Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

سوئيس، كتابخانه‌هاي. جمهوري فدرال سوئيس در غرب اروپا قرار دارد. اين كشور از شمال با آلمان، از شرق با اتريش و ليختن‌اشتاين، از جنوب با ايتاليا، و از غرب با فرانسه هم‌مرز است. جمعيت آن (طبق آمار سال 2005) 370,489,7 نفر و مساحت آن 000,41 كيلومترمربع است. زبان‌هاي رسمي اين كشور فرانسوي، آلماني، و ايتاليايي است. سوئيس از بيست و شش كانتون تشكيل شده است. كانتون‌ها مسئوليت امور فرهنگي و سياست‌هاي آموزشي را برعهده دارند. بنابراين، پيشينه تاريخي و ساختار دستگاه‌هاي مسئولِ امور عمومي تأثير عمده‌اي بر توسعه و تشكيلات كتابخانه‌هاي سوئيس گذاشته است.

تاريخچه. كتابخانه صومعه سن‌گال[1]  كه در ابتداي قرن هفتم آغاز به‌كار كرد، يكي از قديمي‌ترين كتابخانه‌هاي سوئيس و جهان به‌شمار مي‌رود. حدود 820م.، پدر مقدس گازبرت[2]دستور طراحي نقشه‌اي براي صومعه را صادر كرد. نسخه دستنويس در آرشيوهاي صومعه نگهداري شده و مجموعه آن بدون عيب و نقص حدود 1300 سال برجاي مانده است. تعدادي از مهم‌ترين كتابخانه‌هاي سوئيس پيشينه‌اي به قدمت دوره رنسانس (بازل، 1460)، دوره اصلاح‌طلبي (برن، ،1529 1537؛ ژنو، 1559)، يا قرن 17 (زوريخ، 1629) دارند.

به‌دنبال توسعه نهادهاي اقتصادي در نيمه دوم قرن 18 ــ كه از نتايج دوران روشنگري اروپا بود ــ كتابخانه‌هاي بسياري حتي در شهرهايي كه از اهميت كمتري برخوردارند، نظير مورگس، ايوردون[3] ، زوفينگن، و نوشاتل ساخته شدند.

 يكي از زيباترين بناهاي احداثي در تاريخ كتابخانه‌هاي سوئيس، كتابخانه بودمريانا[4] ست كه توسط مارتين بودمر (1899-1971) تأسيس شد. او 000,150 كتاب و نسخه خطي كمياب و ارزشمند شامل نسخه‌هاي دستنويس شاعر يوناني مناندر؛ قديمي‌ترين نسخه كتاب مقدس عهد جديد نوشته شده بر روي پاپيروس (قرن دوم)؛ و زندگينامه ارزشمند شاعري بنام رينرماريا ريلكه[5]  (1875-1926) را جمع‌آوري كرد. اين مجموعه بر اساس پنج محور تنظيم شده است: هومر، كتاب مقدس، دانته، شكسپير، و گوته. اين مجموعه جالب توجه بعد از مرگ مارتين بودمر به بنياد بودمر سپرده شده و به روي عموم باز است.

كتابخانه ملي. ويژگي‌هاي كتابخانه ملي سوئيس تأثير عوامل تاريخي را نشان مي‌دهد. اين كتابخانه در 1895 بنيان‌گذاري شد و در ابتدا نقش آن محدود به جمع‌آوري آثار مربوط به سوئيس و نويسندگان سوئيسي و نيز آثار چاپ شده در سوئيس بعد از 1848 بود. از آنجا كه واسپاري قانوني مقرر نشده بود، در 1915 بين كتابخانه و دو انجمن كتابفروشان و ويراستاران سوئيس واسپاري آزاد برقرار شد و بر مبناي آن، اين انجمن‌ها موظف شدند از هر چه منتشر مي‌كنند يك نسخه به كتابخانه ارسال دارند. هر شخصي با مليت سوئيسي يا هر فرد بالاتر از 15 سال كه در سوئيس زندگي مي‌كند، مي‌تواند كتاب امانت بگيرد.

به مرور بر وظايف كتابخانه افزوده شد. مجموعه‌اي بالغ بر سه ميليون كتاب مشتمل بر انتشارات سازمان‌هاي رسمي سوئيسي و بين‌المللي در اين كتابخانه نگهداري مي‌شود. سرپرستي فهرست مشترك سوئيس، كه بيش از 000,000,7 عنوان انتشارات خارجي موجود در 300 كتابخانه را نمايه مي‌كند، بر عهده اين كتابخانه است. به‌منظور بهره‌برداري از اين منابع، چندين كتابشناسي توليد شده است[6] .

