Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

سي. دي. اس./آي. سيس[1] . واحد خدمات آرشيوي و سندپردازي يونسكو در اوايل 1975 به‌منظور استفاده از رايانه در گردآوري، ذخيره، و بازيابي اطلاعات با تركيب ويژگي‌هاي دو نظام اطلاعات علمي خود، يعني نظام نمايه‌سازي رايانه‌اي (سي.دي.اس.)[2]  و نظام‌هاي مجموعه اطلاعات يكپارچه (آي.سيس)[3] ، نرم‌افزاري را با عنوان سي.دي.اس./آي. سيس براي رايانه‌هاي بزرگ طراحي و توليد كرد. به‌علت گسترش شبكه نمايه‌سازي يكپارچه[4] ، وابسته به يونسكو، در سطح ادارات و سازمان‌هاي محلي و افزايش ضرورت دسترسي به فناوري نوين اطلاعات در مراكز اسناد كشورهاي در حال رشد، يونسكو در سال 1985 نگارش ويژه‌اي از اين نرم‌افزار را براي رايانه‌هاي كوچك و شخصي تدارك ديد كه "ميني ـ ميكرو سي.دي.اس./ آي.سيس"[5]  نام گرفت (:6 60).

 ميني ـ ميكرو سي.دي.اس./آي.سيس نظام ذخيره و بازيابي اطلاعات رايانه‌اي است كه براي ساختن و مديريت پايگاه‌هاي اطلاعاتي مركب و غيرعددي (متني)[6]  طراحي شده است، يعني نه تنها وظيفه يك نرم‌افزار واژه‌پرداز[7]  را انجام مي‌دهد، بلكه فراتر از اين، وظيفه پردازش داده‌هايي را بر عهده دارد كه در فايل داده‌هاي مرتبط ذخيره و نگهداري مي‌شوند (:1 118؛ :4 51؛ 9).

در 1988، نگارش 0/2 اين نرم‌افزار تهيه و منتشر شد. اين نگارش ضمن اينكه برنامه‌هاي مختلف نظام را تركيب مي‌كرد، به خاطر داشتن امكان برنامه‌نويسي پاسكال توانايي انجام وظايف بيشتري را به نظام اوليه مي‌داد (1:1).

نگارش 3/2 (دومين نگارش) اين نرم‌افزار در ماه مارس 1989 تهيه شد (1:12) و شامل امكاناتي براي افزايش سرعت نمايه‌سازي و فضاي مورد استفاده نمايه‌ها بود. در اين نگارش فايل‌هاي مربوط به يك پايگاه اطلاعاتي پس از ايجاد يا اصلاح هر ركورد بسته مي‌شوند و روي همين اصل احتمال آسيب ديدن پايگاه‌هاي اطلاعاتي با خاموش شدن رايانه در مرحله ورود اطلاعات برطرف مي‌شود. نگارش‌هاي پس از 3/2 اين نرم‌افزار داراي ويژگي ديگري هستند كه امكان فراخواني و اجراي برنامه‌اي را براي شروع در هر فهرست، و نيز فراخواني و اجراي برنامه‌اي از پاسكال را قبل از برنامه اصلي، فراهم مي‌سازد. اين ويژگي سي.دي.اس./آي.سيس كه با افزايش يك فايل ويژه به‌وجود آمده است، امكان استفاده از آن را به‌عنوان نرم‌افزار جست‌وجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي ذخيره شده بر روي لوح فشرده فراهم مي‌آورد. تهيه اين فايل، قرار دادن نرم‌افزار سي. دي.اس./آي.سيس را بر روي شبكه هم امكان‌پذير ساخت. اگرچه نگارش 3/2 نرم‌افزار امكان استفاده چند كاربر را به‌طور همزمان فراهم مي‌ساخت، ليكن به‌دليل تداخل فايل‌ها هنوز امكان صدمه ديدن ركورد در هنگام روزآمد شدن وجود داشت (2:1). نگارش 33/2 نرم‌افزار حاوي سه برنامه براي بخش امانت شامل امانت مدارك، بازگشت مدارك، و رزرو مدارك است (:2 118؛ 59:3).

