Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات س

 

سيبرنتيك[1] . سيبرنتيك علمي بين رشته‌اي است كه به نظام‌هاي ارتباطي و كنترل در موجودات زنده، ماشين‌ها، و سازمان‌ها مي‌پردازد. اين اصطلاح از واژه يوناني Kybernetes به معني "سكان‌دار" يا "فرماندار" مشتق شده است و نخستين بار در 1948 نوربرت وينر[2]  رياضي‌دان آن را در "نظريه مكانسيم‌هاي كنترل[3]  به‌كار برد.

 اين علم به‌دنبال توسعه مغزهاي الكترونيكي و مكانيسم‌هاي كنترل خودكار براي تجهيزات نظامي ــ مانند دستگاه‌هاي هدف‌گيري بمب ــ در طول جنگ جهاني دوم مطرح شد و در جريان پژوهش درباره فنوني كه اطلاعات توسط آنها كاركرد موردنظر را پيدا مي‌كنند، رشد كرد.

در سيبرنتيك، نظام‌هاي ارتباطي و كنترل در موجودات زنده و ماشين مشابه دانسته مي‌شوند. براي رسيدن به كاركرد مطلوب در اندام انسان يا در ابزار مكانيكي، و هدايت فعاليت‌هاي بعدي لازم است اطلاعات مربوط به نتايج هر فعاليت خاص در اختيار آن اندام يا ابزار قرار گيرد. در بدن انسان، وظيفه مغز و سيستم اعصاب، هماهنگ كردن اطلاعاتي است كه از آنها براي تصميم‌گيري در روند فعاليت‌هاي آينده استفاده مي‌شود. مكانيسم‌هاي كنترل خوداصلاحي[4]  در ماشين‌ها نيز همين هدف را دنبال مي‌كنند.

اين اصل به‌عنوان بازخورد شناخته مي‌شود. بازخورد اساس مفهوم خودكارسازي است. يكي از آموزه‌هاي اوليه سيبرنتيك آن است كه اطلاعات ماهيت آماري داشته و طبق قوانين احتمالات اندازه‌گيري مي‌شود. در اين معنا، اطلاعات ابزاري است كه آزادي انتخاب را ممكن مي‌سازد. با افزايش آزادي انتخاب احتمال گزينش پيام‌هاي خاص كاهش مي‌يابد. اندازه و حد احتمال به‌عنوان بي‌نظمي (آنتروپي) شناخته شده است. در فرايندهاي طبيعي كه بدون كمك يا كنترل روي مي‌دهند گرايش دروني به سوي حالتي از بي‌نظمي يا هرج و مرج وجود دارد. بدين ترتيب، بنابر اصول سيبرنتيك، نظم (پايين آوردن آنتروپي) كمترين احتمال، و هرج و مرج (افزايش آنتروپي) بيشترين احتمال را دارد. رفتار هدفمند در انسان يا ماشين نيازمند سازوكارهاي كنترل است تا بتواند نظم را در مقابله با گرايش طبيعي امور به سوي بي‌نظمي حفظ كند.

سيبرنتيك همچنين براي تحقيق در روان‌شناسي، هوش مصنوعي، مكانسيم‌هاي كمكي[5] ، اقتصاد، فيزيولوژي عصبي، سيستم‌هاي مهندسي، و بررسي نظام‌هاي اجتماعي كاربرد دارد. اصطلاح سيبرنتيك ديگر چندان براي توصيف يك زمينه پژوهشي مستقل به‌كار نمي‌رود و اكثر فعاليت‌هاي تحقيقاتي در اين زمينه بر بررسي و طراحي شبكه‌هاي عصبي مصنوعي متمركز است.

سرجيو  وردو[6]  (E.E.)

 ترجمه فائزه خاجويي

 

 



.[1] Cybernetics

.[2] Norbert Winer

.[3] Theory of Control Mechanisms

.[4] Self - Correction

.[5] Servomechanisms

.[6] Sergio Verdu

 

 

بازگشت به فهرست مقالات س