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. بيش از 10 كتابخانه دانشگاهي سوئيس ميان سال‌هاي 1460 (بازل) و 1629 (زوريخ) بنا نهاده شدند. كتابخانه فريبورگ[7]  در 1848، بعد از ادغام كتابخانه‌هاي قديمي صومعه‌هاي منحل شده، مانند كتابخانه كالج سن ميشل، به‌وجود آمد. پلي‌تكنيك فدرال زوريخ كه در 1855 تأسيس شد بسيار توسعه يافته است و داراي مجموعه‌اي با 000,000,4 كتاب است. كتابخانه‌هاي دانشگاهي سوئيس در مجموع 000,000,15 جلد كتاب و حدود 000,6 جلد كتاب چاپ قرن پانزدهم دارند. بسياري از اين كتابخانه‌ها عهده‌دار وظيفه ديگري نيز هستند كه تحت عنوان كتابخانه‌هاي كانتون نيازهاي مردم محل به نوشته‌هاي علمي را تأمين مي‌كنند.

كتابخانه كانتوني دانشگاه لوزان، نرم‌افزار نظام اطلاعات كتابخانه (سيبيل)[8]  را برمبناي فرمت مارك دو[9]  ايجاد كرده‌اند.

 اين نظام كار امانت را با استفاده از كد ميله‌اي* فراهم مي‌كند و فهرستنويسي پيوسته را انجام مي‌دهد. اين پايگاه اطلاعاتي سالانه حدود 000,100 ركورد اطلاعاتي را كه در 20 كتابخانه واقع در فريبورگ، ژنو، لوزان، و نوشاتل توليد مي‌شود، در خود جاي مي‌دهد. پايگاه اطلاعاتي مزبور (با بيش از 000,900 عنوان در 1987)، دستمايه اصلي شبكه اطلاع‌رساني ربوس[10]  است.

ربوس شبكه‌اي است مشتمل بر چهار پايگاه اطلاعاتي كه همه از نرم‌افزار سيبيل استفاده مي‌كنند. اين پايگاه‌ها عبارتند از: لوزان (ارتباط دهنده بيش از 20 كتابخانه مربوط به چهار دانشگاه)؛ بازل (كتابخانه دانشگاه و كتابخانه حقوق)؛ سن‌گالن (كتابخانه‌هاي كانتون‌ها و كتابخانه ملي ليختن‌اشتاين)؛ و مون پوليه در فرانسه(شامل كتابخانه‌هاي دانشگاهي و نيز كتابخانه‌هاي دانشگاهي بوردو، پو، گرنوبل، و مدرسه پلي‌تكنيك پاريس). ربوس براي متصل كردن اين چهار پايگاه اطلاعاتي به يكديگر طراحي شده است و شبكه را به سوي ساير كتابخانه‌ها در فرانسه، بلژيك، لوكزامبورگ، اسپانيا، و سوئيس گسترش مي‌دهد. كتابخانه مؤسسه فناوري فدرال سوئيس در زوريخ، نرم‌افزار ديگري را به نام اتيكس[11]  طراحي كرده است.

بناي تازه كتابخانه دانشگاه لوزان (000,150 فوت مربع)، در 1982 گشوده شد. در اين بنا، كه بر اساس الگويي امريكايي ساخته شده است، 000,200 جلد كتاب به شيوه قفسه باز نگهداري مي‌شود.

كتابخانه‌هاي عمومي. نخستين كتابخانه‌هاي عمومي در سوئيس كتابخانه‌هاي ديني دوره اصلاح‌طلبي (برن، ؛1528 سن‌گالن، 1551) بودند. نخستين كتابخانه‌هاي عمومي بدون پيشينه ديني در برت هود (1729) و گلاروس (1758) ايجاد شدند. اما توسعه كتابخانه‌هاي عمومي از قرن 19 آغاز شد و از 1868 تا 1911 تعداد اين كتابخانه‌ها تقريبآ سه برابر شد.

در سوئيس، حدود 2000 كتابخانه عمومي وجود دارد. كتابخانه‌هاي كانتون كه دانشگاه آنها را كنترل نمي‌كند، شامل منابع علمي و منابع كتابشناختي و تمام انتشاراتي است كه در منطقه مربوطه توليد مي‌شود.

شبكه‌هاي كتابخانه‌هاي عمومي در ژنو، زوريخ (كتابخانه عمومي پستالوتسي[12] )، و برن (كتابخانه عمومي برن) ايجاد شده است. كتابخانه عمومي شوايتسر[13] ، كه در 1920 تأسيس شد، هفت شعبه و 000,200 جلد كتاب دارد و سازمان‌ها يا افراد مي‌توانند منابع آن را به امانت بگيرند.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. در سوئيس حدود 3000 كتابخانه آموزشگاهي با اندازه و اهميت متفاوت وجود دارد.

كتابخانه‌هاي تخصصي. حدود 1300 كتابخانه تخصصي سوئيس را مي‌توان به چهار بخش تقسيم كرد: )1 15 كتابخانه متعلق به سازمان‌هاي بين‌المللي، از جمله كتابخانه سازمان ملل متحد (با 000,700 جلد كتاب و 000,12 نشريه ادواري)، كتابخانه دفتر بين‌المللي آموزش / يونسكو[14]  (با 000,60 جلد كتاب و 800 نشريه ادواري)، و كتابخانه سازمان جهاني كار* (با 000,300 جلد كتاب و 000,10 نشريه ادواري)؛ 2) 200 كتابخانه متعلق به انجمن‌هاي عمومي مؤسسات؛ 3) حدود 100 كتابخانه متعلق به بخش خصوصي (صنعت، بانك‌ها، و شركت‌هاي بيمه) با مجموعه‌اي كه بر روي هم بيش از 000,200,1 جلد كتاب را شامل مي‌شوند؛ و 4) 118 كتابخانه آرشيوي.

كتابخانه‌هاي صومعه‌اي. در ميان كتابخانه‌هاي بسيار كه سزاوار است از آنها نام برده شود، كتابخانه‌هاي صومعه‌ها از اهميت ويژه‌اي برخوردارند: كتابخانه وقفي سن‌گالن[15]  (با 000,100 جلد كتاب، 2000 نسخه خطي، و 1650 كتاب چاپي قرن 15) و كتابخانه‌هاي آينزيدلن[16]  و اينگلبرگ از اين جمله‌اند.

انجمن‌ها. در سوئيس سه انجمن كتابداري وجود دارد: انجمن كتابداران شوايتسر(وي.اس.بي.)[17]   با 200 عضو حقوقي

و 1000عضو حقيقي؛ انجمن اسناد شوايتسر (اس.وي.آي.)[18] ، با 425 عضو حقيقي؛ و انجمن آرشيوهاي شوايتسر (وي.اس.اِي.)[19] ، با 35 عضو حقوقي و 124 عضو حقيقي.

 

ژان - پير كلاول[20] ؛ جِي.مديوني[21] (WELIS)

                 ترجمه نازنين قائم مقامي

 



 

.[1] Library of the Abbey of St. Gall

.[2] Gozbert

.[3] Yverdon

.[4] Bibliotheca Bodmeriana

.[5] Rainer Maria Rilke

.[6] Çíä ßÊÇÈÔäÇÓíåÇ ÚÈÇÑÊäÏ  ÇÒ:Das Schweizer Buch; Das Schweizer BÏcherverzeichnis;Das Schweizer Zeitschriftenverzeichnis; BibliographieScientiae. Naturalis Helvetica; Bibliographie derSchweizergeschichte; Jahresverzeichnis des SchweizerischenHochschulschriften; Bibliographie der SchweizerFamiliengeschichte; Statistische Quellenwerke der Schweiz.

.[7] Fribourg Library

.[8] SystÉme InformatisÅ de BibliothÉques (SIBIL)

.[9] MARC II

.[10] REBUS

.[11] ETHICS

.[12] Bibliothek der Pestalozzi

.[13] Schweizerische Volksbibliothek

.[14] International Bureau of Education Library/Unesco

.[15] Stiftsbibliothek Sankt Gallen

.[16] Einsiedeln

.[17] Vereinigung Schweizerischer Bibliothekare (VSB)

.[18] Schweizerische Vereinigung FÏr Dokumentation (SVI)

.[19] Vereinigung Schweizerischer Archivare (VSA)

.[20] Jean-Peerre Clavel

.[21] J. Medioni

 

بازگشت به فهرست مقالات س