Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كاتر، چارلز امي[1]. چارلز امي كاتر از پيش‌كسوتان نامدار كتابداري در ايالات متحده امريكاست كه در 1837 در بوستون به دنيا آمد. وي در فاصله سال‌هاي 1869 تا 1893 رئيس كتابخانه عمومي بوستون بود و آثار برجسته‌اي در زمينه فهرستنويسي و رده‌بندي از خود به‌جا گذاشته است.

كاتر در خانواده‌اي مذهبي بزرگ شد و دانش‌آموزي كوشا بود. در 1856 در مدرسه الهيات هاروارد آغاز به تحصيل كرد. قاعدتآ بايد كشيش مي‌شد، اما تجربه تصدي كتابخانه دانشجويي مدرسه الهيات در فاصله سال‌هاي 1857-1859 باعث شد به حرفه كتابداري جذب شود، به‌طوري كه پس از فراغت از تحصيل (1860) در كتابخانه محل تحصيل خود وارد شغلي شد كه تا آخر عمر به آن ادامه داد.

كاتر، طي سال‌هايي كه در كتابخانه كالج هاروارد بود، مشكلات توسعه و مديريت يك كتابخانه دانشگاهي بزرگ را تجربه كرد. وي سازماندهي دانش در شكل فهرستنويسي را كه متأثر از ديدگاه واقع‌گرايان اسكاتلندي بود، از اِزرا آبوت فرا گرفت، كه پايه نظريه رده‌بندي او شد. كاتر در برنامه‌ريزي برگه فهرست الفبايي رده‌اي، كه نام آبوت را بر خود داشت، او را همراهي كرد و كنترل آن طرح را نيز عهده‌دار شد و در جريان آن فهرستنويسي را آموخت.

وي در 1863 ازدواج كرد و داشتن سه فرزند تا 1868 او را مجبور كرد تا با پرداختن به‌كارهاي گوناگون حرفه‌اي و نوشتن مقاله براي مجلات، كمبود حقوق و دستمزد خود را جبران كند. سرانجام در 1869 رئيس كتابخانه معتبر بوستون شد و توانست بسياري از اين كارها را كنار بگذارد.

سال‌هاي 1869 تا 1880 براي كاتر دوران موفقيت‌هاي بزرگ بود. كار او در كتابخانه بوستون با برنامه و پيشرفت تمام عيار همراه بود. آموزش علمي و فلسفي به او كمك كرد كه تمام عناصر و فرايندهاي كتابخانه را در كليتي يكپارچه شكل دهد و با مؤثرترين و كم‌هزينه‌ترين روش به اهداف حرفه‌اي دست يابد. روش كار او نه‌تنها اعتماد هيئت امنا را جلب كرد، بلكه اهل حرفه كتابداري را نيز به تحسين واداشت.

كاتر بين 1869 تا 1882 فهرست فرهنگي پنج جلدي مجموعه كتابخانه بوستون را انتشار داد كه نه‌تنها گواه آرمان‌هاي او در نظم دادن و انسجام منابع كتابخانه‌اي بود، بلكه بسيار هنرمندانه و سهل‌الوصول از كار درآمده بود. اين فهرست هم براي كاتر و هم براي كتابخانه ارج و حرمتي بزرگ به‌بار آورد. به‌علاوه، كاتر نظريه و روش‌هايي را كه خود در ساختن فهرست به‌كار برده بود در مقاله "فهرست‌هاي كتابخانه‌اي"[2]  و >قوانين فهرست فرهنگي چاپي<[3] ارائه كرد، همچنين قسمت‌هاي مهم گزارش اختصاصي اداره تعليم و تربيت به‌نام >كتابخانه‌هاي عمومي در ايالات متحده امريكا: تاريخچه، وضعيت و مديريت آنها<[4]  و >قوانين فهرست فرهنگي چاپي< طي سال‌ها در سه ويرايش منتشر شد كه آخرين و قابل توجه‌ترين آنها پس از مرگ نويسنده در 1904 بود.

دومين حوزه مهارت كاتر، رده‌بندي است. وي در 1880 نخستين نسخه‌هاي جدول نشانه‌هاي مؤلف را منتشر كرد، سپس آن را در سه قطع جداگانه: جدول مؤلف دو رقمي در 1887، >جدول مؤلف سه رقمي كاتر ـ سن‌بُرن< در 1896، و توسعه سه رقمي خود كاتر از جدول اوليه دو رقمي در 1901 انتشار داد. كاتر تا 1880 روي طرح عمومي "رده‌بندي كتابخانه عمومي بوستون"[5]  كار و آن را منتشر كرده بود.

 همزمان با فعاليت‌هاي تخصصي، كاتر به‌طور مستقيم در پا گرفتن رسمي حرفه كتابداري نقش داشت. او با ملويل ديويي و ديگران در برپايي انجمن كتابداران امريكا (1876) همكاري نزديك داشت و درحالي‌كه ترجيح مي‌داد بيشتر در سايه باشد تا در كانون توجه، يكي از فعال‌ترين اعضاي كميته انجمن كتابداران امريكا، از آغاز فعاليت آن در 1877 شد.

مقاله‌هاي او نيز افزايش يافت. اگرچه او در مجامع عمومي محتاط و تا حدي تودار بود، ولي ديدگاه‌هاي خود را در نوشته‌هايش با وضوح و منطق، و با صراحتي خاص بيان مي‌كرد. نوشته‌هاي او شامل مقاله‌هاي عمده و اظهارنظر درباره مسائل كتابخانه‌اي در >مجله كتابداري<[6] و قطعه‌هاي ادبي بسيار در مجله >ملت<[7] بود كه به‌خاطر ايجاز و طنز مورد توجه قرار مي‌گرفت. وي ستون معرفي كتاب را در >مجله كتابداري <گردآوري و ويرايش مي‌كرد. سرانجام در 1879 به ملويل ديويي و ديگران پيوست و با هم شركتي ايجاد كردند تا از بازار جديد رو به رشد كتابخانه‌اي سود برند. اما آن شركت عمري كوتاه داشت و اوضاع مالي آن ناجور شد و دوره پرتلاش و درخشان زندگي او را تا حدي تيره ساخت.

يكي از نتايج مهم تنگناهاي مالي 1880، تغيير بعضي از مسئوليت‌ها در رهبري انجمن كتابداران امريكا بود. براي مثال، ديويي ــ رهبر قدرتمند اما غيررسمي انجمن كتابداران امريكا ــ سردبيري >مجله كتابداري< را رها كرد و كاتر آن را تا اواخر 1893 ادامه داد. كاتر همچنين در طول دهه بعد در مهم‌ترين كميته‌هاي جديد انجمن كار كرد. از 1887 تا 1889 نيز رئيس انجمن بود. اما در مقايسه با ديگران، رهبري محافظه‌كار براي حرفه كتابداري بود. او به گردهمايي‌هاي انجمن و صفحات مجله آن به‌عنوان مجلس گفت‌وگويي كه در آن كتابداران ديدگاه‌هاي خود را مطرح كنند، اختلاف‌هاي خود را به بحث بگذارند و به دريافت كلي دست يابند، نگاه مي‌كرد. از نظر او هر كس مي‌توانست هر روشي را مناسب با وضعيت خود به‌كار برد. لكن ديويي نماينده روحيه بوروكراتيك در حال ظهوري بود كه آينده حرفه را در قدرت سازماندهي آن مي‌دانست؛ يعني در تهيه استانداردهاي مشخص، در كنترل متمركز فرايندهاي كتابداري و روش‌هاي آن، در رهبري در هرجا كه ممكن باشد، و نيز در راه‌حل‌هاي ساده و عملي براي برنامه‌هاي كتابداري. ديويي از جايگاه مناسب خود در نيويورك رهبري از نوع ديگر را براي اين حرفه ارائه مي‌داد. ارائه پرقوت برنامه‌هايش موجب شد كه نه تنها دوباره در آغاز دهه 1890 به رياست انجمن برسد، بلكه شخصيت انجمن و اهداف عمومي آن را نيز تغيير دهد.

پاسخ كاتر به اين تغييرات، به‌ويژه بعد از 1885، ترديدآميز بود. از يك طرف، او با ديويي در بسياري از موارد موافق بود، به‌ويژه، در مواردي كه با رده‌بندي و آموزش مرتبط بودند. به‌دليل شوخ طبعي و صبوري، و به‌خاطر احترامي كه ديگران به قضاوت او مي‌گذاشتند وي قادر بود نقش ميانجي ايفا كند، از كارهاي ديويي دفاع كند، و ميان ديويي و مخالفانش بايستد؛ از طرف ديگر، كاتر به‌طور فزاينده از گرايش ديويي در ساده كردن بيش از اندازه مسائل كتابخانه و راه‌حل‌هاي آن و تكيه او بر نيروي سازماني براي رسيدن به اهداف خود، ناراضي بود. در اوايل دهه 1890، كاتر تصميم گرفت تا در مقابل بعضي اقدامات ديويي بايستد و در هيئت تحريريه مجله انجمن هر چه بيشتر بر تفسير محتاطانه‌تر در مورد نقش انجمن اصرار ورزد. اما كاتر تشخيص داد كه انجمن به‌طور اساسي در حال تغيير است و به‌رغم حيرت‌آور بودن، اين تغييرات را اجتناب‌ناپذير مي‌ديد و به آنها گردن نهاد.

طي آن دوره، تغييرات انجمن با تغييرات كتابخانه بوستون همگام شد. كاتر فهرست فرهنگي را تمام و وظيفه دشوار اجراي طرح رده‌بندي‌اش در مجموعه آتنائوم را آغاز كرده بود. اين كار ده سال تمام طول كشيد و هزينه و بي‌نظمي ناشي از آن موجب انتقاد اعضاي آتنائوم شد. به‌علاوه، در اواسط دهه 1890، هيئت امناي كتابخانه دستخوش تغيير و تحولات مهمي شد. اعضاي جديد كه به‌سبب صيانت نفس در مقابل فشار خارجي سكوت كرده بودند، از مديريت انتقادپذير كاتر و از ميل او به استفاده از كتابخانه بوستون براي انجام تجربياتي در جهت مصالح جهان كتابداري، كه به گمان ايشان پر هزينه بود، انتقاد كردند. در 1892، هنگامي كه هيئت امنا به‌طور غير رسمي او را مورد انتقاد قرار داد، اختلاف بر سر اولويت‌ها در مديريت برملا شد. كاتر به جست‌وجوي كار در كتابخانه ديگري دست زد، اما موفق نشد. در آوريل 1893 از رياست كتابخانه كناره‌گيري و براي استراحت به اروپا سفر كرد. در تابستان همان سال براي شركت در گردهمايي كتابخانه نمايشگاه كلمبيا بازگشت، اما جست‌وجوي بعدي او براي كار جديد همچنان ناموفق بود. در اكتبر 1893 دوباره به اروپا برگشت و پيوندهاي او با صحنه كتابداري امريكا تا تابستان سال بعد قطع شد.

كاتر از 1894 تا پايان عمر، رئيس كتابخانه تازه تأسيس فوربز در نورتمپتن[8]  ماساچوست شد. او مجموعه فوربز را تا حدود 90000 جلد كتاب برگزيده افزايش داد، مجموعه‌هاي متعدد براي امانت برپا و شعب فرعي كتابخانه را در منطقه ايجاد كرد.

در اواخر دهه 1890، كاتر دوباره رده‌بندي خود را در تالار مطالعه كتابخانه بوستون، در قالب رده‌بندي گسترش‌پذير و شناخته‌شده‌تر، شكل داد. تا 1893 شش گسترش اول طرح را منتشر كرد؛ با اين باور كه بهترين ترتيب و قابل انطباق‌ترين رده‌بندي موجود است. او اميدوار بود كه اين رده‌بندي بتواند بر رده‌بندي دهدهي ديويي كه از آن در تمام كتابخانه‌ها استفاده مي‌شد، سبقت بگيرد.

در 1897، كار خود را به همايش بين‌المللي كتابداران در لندن و مؤسسه بين‌المللي كتابشناسي در بروكسل برد، اما ناتواني او در اجراي كامل آن در فوربز و كارهاي متعدد و دست تنها بودنش مانع پيشرفت كار او شد. طرح او ناتمام ماند، اما نفوذ آن بر رده‌بندي كتابخانه كنگره باقي است.

آخرين سال‌هاي عمر كاتر، آميزه‌اي از ناكامي بود. درنتيجه، مرتبآ طرح‌هاي سخت و طاقت‌فرسا را برعهده مي‌گرفت. بين 1901 تا اوايل 1903 به‌جز رياست كتابخانه فوربز، بدون چون و چرا در كارهاي سنگين كميته تجديدنظر در قواعد فهرستنويسي انجمن كتابداران امريكا، شركت مي‌كرد و براي گروه‌هاي كتابخانه‌هاي محلي سخنراني مي‌كرد و در مدارس كتابداري درس مي‌داد. وي در 6 سپتامبر 1903 درگذشت.

  

مآخذ:

1) Cutter, W.P. Charles Ammi Cutter.[sl:sn], 1931; 2) Foster, W.E. "Charles Ammi Cutter: A Memorial Sketch." Library Journal, (1903); 3) Miksa, Francis L, editor. Charles Ammi Cutter: Library Systematizer. [sl:sn], 1977; 4)Idem. Dictionary of American Library Biography. .S.V. "Cutter, Charles Ammi"; 5) Idem. The Subject in the Dictionary Catalog from Cutter to the Present. [sl:sn], 1983.  

فرانسيس ال. ميكسا[9]   (WELIS)

                               ترجمه مهدي داودي

 

 

 

 

 .[1]Cutter, Charles Ammi

[2]. Library Catalogues

[3]. Rules for a Printed Dictionary

[4]. Public Libraries in the United States of America: theirHistory, Conditions and Management

[5]. Boston Athenaeum Classification

[6]. Library Journal

[7]. Nation

[8]. Northampton

[9]. Francis L. Miksa

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ك