Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

 

بازگشت به فهرست مقالات ف

 

فيلم. به تصاوير عكاسي‌شده ثابت و پياپي روي سلولوئيد كه به هنگام نمايش روي پرده تصور حركت را ايجاد مي‌كند فيلم مي‌گويند.

تاريخچه. قبل از اختراع عكاسي، تصاوير متحرك ابتدايي به‌صورت اسباب‌بازي‌هاي نوري كه بر اساس پديده دوام تصوير در چشم درست شده بود، وجود داشت. مخترع واقعي فيلم نامعلوم است. توماس اديسون، كينتوسكوپ[1]  را در 1890 اختراع كرد، اما اختراع او دقيقآ به معناي دستگاه انتقال فيلم به روي صحنه نبود. به افراد بسياري، از جمله برادران لومير در فرانسه (1895)، و ويليام فريز - گرين در انگلستان (1889)، به‌عنوان مخترع فيلم اشاره كرده‌اند. به‌هرحال مشكلاتي كه در تعريف دقيق فيلم متحرك وجود دارد، و همچنين مسائل پيچيده‌اي مثل سهم ويليام ديكسون در اختراع اديسون، باعث مي‌شود كه تعيين تاريخ قطعي و مسلم اختراع و نام مخترع فيلم تقريبآ غيرممكن باشد (1).

در آغاز به سبب تازگي رسانه، هر فيلمي حتي فيلم‌هاي كوتاه مستند، بسيار موفق از آب در مي‌آمدند، اما به‌تدريج فيلم به رسانه‌اي روايتگر تبديل شد كه داراي پيچيدگي‌هايي بود. فيلم‌هاي صامت سياه و سفيد مهم‌ترين رسانه سرگرم‌كننده اوايل قرن بيستم بودند. در عين حال، سينما به‌وسيله‌اي براي ضبط مستند مسائل اجتماعي و تاريخي دوران تبديل شد. اگرچه در مورد افزودن صدا (صوت) به فيلم آزمايش‌هاي بسياري انجام گرفته بود، ولي دستگاه صوتي تا پيش از 1927 عملا به‌كار نيفتاد. بعداز عرضه فيلم‌هاي ناطق، فيلم‌هاي صامت عاطل ماندند. فيلم‌هاي رنگي مختلف (از جمله به‌وسيله رنگ‌آميزي دستي) قبل از فيلم‌هاي سه رنگ تكنيك‌كالر[2]  در 1935 وجود داشت. تا دهه 1960 بر محبوبيت فيلم‌هاي رنگي افزوده مي‌شد، اما از اين زمان تحولات متعددي در سينما رخ داد از جمله: ترفندهاي سينمايي با عمر كوتاه مثل فيلم‌هاي سه بعدي، و يا بديل‌هاي مهم ديگري نظير فيلم‌هاي سينمااسكوپ[3]  در 1953 است.  

علاقه فزاينده به فيلم به‌عنوان يك گونه هنري باعث علاقه بيشتر به حفاظت از آن و در نتيجه ايجاد سازمان‌هاي ملي مثل مؤسسه فيلم انگليس (تأسيس 1933) و مركز فيلم امريكا (1938) شد و همكاري بين‌المللي در اين زمينه از طريق فدراسيون بين‌المللي آرشيو فيلم (فياف)*  كه در 1938 تأسيس شد، صورت گرفت.

فيلم‌ها قطع‌هاي مختلف دارند. اما استفاده از قطع‌هاي معين براي منظورهاي خاص جا افتاده است. اغلب فيلم‌هاي بلند، 35 ميليمتري يا 70 ميليمتري هستند. به‌علت هزينه سنگين دوربين‌ها و پروژكتورها براي فيلم‌هايي با قطع بزرگ، از فيلم‌هاي 16 ميليمتري براي كارهاي آموزشي و فيلم‌هاي كوتاه استفاده مي‌شود. تا 1964 در خانه‌ها از فيلم‌هاي 8 ميليمتري استفاده مي‌شد، بعد از آن فيلم‌هاي سوپر 8 ميليمتري رواج يافت.

بعدها نوار ويدئويي جانشين فيلم‌هاي سوپر 8 شد. استفاده از اين نوارها امروزه يكي از روش‌هاي رايج ذخيره مجموعه فيلم‌هاي غيرآرشيوي است. آرشيوها نيز ويدئو را براي نمايش كپي فيلم و نوارهاي مادر و كمياب مورد استفاده قرار مي‌دهند. گرچه از نوارهاي در قطع بزرگ‌تر براي نمايش كارهاي تخصصي استفاده مي‌شود، رايج‌ترين قطع نوار ويدئويي براي كتابخانه‌ها يا استفاده خانگي، كاست ويدئويي وي.اچ.اس. نيم اينچي است. كاست ويدئويي وي.اچ.اس. در دهه 1980 قطع غالب به‌شمار مي‌رفت، اما هنوز هم مشكل عدم تطابق، به‌خاطر اختلاف در استانداردهاي پخش در سطح ملي، وجود دارد. به‌علاوه، اين نوارها به خاطر كم دوامي براي منظورهاي آرشيو مناسب نيستند. با اين وجود، استحكام نسبي كاست‌هاي ويدئويي و ارزاني آنها و سهولت استفاده، موجب شده كه فيلم بيش از گذشته در دسترس بينندگان قرار گيرد.