در 1992، نگارش 0/3 نرم‌افزار به‌منظور سازگاري با محيط شبكه تهيه شد و انتشار يافت. افزايش امكانات قفل ركورد و نيز قفل پايگاه اطلاعاتي در اين نگارش مشكل وجود تداخل فايل‌ها و آسيب‌پذيري ركورد در نگارش 3/2 را مرتفع ساخت. اين نرم‌افزار علاوه بر محيط سيستم عامل داس، قابليت نصب و اجرا در محيط سيستم‌هاي عامل ديگر چون وي.ام.ايكس[8] ، يونيكس[9] ، و ميكروسافت ويندوز[10]  را نيز دارد. به‌علاوه، نرم‌افزار بر روي شبكه‌هاي ناول[11] ، تري كام[12] ، و بنيان واينز[13]  قابل اجرا بوده و از طريق شبكه‌هاي بين‌المللي اينترنت، جانت[14] ، ايرن[15] ، و بيت‌نت[16]  هم قابل دسترسي است (:1 ژ).

نسخه ويندوز نرم‌افزار در نتيجه تصميم مربوط به سياست راهبردي و با آرمان حفظ نقش پيشتازي نرم‌افزار در صحنه بين‌المللي تهيه گرديد. نگارش 4/1 نسخه ويندوز نرم‌افزار در سال 2000 انتشار يافت و نگارش 5/1 نسخه ويندوز، در حال حاضر، از طريق توزيع‌كنندگان ملي و سايت اينترنتي يونسكو در دسترس قرار مي‌گيرد. مضاف بر اين، يك برنامه رابط ويندوز بين سي.دي.اس./آي.سيس و نرم‌افزار يونسكو براي تجزيه و تحليل آماري باعنوان ايدامز[17]  نيز تهيه شده است (8).

 وبليس[18]  نسخه‌اي از نظام مجتمع كتابخانه مبتني بر سي.دي.اس./آي.سيس است كه به‌وسيله مؤسسه مهندسي رايانه و اطلاعات (آي.سي.آي.اي.)[19]  در لهستان و براي  استفاده بر روي وب جهاني توليد شده است (13).

به‌منظور تكميل عملكرد نسخه وب و براي انتقال اطلاعات بر روي شبكه اينترنت، برنامه چندزبانه پروتكل انتقال اطلاعات تحت‌عنوان جاوا آي.سيس[20]  براي پايگاه‌هاي اطلاعاتي سي.دي. اس./آي.سيس تهيه شد كه مركب از دو نرم‌افزار رابط مشتري[21]  و سرور[22]  است (11).

نرم‌افزار ديگري نيز باعنوان جن آي.سيس[23]  براي توليد شكل‌ها و براي جست‌وجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي سي.دي. اس./آي.سيس به زبان انگليسي و فرانسه توليد شده است كه نوعي از آن به‌منظور انتشار پايگاه‌هاي اطلاعاتي بر روي وب جهاني و نوع ديگر آن براي تهيه رابط لوح فشرده نوري براي پايگاه‌هاي اطلاعاتي سي.دي.اس./آي.سيس به‌كار مي‌رود (10).

علاوه بر برنامه‌هاي مذكور، رابط‌هاي ديگري نظير آي.سيس مارك[24] ، ايكس.ام.ال.تو آي.سيس[25] ، و آي.سيس اسكي[26]  هم براي انتقال فايل‌ها با اشكال مختلف به پايگاه‌هاي اطلاعاتي سي.دي.اس./آي.سيس طراحي و تهيه شده است (7).

نرم‌افزار سي.دي.اس./آي.سيس به رايگان در اختيار مؤسسات غيرانتفاعي عضو يونسكو قرار مي‌گيرد. اين نرم‌افزار به زبان‌هاي انگليسي، فرانسه، و اسپانيولي تهيه شده و توانايي كار با 16 ميليون ركورد با دويست فيلد و طول هشت هزار نويسه را دارد. اين برنامه با نظام‌هاي مديريت پايگاه‌هاي اطلاعاتي متداول و سيستم‌هاي عامل مختلف سازگاري دارد و يكي از پراستفاده‌ترين نرم‌افزارهاي ذخيره و بازيابي اطلاعات در سطح بين‌المللي است. بيش از ده هزار سازمان، مؤسسه، كتابخانه، و مركز تحقيقاتي و اطلاع‌رساني، پايگاه‌هاي خود را با اين نرم‌افزار طراحي كرده و از آن استفاده مي‌كنند. نسخه‌هايي از اين نرم‌افزار به‌وسيله كاربران به تمام زبان‌ها تهيه شده است. از آن جمله مي‌توان به نسخه‌هاي عربي، چيني، و كره‌اي اشاره كرد. نگارش عربي اين نرم‌افزار به‌وسيله مركز سندپردازي اتحاديه عرب تهيه شده است. در ايران نيز نسخه فارسي آن توسط سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي ايران تهيه شده و مورد استفاده قرار مي‌گيرد. (:3 ؛53 :4 51؛ :12 4).

