Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ف

 

فهرست مستند اسامي سازمان‌ها و مؤسسات دولتي (كتاب). اين فهرست، سياهه‌اي يكدست شده از نام سازمان‌ها، مؤسسات، انجمن‌ها، و نهادهاي وابسته به آنهاست كه براي استفاده در فهرست كتابخانه‌ها يا فايل پيشينه‌هاي كتابشناختي، به‌عنوان شناسه يا موضوع تهيه مي‌شود (4؛ :5 26؛ :7 ذيل واژه؛ :8 19). منظور از تهيه مستند اسامي سازمان‌ها و مؤسسات دولتي، حصول اطمينان از يكدستي كاربرد اين نام‌هاست. در فهرست مستند، شكل گزيده نام سازمان‌ها و ارجاعات آن درج مي‌شود (234:1؛4؛26:5).

به دلايل مختلف در طول زمان، نام سازمان‌ها و يا مؤسسات و ادارات تغيير مي‌كند: گاه بر نام آنها افزوده مي‌شود؛ گاه تغييرات اجتماعي و سياسي و فني بر فعاليت يك سازمان تأثير مي‌گذارد و تغيير نام آن را ضروري مي‌كند؛ گاه نيز سازمان‌ها از تابعيت يك سازمان خارج و تابع سازمان ديگر مي‌شوند؛ (ادغام، جابه‌جايي، و انحلال بعضي سازمان‌ها)؛ و در مواردي نيز اصلاح و گاه كوتاه‌نويسي سبب تغيير است. چند شكلي نام، ضرورت انتخاب يكي از آن ميان را ايجاب مي‌كند مثل نام اشخاص. براي سازمان‌ها نيز به شكل اشهر نام آنها نياز داريم كه از بقيه شكل‌ها به آن ارجاع شود (:3 175-176). معمولا در هر كشور يك مركز، شكل مستند نام سازمان‌ها را براي درج در پيشينه‌هاي كتابشناختي تهيه مي‌كند. در ايالات متحده امريكا، مركز كتابخانه‌اي رايانه‌اي پيوسته اُ.سي.ال.سي.* اين‌كار را انجام مي‌دهد. اُ.سي.ال.سي. فايل‌هاي مستند را به سفارش كتابخانه‌ها تهيه مي‌كند، از جمله سفارش‌دهندگان به آن، كتابخانه كنگره و كتابخانه ملي پزشكي امريكا هستند (6).

در ايران، فهرست مستند اسامي سازمان‌ها و مؤسسات دولتي ايران را نخستين بار در 1356 مهوش بهنام تدوين كرد و توسط مركز اسناد فرهنگي آسيا منتشر شد. ويرايش دوم اين اثر، با عنوان فهرست مستند اسامي مؤسسات و سازمان‌هاي دولتي ايران در 1368، توسط مركز اسناد و مدارك علمي ايران و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران؛ و ويرايش سوم آن در 1383، به‌صورت لوح فشرده توسط مركز اسناد و مدارك علمي ايران منتشر شد.

براي تعيين سرشناسه در اثر فوق از >قواعد فهرستنويسي انگلوامريكن ويرايش 2< استفاده مي‌شود. در هر مدخل نام كامل سازمان آمده است. براي سهولت در بازيابي، ارجاعات زير هر شناسه تاريخچه، نام‌هاي قبلي و فعلي، و تاريخ تأسيس، و وضعيت وابستگي يا استقلال هر سازمان را دربرمي‌گيرد. در ويرايش دوم، تغييرات گسترده در نام سازمان‌هاي دولتي و وابسته به دولت ايران، پس از انقلاب 1357، آمده است (:2 مقدمه).

فهرست‌هاي مستند بايد مرتبآ مورد بازنگري قرار گرفته و تغييرات لازم اعم از افزايش، حذف، و تغيير نام سازمان‌ها به سرعت در آنها درج شود.

 

مآخذ: 1) اسدي كرگاني، فاطمه. "كنترل مستند نام‌ها در فهرست رايانه‌اي كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران". در فهرست‌هاي رايانه‌اي: كاربرد و توسعه. مشهد: دانشگاه فردوسي؛ تهران: مركز اطلاع‌رساني و خدمات علمي وزارت جهاد سازندگي، 1379، ص 234-244؛ 2) بهنام، مهوش. فهرست مستند اسامي مؤسسات و سازمان‌هاي دولتي ايران. تهران: مركز اسناد و مدارك علمي ايران؛ كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1368؛ )3 فتاحي، رحمت‌الله. فهرستنويسي: اصول و روش‌ها. ويرايش 2. مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، ؛1377

4) "Authority Control: a Basic Glossary of Terms". [On-line]. Available: http://ublib.buffalo.edu.libraries/units/ cts/ac/def. html.[12 Oct. 2003]; 5) " Authority File". International Encyclopedia of Information & Library Science. P. 26; 6) "Automated Authority Control". [On- line]. Available: http://www.oclc. org/custom/ Cataloging/ services/Authrity Control/ Automated [22 Nov. 2003]; 7) Keenan, Stella; Johnston, Colin. Concise Dictionary of Library & Information Science". S.V. "Authority Control", "Authority File/list"; 8) Taylor, Arlene A. "Wymar's Introduction to Cataloging & Classification". 9th.ed. Englewood: Library Onlimited, 2000.

                مريم كازراني

 

بازگشت به فهرست مقالات ف