حفاظت و ذخيره. فيلم‌هاي اوليه بنيان نيتراته داشتند از اين‌رو ناپايدار و محكوم به فنا بودند، خود به خود مي‌پوسيدند و آتش مي‌گرفتند. بسياري از فيلم‌هاي اوليه به اين ترتيب از بين رفتند. بسياري از آرشيوها درگير مسابقه نسخه‌برداري از فيلم‌هاي نيتراته بر روي فيلم‌هاي استاته و ذخيره آنها پيش از نابودي شدند. فيلم‌هاي نيتراته و استاته بايد جدا از يكديگر و معمولا هر دو در قوطي‌هاي دايره شكل نگهداري شوند. هر دو پر حجم هستند و انبار كردن آنها دشوار است. دست زدن به اين فيلم‌ها باعث صدمه آنها مي‌شود. براي پيشگيري از صدمه، لازم است فيلم را هميشه شخص داراي مهارت حرفه‌اي به نمايش بگذارد. بها و دشواري ذخيره، نگهداري مجموعه‌هاي بزرگ فيلم را جز براي كتابخانه‌ها و آرشيوهاي بسيار متمول، غير عملي ساخته است. در مكان‌هايي كه فيلم‌هاي ناياب يا نسخه‌هاي اصلي نگهداري مي‌شود ميان نياز به حفاظت و تأمين دسترسي معقول، تناقض وجود دارد.

طبقه‌بندي و فهرستنويسي. نظام طبقه‌بندي و رده‌بندي خاص فيلم وجود ندارد. نظام‌هاي موجود نظير ديويي و يو.دي.سي. بر نظام‌هاي طراحي شده فردي ترجيح داده مي‌شوند. مجموعه فيلم را مي‌توان به‌ترتيبي كه مناسب‌تر به نظر مي‌رسد مرتب كرد؛ به‌طور مثال به‌ترتيب الفباي عنوان براي فيلم‌هاي سينمايي يا به‌ترتيب تاريخ براي فيلم‌هاي خبري.

كنت و ديگر همكارانش در 1971 فهرستنويسي فيلم را كاري "حتي پرهزينه‌تر و پرزحمت‌تر از فهرستنويسي ديگر انواع منابع اطلاعاتي" وصف كرده‌اند (:2 ج 20، ص 108).

از جمله قواعد براي فهرستنويسي فيلم‌ها قواعد فهرستنويسي گروه كتابداران توليدكننده فيلم اسليب[4]  ()1963 و قواعد فهرستنويسي انگلو امريكن (1967) است. در مورد فيلم‌هاي سينمايي مشكل اصلي تعيين پديدآورنده است. در اين فيلم‌ها ممكن است سهم فيلمنامه‌نويس، توليدكننده، هنرپيشه‌ها، فيلمبرداران، كارگردان هنري، و طراحان به اندازه سهم كارگردان مهم باشد. نمايه‌سازي تمام اسامي يا فراهم آوردن خلاصه‌هاي داستان فيلم مي‌تواند بسيار وقت‌گير باشد. نظام‌هاي رايانه‌اي مي‌توانند در اين مورد كارساز باشند (:3 82-83). در فيلم‌هاي مستند به‌طور معمول افراد كمتري نقش دارند، اما در عوض موضوع‌هاي زيادي را دربرمي‌گيرند كه ارزش نمايه شدن را دارند. كتابخانه‌هايي كه مجموعه بزرگي از فيلم‌ها را نگهداري مي‌كنند نيازمند دستيابي آسان از طريق نمايه‌سازي هستند، حتي اگر اين پاره‌ها عنوان يا پديدآورنده مشخصي نداشته باشند. در تمامي اين موارد نياز به فهرستي وجود دارد كه با آن بتوان جزئيات فيلم را بررسي كرد.

 

مآخذ :

1) HappÅ, B.L. Basic Motion Picture Technology. [sl]: Focal Press, 1971; 2) "Non-Print Material". The Encyclopedia of Library and Information Science. Vol.20, P.108; 3) Tucker, G."The STRIX System in HTV Film Library". Audio visual Librarian. Vol. 14 (1988): 82-83.

               

ديويد هاكسلي[5] (IEILS)

 

                ترجمه طاهره طاهري

 

 

[1]. Kinetoscope

[2]. Technicolor

[3]. Cinemascope

[4]. ASLIB Film Production Librarians Group

[5]. David Huxley

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ف