خصوصيات، اهداف، و وظايف. نرم‌افزار سي.دي.اس./ آي. سيس براي كار با فيلدهايي با طول متغير طراحي شده است. روي همين اصل مي‌توان استفاده مناسبي از فضاي حافظه دائمي به‌عمل آورد و حداكثري را براي هر فيلد تعريف كرد. قابليت ديگر اين نرم‌افزار امكان نگارش برنامه است (:6 51، 61). اين نرم‌افزار قابليت انجام خدمات زير را دارد: 1) تعريف پايگاه اطلاعاتي دلخواه؛ 2) وارد كردن ركوردهاي جديد در پايگاه‌هاي اطلاعاتي معين؛ 3) تغيير، تصحيح، يا حذف ركوردهاي موجود؛ 4) ساخت و نگهداري خودكار فايل‌هاي دسترسي سريع به هر پايگاه به‌منظور افزايش سرعت بازيابي اطلاعات؛ 5) بازيابي محتواي اطلاعاتي ركوردهاها و نمايش تمام يا بخشي از آنها بر مبناي نياز؛ )6 مرتب كردن ركوردها به‌ترتيب دلخواه؛ 7) چاپ مختصر يا كامل فهرست‌ها و يا نمايه‌ها؛ و 8) اجراي خدمات امانت. البته در نسخه ويندوز عناصر ديگري مانند عمليات ساخت پايگاه‌هاي اطلاعاتي رابطه‌اي و عمليات قدرتمند فرامتني براي طراحي رابط كاربر نيز وجود دارند. نسخه وب مركب از نظام فهرستنويسي، فهرست اُپك، امانت، و واحد آماري است. علاوه بر ويژگي‌هاي موجود در محيط سيستم عامل داس، ابزارهايي نظير جست‌وجوي ساده و پيشرفته، تاريخچه، عمليات ذخيره پرسش، امكانات زبان پرسش در آي.سيس، از ديگر خصوصيات افزوده فهرست اپك است. در بخش امانت نيز امكان پيگيري خودكار به‌وسيله پست الكترونيكي يا پست سنتي به‌وجود آمده است (:3 48؛ :4 51).

خدمات و قابليت‌هاي مذكور عمومآ در دو گروه خدماتي شامل: 1) خدمات كاربر و 2) خدمات نظام، دسته‌بندي مي‌شوند. خدمات كاربر شامل ورود و ويرايش داده‌ها، بازيابي اطلاعات، خدمات مرتب‌سازي و توليد بروندادهاي چاپي، عمليات تهيه و نگهداري و بهره‌برداري از فايل مقلوب، و خدمات نظام شامل تعريف پايگاه اطلاعاتي جديد و يا اصلاح تعاريف پايگاه‌هاي اطلاعاتي موجود، خدمات مبادله اطلاعات و عمليات بهره‌برداري از فايل اصلي، عمليات بهره‌برداري متنوع از نظام، و امكانات برنامه‌نويسي پيشرفته براي تهيه برنامه‌هاي كاربردي مي‌شود (:3 53؛ :4 51؛ :12 4).

ساختار نظام. بخش اصلي در برنامه سي.دي.اس./آي. سيس، استفاده از نظام فهرستي آن است. در عين حال از فنون و ابزارهايي نيز براي مديريت و اجراي پايگاه‌هاي اطلاعاتي استفاده مي‌شود كه از آن جمله مي‌توان به "زبان جست‌وجو" به‌عنوان يك فن و "ويراستار فيلد"[27]  به‌عنوان ابزار اشاره كرد.

