي در مدارس افزايش يافته است. در حال حاضر تعداد 3700 كتابخانه در تمام سطوح آموزشي در مدارس وجود دارد و مواد كتابخانه‌هاي مزبور به زبان‌هاي سينهالي، تاميلي، و انگليسي است.

كتابخانه‌هاي تخصصي. كتابخانه‌هاي تخصصي و مراكز مدارك و اسناد در سازمان‌هاي دولتي، بخش‌هاي خصوصي، و مؤسسه‌هاي اداري قراردارند. پوشش موضوعي اين كتابخانه‌ها صنعت، بازرگاني، پژوهش‌هاي علمي، فناوري، كشاورزي، و موضوع‌هاي وابسته است.

اداره مؤسسه علوم، انرژي، و منابع طبيعي سري‌لانكا (ناريسا)[11]  مسئول مستقيم خدمات اطلاع‌رساني علمي كشور است. اين مؤسسه به‌عنوان مركز اطلاع‌رساني علوم و فناوري كشور فعاليت مي‌كند و هماهنگ‌كننده شبكه‌هاي اطلاع‌رساني كتابخانه‌هاي علوم و فناوري است. اين مركز در 1981 ايجاد شده است و به‌جاي شوراي علوم ملي سري‌لانكا عمل مي‌كند.

حرفه كتابداري. انجمن كتابداران سري‌لانكا[12]  در 1960 تشكيل شد. اين انجمن برگزاركننده دوره‌هاي نيمه وقت كتابداري و اطلاع‌رساني در سطوح مختلف است. گروه كتابداري و اطلاع‌رساني نيز در 1972 در دانشگاه كلانيا به‌وجود آمده است. شوراي خدمات كتابخانه ملي كشور ارائه دوره‌هاي كوتاه‌مدت آموزش كتابداران را برعهده دارد.

 

مآخذ:

1) Amarasiri , M. S. U. , Editor. The National Library of Sri Lanka, 1990, a Commemorative Volume: Libraries and People. Edited by Ishvari Corea, 1975; 2) Population Statistics of Sri Lanka, 1991.

ايشواري كوريا[13] (WELIS)

                 ترجمه مهردخت وزيرپوركشميري

 

 


.[1] Sinhala

.[2] Pathgul

.[3] United Services Library

.[4] oyal Asiatic Society of Sri Lanka Library

.[5] Government Oriental Library

.[6] Pettah Library

.[7] Sri Lanka National Bibliography

.[8] University College Library

.[9] University of Ceylon Library

.[10] Peradeniya

.[11] National Resources, Energy, and Science Authorityof Sri Lanka (NARESA)

.[12] Sir Lanka Library Association

.[13] Ishvari Corea

 

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات س