شوراي جهاني آرشيوها (ايكا) . اين شورا در مي 1948، بهمنظور تأسيس سازماني جهاني براي متخصصان آرشيو، طي نشستي كه توسط يونسكو برگزار شد، بهوجود آمد. اساسنامه موقت و نخستين كنگره آن در پاريس (1950) تصويب و برگزار شد.
هدف از ايجاد ايكا، بهبود استانداردهاي جهاني مديريت آرشيو و پيشبرد نظريههاي آن است. شورا، به برقراري ارتباط حرفهاي ميان مؤسسات و سازمانهاي آرشيوي بهمنظور تبادل انديشهها و اطلاعات، حل مشكلات آرشيوي، اطمينان از حفاظت مادي ميراث آرشيو بشر، و حمايت از توسعه آرشيو و آموزش آن كمك ميكند.
آنگونه كه از انتشارات و گردهماييها برميآيد، مباحث و مسائل مطرح در مجامع بينالمللي آرشيو عبارتند از: 1) سازماندهي محتوايي اسناد؛ 2) حفاظت؛ 3) تكثير در ابعاد ريز؛ 4) دستيابي به آرشيوها؛ و 5) پيشرفتهاي فناورانه در ايجاد، كنترل، و حفاظت آرشيوها. برنامههاي شورا كه از اهداف آن نشأت ميگيرند، توسط كنگرهها، بخشها، شعبههاي منطقهاي، كميتههاي دائمي و موردي، گروههاي كاري، و دبيرخانه ايكا اجرا ميشود.
اعضاي ايكا عبارتند از: سازمانهاي آرشيو بخش عمومي در سطوح بينالمللي، ملي، و فراملي (گروه A)؛ انجمنهاي حرفهاي (گروه B)؛ مؤسسات ايالتي، محلي، و خصوصي (گروه C)؛ افراد (گروه D)؛ و عضوهاي افتخاري (گروه E).
در 1991، تعداد 1105 آرشيو ملي از 132 كشور جهان عضو ايكا بودند. انجمنهاي حرفهاي (با 41 عضو)؛ آرشيوهاي شهرداريها (با 155 عضو)؛ آرشيوهاي سازمانهاي دولتي (با 53 عضو)؛ آموزش آرشيو (با 70 عضو)؛ و آرشيوهاي بخش خصوصي و كارگري (با 85 عضو) از واحدهاي فعال ايكا محسوب ميشوند.
9 شعبه منطقهاي ايكا در كشورهاي جهان سوم با هدف توسعه مؤسسات و پرورش نيروي كار براي آرشيوها فعاليت ميكنند. اين شعبهها عبارتند از: انجمن آرشيوهاي امريكاي لاتين (اِي.ال.اِي.) ؛ شعبه منطقهاي براي كشورهاي عرب (عربيكا) ؛ شعبه منطقهاي كارائيب (كاربيكا)؛ شعبه منطقهاي افريقاي مركزي (سناربيكا)؛ شعبه منطقهاي افريقاي شرقي و جنوبي (ايساربيكا)؛ شعبه منطقهاي اقيانوس آرام (پاربيكا)؛ شعبه منطقهاي آسياي جنوبشرقي (ساربيكا)؛ شعبه منطقهاي جنوب و غرب آسيا (سواربيكا)؛ و شعبه منطقهاي افريقاي غربي (واربيكا). اين شعبهها در برگزاري سخنراني، همانديشي، و تهيه انتشارات فعاليت ميكنند تا نياز به برنامههاي آرشيوي اصولي را آشكار سازند؛ از ميراث ملي كشورهاي عضو حفاظت كنند؛ و آرشيويستها، كتابداران، كارمندان دولت، و عموم را آموزش دهند.
گردانندگان ايكا مجمع عمومي، كميته اجرايي، و دفتر شورا هستند. مجمع عمومي براي هدايت فعاليتهاي كاري شورا، انتخاب مسئولان، صدور قطعنامهها، و ارائه توصيهنامه در باب منافع حرفهاي جامعه جهاني آرشيويستها، هر چهار سال يكبار در خلال كنگرههاي بينالمللي آرشيوها تشكيل ميشود.
در فاصله برگزاري جلسات مجمع عمومي، قدرت اجرايي در دست كميته اجرايي است. اين كميته از صاحبمنصبان ايكا، 14 عضو انتخابي، و رؤساي شعبههاي منطقهاي (كه به اقتضاي سمت، عضو هستند)، تشكيل شده است. دفتر شورا كوچكتر است و از كاركنان ايكا تشكيل شده است و هر زمان كه لازم باشد براي شتاب بخشيدن به امور شورا و مطلع كردن دبيرخانه ايكا، بين جلسات سالانه كميته اجرايي، تشكيل ميشود. مدير كل ايكا، مستقر در پاريس، برنامههاي شورا را هماهنگ ميكند و با يونسكو و ديگر سازمانهاي بينالمللي پيوند برقرار ميسازد.
برنامه ايكا براي توسعه آرشيوهاست و بودجه آن توسط كميسيون توسعه آرشيوها تأمين ميشود. علاوه بر پنج بخش مذكور، بخش حرفهاي ايكا شامل كميتههاي خودكارسازي، اسناد جاري، حفاظت، تكثير، ساختمان و تجهيزات آرشيوها، مهرشناسي، آرشيوهاي ادبيات و هنر، گروههاي كار مربوط به اسناد معماري، و آرشيوهاي علوم و فناوري است. كميتهها و بخشها، جلسات تخصصي برگزار ميكنند. مقالات اين جلسات در> يانوس< و در مجموعه >مطالعات ايكا< منتشر ميشود.