بنابراين، "فن" فرايند فكري انتقال يك نياز به زبان جست‌وجوي ويژه سي.دي.اس./آي.سيس را فراهم مي‌آورد؛ و "ابزار" وسيله مكانيكي و كاملا اجرايي اين فرايند را تأمين مي‌كند. از نكات قابل توجه در ساختار نظام به موارد زير مي‌توان اشاره نمود (:4 54؛ :8 7-8):

1. فهرست‌ها. هر فهرست مركب از فهرست گزينه‌هاي عملياتي است. انتخاب هر گزينه موجود در فهرست‌هايي كه بر روي صفحه نمايش نشان داده مي‌شود، عمليات ويژه‌اي را به اجرا در مي‌آورد. هر گزينه فهرست، متشكل از كليد گزينه[28] (نشانه يك حرفي) و عبارت توصيفگر مربوط در مقابل همان گزينه است. كليدها براي فراخواندن خدمات مختلف نظام مورد استفاده قرار مي‌گيرند و براي فراخواني خدمات از يك فهرست هم كافي است حرف مورد نظر براي اجراي يك برنامه را در مقابل علامت "؟" وارد كرد. عبارت توصيفگر، بيانگر دستور يا برنامه‌اي است كه بايد اجرا شود.

2. محاوره چند زبانه. كليه برنامه‌هاي موجود در سي. دي. اس./ آي. سيس چند زبانه و تعاملي هستند. فهرست اصلي هميشه به زباني كه كاربر از پيش گزيده[29] ، بر روي صفحه نمايش ظاهر مي‌شود. براي گزينش زبان محاوره دلخواه كافي است كليد زبان مورد نظر را انتخاب كنيد (:4 55؛ :12 8).

3. كاربرگه‌ها. كاربرگه، صفحه نمايش ويژه‌اي است كه براي وارد كردن داده‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين كار برگه مشابه شكل چاپي است و فيلدهايي دارد كه هر كدام نام يا برچسب معيني دارند.

در مقابل هر برچسب فضاي خالي براي وارد كردن داده وجود دارد. در اين برنامه دو نوع كاربرگه يعني كاربرگه نظام[30] ، و كاربرگه ورود داده‌ها وجود دارد. كاربرگه نظام به‌وسيله برنامه و به‌منظور درخواست ويژگي‌هاي مورد نياز براي اجراي يك عمل ويژه به‌كار مي‌رود؛ "كاربرگه چاپ نظام" و "كاربرگه مرتب‌سازي نظام" نمونه‌هايي از كاربرگه نظام هستند كه اولي حاوي خصوصياتي است كه صفحه‌آرايي چاپ را تعيين مي‌كند و دومي متشكل از مشخصاتي است كه براي تنظيم سرفصل‌ها (مدخل‌ها) در بخش مرتب‌سازي و چاپ به‌كار مي‌رود و كاربرگه ورود داده‌ها به‌منظور ايجاد و يا اصلاح ركورد در پايگاه اطلاعاتي خاص به‌كار مي‌رود و حاوي كليه فيلدهاي مورد نياز در ركورد معيني است. براي تهيه كاربرگه مورد نياز پايگاه‌هاي اطلاعاتي مختلف از ويراستار كاربرگه[31]  در اين برنامه استفاده مي‌شود (:4 56؛ :5 18-19؛ :12 8-10).

4. كليدهاي حركت بين فهرست‌ها[32] . كليدهاي حركت بين فهرست‌ها اجازه مي‌دهد كه بدون استفاده از نظم سلسله مراتبي فهرست‌ها، به فهرست دلخواهي كه مرتبآ استفاده مي‌شود دست يابيم. اين كليدها از قبل تعريف شده‌اند (:1 81؛ :3 49؛ :6 96).

5. اطلاعات مربوط به وضعيت فهرست. هرگاه فهرستي ظاهر شود، دو خط انتهايي صفحه نمايش، اطلاعات وضعيتي مربوط به پايگاه اطلاعاتي، مشتمل بر نام پايگاه اطلاعاتي فعال، شكل نمايش كاربرگه، و نيز آخرين شماره ركورد پايگاه اطلاعات را ارائه مي‌كند. بلافاصله پس از انتخاب پايگاه اطلاعاتي، اطلاعات وضعيتي مربوط نيز ظاهر مي‌شود. بنابراين، عدم حضور اطلاعات وضعيتي نشانگرِ عدم انتخاب پايگاه اطلاعاتي معيني است (:3 51).

6. پيغام‌ها. هربار كه گزينه‌اي از يك فهرست انتخاب شود، عمليات مربوط به همان گزينه اجرا مي‌شود و يا اطلاعات بيشتري كه براي اجراي عمليات لازم است، خواسته مي‌شود. در حالت دوم، نظام، پيغامي را نشان مي‌دهد كه بايد به آن پاسخ گفت (:3 52؛ :6 69).

ساختار پايگاه‌هاي اطلاعاتي. هر چند در اين برنامه، هر پايگاه اطلاعاتي به‌عنوان فايل اطلاعاتي جداگانه‌اي ظاهر مي‌شود، ولي پايگاه اطلاعاتي در حقيقت از تعدادي فايل رايانه‌اي به ظاهر مجزا و از نظر منطق مرتبط به هم تشكيل شده است. مديريت فايل‌هاي فيزيكي توسط برنامه صورت مي‌گيرد و كاربر براي اجراي برنامه، نيازي به دانستن ساختار دقيق آنها ندارد.

با اين همه، مباحث اساسي در اين باره به شرح زير است:

1. فايل‌هاي تعريف پايگاه اطلاعاتي. گزينه‌اي از فهرست برنامه امكان ايجاد و يا اصلاح تعريف پايگاه اطلاعاتي را فراهم مي‌آورد. تعريف پايگاه اطلاعاتي نيازمند گذر از مراحل زير است كه هر يك در فايل جداگانه‌اي ذخيره مي‌شود:

الف. تكميل جدول تعريف فيلد(اف.دي.تي.)[33] . در اين جدول فيلدهايي كه ممكن است در پايگاه اطلاعاتي حضور داشته باشند، تعريف و مشخصات آنها وارد مي‌شود؛

ب. تعريف كاربرگه‌هاي ورود اطلاعات. اين كاربرگه‌ها يك يا چند صفحه نمايش است كه براي ايجاد و يا روزآمد ساختن ركوردهاي اصلي پايگاه اطلاعاتي به‌كار مي‌روند. ويراستار ويژه‌اي تحت عنوان ويراستار كاربرگه براي ساختن اين كاربرگه‌ها تدارك ديده شده است؛

ج. شكل نمايش ركوردها. در اين برنامه، ابزاري جامع و قدرتمند به نام زبان شكل‌دهي[34]  تدارك ديده است كه به‌وسيله آن شكل دلخواه نمايش ركوردها، به هنگام جست‌وجو و هم براي چاپ فهرست‌ها و نمايه‌ها تعريف مي‌شود؛ و

د. جدول گزينش فيلد (اف.اس.تي.).[35]  اين جدول‌ها وظيفه دارند كه فيلدهايي از پايگاه اطلاعاتي را انتخاب و از طريق تهيه فايل مقلوب قابليت جست‌وجوپذيري را در فيلدهاي منتخب تعريف نمايند. نيازهاي مرتب‌سازي در پايگاه اطلاعاتي هم توسط همين جدول‌ها تعريف مي‌شود (:4 52؛ :12 4-5).

2. فايل اصلي. فايل اصلي حاوي همه ركوردهاي پايگاه اطلاعاتي معين است. هر ركورد داراي شماره واحدي است كه نرم‌افزار به هنگام ساختن ركورد به‌طور خودكار به آن اختصاص مي‌دهد كه شماره فايل اصلي (ام.اف.ان.)[36]  ناميده مي‌شود.

 اين برنامه، براي دسترسي سريع به هر يك از ركوردها در فايل اصلي، فايل ويژه‌اي را در كنار فايل اصلي به‌وجود مي‌آورد كه فايل ارجاعات ناميده مي‌شود. اين فايل در واقع نمايه‌اي است كه محل هر ركورد را در فايل اصلي نشان مي‌دهد. ركوردهاي فايل اصلي را مي‌توان به وسيله امكانات ورود اطلاعات موجود در فهرست برنامه ايجاد، اصلاح، و يا حذف كرد (:4 52-53؛ :8 5).

3. فايل مقلوب. اگرچه ركورد اصلي مستقيمآ به‌وسيله شماره فايل اصلي و از طريق فايل ارجاعات قابل بازيابي است، اما براي دسترسي به‌هر ركورد راه‌هاي ديگري نيز لازم است. به عنوان مثال، براي بازيابي هر ركورد از طريق نويسنده، موضوع، و يا ساير اجزاي اطلاعاتي موجود در آن، برنامه با ساختن فايل ويژه‌اي به نام فايل مقلوب، تهيه تعداد نامحدودي نقطه بازيابي را براي آن ركورد ممكن مي‌سازد.

فايل مقلوب، حاوي كليه واژه‌هايي است كه مي‌توانند در زمان بازيابي به‌عنوان نقاط بازيابي براي يك پايگاه اطلاعاتي به كار روند. بنابراين، هر واژه نيز داراي شماره‌هاي ارجاعي به ركورد فايل اصلي است كه واژه از آن ركوردها استخراج شده است. مجموع همه نقاط بازيابي هر پايگاه اطلاعاتي را "واژه‌نامه" مي‌گويند. فايل مقلوب در واقع نمايه‌اي براي محتواي فايل اصلي است.

اين برنامه امكان تهيه فايل‌هاي مقلوب گزينشي را فراهم مي‌آورد. به اين طريق، فيلدها، فيلدهاي فرعي، و يا اجزاي آنها را مي‌توان به وسيله جدول گزينش فيلد انتخاب و تعريف كرد (:4 53؛ :12 6).

4. رابطه بين فايل‌ها. در نرم‌افزار سي.دي.اس./آي.سيس رابطه بين فايل‌هاي پايگاه اطلاعاتي را مي‌توان از طريق شيوه بازيابي اجرا شده در آن نشان داد. با توجه به ساختمان پايگاه اطلاعات، بازيابي با استفاده از تعدادي واژه جست‌وجو انجام مي‌گيرد. هنگام جست‌وجو، ابتدا واژه‌ها با فايل مقلوب، مقابله و در صورت وجود، فهرستي از شماره‌هاي فايل اصلي به‌دست مي‌آيد. سپس، برنامه، عملگرهاي تعيين شده در دستور جست‌وجو[37]  را براي تطبيق با عناوين موجود در فهرستِ به‌دست آمده به‌كار مي‌گيرد. در پايان جست‌وجو، فهرست واحدي به‌دست مي‌آيد كه فهرست يافته‌ها[38]  ناميده مي‌شود. اين فهرست حاوي شماره فايل اصلي ركوردهايي است كه در واقع پاسخ به‌دستور جست‌وجويِ انجام يافته است. اگر بخواهيم ركوردهاي بازيابي شده نشان داده شوند، برنامه در اين مرحله، ركوردهاي موجود در فهرست يافته‌ها را از روي فايل اصلي خوانده و با توجه به شكل تعيين شده براي نمايش، بر روي صفحه، نشان مي‌دهد (:4 54؛ :12 7).

مزايا و معايب. آنچه كه باعث استفاده بسياري از مراكز اطلاع‌رساني در سطح جهان، به‌ويژه در كشورهاي در حال رشد از اين نرم‌افزار شده، مربوط به ويژگي‌هاي موجود در آن است. مزاياي استفاده از اين نرم‌افزار عبارتند از: نظام مبتني بر فهرست در نسخه داس، طول متغير فيلدها براي صرفه‌جويي در فضاي حافظه، امكان ايجاد ارتباط بين فيلدها و ركوردهاي يك پايگاه اطلاعاتي، ذخيره مستقل اطلاعات در فايل‌هاي متفاوت براي استفاده بهينه و دسترسي ساده‌تر به فايل‌ها، فراهم ساختن امكانات حفاظت اطلاعات با استفاده از كليد رمز دسترسي، امكانات محاوره چند زبانه، كليدهاي حركت بين فايل‌ها براي استفاده سريع از برنامه‌هاي داراي كاربرد زياد، امكان طراحي مجدد ساختار فهرست‌ها به وسيله استفاده‌كننده، خدمات برنامه‌نويسي پاسكال كه امكان افزودن برنامه‌هاي اجرايي مورد نياز را فراهم مي‌كند، نمايه‌سازي و مرتب‌سازي ركوردها بر طبق نياز كاربر، و نهايتآ توزيع رايگان برنامه (:6 63-68).

اين نرم‌افزار، علي‌رغم داشتن ويژگي‌هاي منحصر به فرد معايبي نيز دارد. پاره‌اي از كاستي‌ها عبارتند از: فقدان راهنماي استفاده از برنامه و عدم‌كمك به استفاده‌كننده در حين كار با رايانه (كه البته اين نقص در نسخه ويندوز برطرف شده است)، نارسا يا ناقص بودن پيغام‌هاي خطا در هنگام اجراي برنامه، سرعت پايين در ايجاد فايل‌هاي مقلوب (به‌ويژه در صورت افزايش تعداد نقاط بازيابي)، عدم امكان دسترسي به فايل‌هاي جديد در صورت عدم روزآمدسازي فايل مقلوب، دشواري در كنترل برون‌دادهاي چاپي و نياز به داشتن تخصص در اين زمينه (:6 68-73؛ :4 56-57؛ :12 10).

