Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ف

 

فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان (كتاب). اين اثر سياهه‌اي است از اسامي كسان كه در اساس به‌عنوان ابزاري براي فهرستنويسي كتاب‌ها تهيه شده، اما در انواع فعاليت‌هاي سازماندهي اطلاعات به‌خوبي قابل استفاده است. اسامي موجود نام پديدآورندگان (= مؤلفان، مترجمان، ويراستاران، و گردآورندگان) آثار فهرست‌شده در
مركز خدمات كتابداري* و، پس از آن، كتابخانه ملي*؛ و نيز نام اشخاصي را كه موضوع اين آثار بوده‌اند (= مشاهير) دربرمي‌گيرد. در اين اثر كوشش شده است شكل اشهر نام هر شخص، با استفاده از قواعد فهرستنويسي انگلوامريكن معين شود. به همين سبب در اكثر قريب به اتفاق موارد پس از شكل مشهورتر نام فرد نام كوچك فرد و تاريخ تولد، و در مورد درگذشتگان تاريخ وفات آمده است. در مورد مسلماناني كه تا پايان قرن سيزدهم زيسته‌اند، نام پدر نيز به‌دنبال نام كوچك ذكر شده است. در ذيل نام اشهر هر فرد شكل‌هاي كمتر مشهور نام او نيز براي تهيه ارجاع، آمده است. اينك به جرأت مي‌توان گفت فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان موثق‌ترين و پرشمارترين سياهه نام در زبان فارسي است.

تاريخچه. كار مستندسازي در ايران از 1348 همراه با شروع فهرستنويسي كتاب‌هاي فارسي و عربي در مركز خدمات كتابداري آغاز شد و از 1368، پس از ادغام آن مركز در كتابخانه ملي ايران، در واحد مستند اسامي مشاهير و مؤلفان سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران دنبال مي‌شود. حاصل كار مستندسازي نخست با نام فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان در 1356 منتشر شد. پيوست‌هاي آن در 1358، 1360، و 1363 انتشار يافتند و از 1376 به‌صورت لوح فشرده نيز در اختيار كتابداران قرار گرفته است.

ويرايش دوم اين اثر در 1376 و ويرايش سوم آن در 1382 فراهم شده است.

اين فهرست شامل مستند نام كليه كساني است كه نام آنها به‌عنوان شناسه اصلي در فهرستبرگه‌هاي كتابخانه ملي ايران آمده است و شامل نام نويسندگان، مترجمان، مصححان، هنرمندان، رجال، و مشاهير ايراني و غيرايراني است كه در برگه‌هاي فهرست موجود در كتابخانه ملي وارد شده‌اند؛ خواه شناسه اصلي و خواه شناسه موضوعي، كه در آنها شخص موردنظر موضوع كتاب است، و خواه شناسه افزوده مثل نويسندگان همكار، مصححان، تصويرگران، و مانند آن. در مورد نام‌هاي غيرايراني در صورت يافتن شكل نام در منابع خارجي، شكل لاتين نام نيز در مقابل آنها ذكر شده است.

ويرايش دوم. ويرايش دوم در دو جلد توسط كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران در 1376 به چاپ رسيد. اين ويرايش و مقدمه‌اي مفصل‌تر حاصل 27 سال تلاشِ بخش فهرستنويسي به‌خصوص واحد فهرست مستند اسامي و مشاهير بود و در آذرماه 1374 شركت نوسا، كار رايانه‌اي كردن آن را به‌رايگان عهده‌دار شد. اين فهرست علاوه بر شكل چاپي، بر روي ديسكت و لوح فشرده نيز عرضه مي‌شود. مشاوران و
ناظران علمي آن كامران فاني و پوري سلطاني، ويراستار فرشته مولوي، و ويراستاران همكار شهره دريايي و مرضيه هدايت هستند (:1 مقدمه). جلد دوم، صفحات نمايه انگليسي به فارسي را شامل مي‌شود و دربرگيرنده كليه نام‌هاي موجود در فهرست كتابخانه ملي جمهوري اسلامي از 1348 تا بهمن 1375 است. تعداد نام‌ها بالغ بر 000
,42 و تعداد ارجاعات بالغ بر 000,25 و نام‌هاي لاتين حدود 000,12 است.

ويرايش سوم. ويرايش سوم كه در دو جلد است و در مقايسه با ويرايش‌هاي قبلي مقدمه مفصل‌تري دارد، حدود 2500 صفحه است و در  1382توسط سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران به‌چاپ رسيده است. به‌اين ترتيب كه در بخش نام‌هاي غيرايراني، طرز ساختن نام‌هاي ايسلندي و مالزيايي اضافه شده است و در بخش معرفي منابع نيز منابع جديد، علاوه بر منابع قبلي مورد استفاده، ذكر شده‌اند. ركوردهاي آمده در اين ويرايش شامل نام كليه نويسندگان و مترجمان از 1348 تا پايان اسفند 1379 است كه در فهرستبرگه‌هاي موجود در كتابخانه ملي شناسه يا سرشناسه قرار گرفته‌اند و تعداد آنها بالغ بر 000,84 همراه با بيش از 000,45 ارجاع مي‌باشد. قرار است نمايه لاتين آن در جلدي جداگانه به‌چاپ برسد. تأثير ويرايش نخست بر ويرايش‌هاي دوم و سوم يكسان و روش كار در هر سه مورد يكي است(:2 مقدمه).

 

مآخذ: 1) فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان. ويرايش 2. ويراستار: فرشته مولوي، با همكاري شهره دريايي و مرضيه هدايت. تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1376؛ )2 فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان.ويراست 3. به كوشش مرضيه هدايت و شهره دريايي؛ با همكاري راضيه رحيمي‌پور و مريم حاتمي.

                مرضيه هدايت

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ف