كنگرههاي بينالمللي آرشيوها، نشستهاي چهار سال يكبار ايكا هستند و موضوعهايي كه كميته اجرايي و كميتههاي ملي برگزيدهاند، در آنها مورد بحث قرار ميگيرند. گزارشهايي كه متخصصان بر اساس تحقيقات پايه و بررسيهاي بينالمللي تهيه كردهاند، در جلسات عمومي به بحث و تبادلنظر گذاشته ميشود. اين كنگرهها در لندن (1980)، بن (1984)، و پاريس (1988) برگزار شدهاند. كنگره 1992 در مونترال، با مضمون "حرفه آرشيويست در عصر اطلاعات" برگزار شد.
در 1954، چارلز بربان، رئيس فرانسوي ايكا، تصميم گرفت جلسه سالانهاي با حضور رؤساي حرفه (مديران مؤسسات ملي آرشيو و رؤساي انجمنهاي ملي آرشيو) برگزار كند. اين جلسات، با عنوان "سخنرانيهاي بينالمللي ميزگرد آرشيوها" در صورتي برگزار ميشود كه همايش بينالمللي با بررسي يك يا دو مشكل مهم مديريت آرشيو تشكيل نشود. ميزگرد 1990 در درسدن (آلمان) با موضوع "آرشيوها و آرشيويستها در خدمت حفاظت از ميراث فرهنگي و ملي" تشكيل شد. موضوع كنفرانس 1991 در هارلم (هلند) "تأمين مالي آرشيوها" بود.
شوراي جهاني آرشيوها با يونسكو در دسته A، يعني بهعنوان يك سازمان جهاني و غيردولتي ارتباط، همكاري، و مشاوره دارد. ايكا همكاري نزديكي با برنامه عمومي اطلاعرساني يونسكو در اجراي برنامه مديريت اسناد و آرشيوها (رمپ) ، از طريق انجام مطالعات و تهيه دستورالعملها، تشكيل سخنرانيهاي منطقهاي بينالمللي، و مشاوره در كشورهاي در حال توسعه دارد. ايكا با سازمانهاي غيردولتي فعال در سطح جهان از جمله ايفلا، فيد، فياف، فیات، ايسا (براي آرشيوهاي صدا)، ايكام (براي موزههاي معماري)، و سيبال (براي تاريخ بالكان)، در زمينههاي مورد علاقه مشترك همكاري ميكند.
شوراي جهاني آرشيوها تعدادي مجله و كتاب براي جامعه بينالمللي آرشيويستها منتشر ميكند. >آرشيووم< نشريه سالانهاي است كه به موضوعات خاص ميپردازد. >خبرنامه ايكا< هر شش ماه يكبار برنامهها و نشستهاي ايكا را گزارش ميكند. اين شورا همچنين با كمك يونسكو، تحقيقات و دستنامههايي را در مباحثي مانند ريزنگاري، ساختمان آرشيو، سياستهاي دستيابي، آموزشهاي حرفهاي، و فنون ترميم منتشر ميكند. ايكا و يونسكو در انتشار مجموعه راهنماهاي آرشيو با عنوان >راهنماي منابع تاريخ ملل< نيز همكاري ميكنند كه تا 1991، 39 جلد در سه مجموعه، شامل 12 جلد ويژه امريكاي لاتين؛ 14 جلد ويژه جنوب صحراي افريقا؛ و 13 جلد ويژه افريقاي شمالي، آسيا، و اقيانوسيه منتشر كرده است. اين راهنماها به قصد تسهيل پژوهش در موضوع تاريخ ملتها منتشر ميشوند. برنامه تهيه يك راهنماي عمومي براي آرشيوهاي آسيا نيز از 1979 با شركت 12 كشور آسيايي آغاز شده است. همچنين ايكا و يونسكو در سازماندهي و اجراي برنامه بينالمللي ريزنگاري با هدف ترميم ميراث آرشيوي كشورهاي در حال توسعه با يكديگر همكاري ميكنند.
مآخذ :
1) Evans, F.B. "Archives and Research: a Study in International Cooperation". In Miscellanea Carlos Wyffels, 1986; 2) Franz, E.G. "Der Internationale Archivrat: Vergangenheit, Gegenwart, Zukunft". Archivum, 1982; 3) Rhoads, J.B. "North American Contributions to International Archival Endeavors", in Miscellanea Carlos Wyffels, 1986.
(WELIS) [13] ؛ چارلز كچكمتي[12] جيمز بي. روآدز
ترجمه اسدالله آزاد
[1]. International Council on Archives (ICA)
[2]. AsociatiÆn Lationamericana de Archivos (ALA)
[3]. Arab Regional Branch (ARBICA)
[4]. Janus
[5]. ICA Studies
[6]. Records and Archives Management Program (RAMP)
[7]. IASA
[8]. ICAM
[9]. CIBAL
[10]. Archivum
[11]. Guide to the Sources for the History of Nations
[12]. James B. Rhoads
[13]. Charles Kecskemeti
بازگشت به فهرست مقالات ش