 

مآخذ :1) باكستون، اندرو؛ هاپكينسون، آلن. راهنماي كاربرد و آموزش نظام بازيابي اطلاعات CDS/ISIS. ترجمه علي‌اكبر پورسرباز. تبريز: نعمتي، 1377؛ 2) چاودوري، اس. ؛ چاودوري، جي. جي. "كاربرد نرم‌افزار سي.دي.اس./آي.سيس." ترجمه عباس گيلوري. فصلنامه كتاب. دوره پنجم، 1و2(بهار-تابستان 1373)117:-134؛ 3) دياني، محمدحسين؛ داورپناه، محمدرضا. مفاهيم و روش‌هاي ذخيره و بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي كامپيوتري كتابخانه‌هاي ايران. مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، 1378؛ 4) "راهنماي استفاده از نرم‌افزار CDS/ISIS: مروري كلي بر نظام". ترجمه علي جلالي ديزجي. پيام‌كتابخانه. دوره هفتم، 2 (تابستان 1376): 50-57؛ )5 "راهنماي استفاده از نرم‌افزار ميني - ميكرو سي.دي.اس./آي.سيس نوع 3/:2 ورود اطلاعات." ترجمه علي جلالي ديزجي. پيام كتابخانه. دوره هفتم، 3 (پاييز 1376): 18-24؛ 6) گيلوري، عباس. "ساختار، معايب و محاسن نرم‌افزار: سي.دي.اس./آي.سيس". فصلنامه كتاب. دوره هفتم، 4 (زمستان 1375): 59-؛74

7) "CDS/ISIS database software", 2005. [On-line]. Available": http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID= 2071 & URL_Do=Do_Topic & URL _ SECTION= 201. html [5Sep.2003]; 8) "CDS/ISIS for Windows", 2004. [On-line]. Available: http://portal.nuesco.org/ci/en/ev. php- URL_ID=5330 & URl_Do=Do_topic & URL_section= 201. html [5Sep.2003]; 9) Devadason,Francis J."TEPACIS: Teaching package on CDS/ISIS-A CAI", 1995.[on-line]. Available:http://www. geocities. com[23 Dec.2003]; 10) "GenISIS:DB Publishing",2005. [On-line]. Available: http:// portal.unesco.org/ci/en/ev. php - URL _ ID = 5331 & URL_Do=Do_Topic & URL-SECTION=201.html[20Sep. 2003]; 11) "JavaISIS", 2003 [On-line]. Available:http:// portal.unesco.org/ci/ev.php-URL_ID= 5332 & URL_Do = Do_Topic & URL_section= 201. html [23 Sep.2003]; 12) Mini- Micro CDS/ ISISI Reference Manual (version 2.3). Paris: Unesco, 1984; 13) "WEBLIS", 2004. [On-line]. Available: http://portal.unesco. org/ci/en/ev. php - URL _ ID=16841 & URL_Do = Do_topic & URL_SECTION= 201.html [5 Sep. 2003].

علي جلالي ديزجي

 


.[1] CDS/ISIS

.[2] Computerized Documentation System (CDS)

.[3] Integrated Set of Information Systems (ISIS)

.[4] Integrated Documentation Network

.[5] Mini-Micro CDS/ISIS

.[6] Non-Numerical Databases

.[7] Word-Processing Packag

.[8] VMX   

.[9] Unix   

.[10] Microsoft Windows   

.[11] Nowell   

.[12] COM   

.[13] Banyan Viens  

.[14] Janet   

.[15] Earn   

.[16] Bitnet   

.[17] IDAMS   

.[18] WEBLIS) Web Based Library Integrated System  

.[19] Institute for Computers and Information Engineering(ICIE)

.[20] Java ISIS   

.[21] Client   

.[22] Server   

.[23] Gen ISIS   

.[24] ISIS Mark   

.[25] XML2 ISIS  

.[26] ISIS Ascii   

.[27] Field editor

.[28] Option identifier

.[29] Default Language

.[30] System worksheets

.[31] Worksheet editor

.[32] Menu jump Keys

.[33] Field Definition Table (FDT)

.[34] Formating Language

.[35] Field select Table (FST)

.[36] Master File Number (MFN)

.[37] Search formulation

.[38] Hit list

 

بازگشت به فهرست مقالات س