Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كتابخانه آصفيه. اين كتابخانه از كتابخانه‌هاي مهم و معتبر هند است كه در حيدرآباد دكن واقع شده است. كتابخانه آصفيه در 1308ق./1891، در زمان  حكومت ميرمحبوب علي خان نظام نهم (1286-1329ق./ 1611-1869)،به‌كوشش حسين بلگرامي و ملاعبدالقيوم تأسيس شد. چندي بعد حكومت دكن آن را جزء تأسيسات دولتي قرار داد و براي آن بودجه سالانه تعيين كرد و به‌منظور گسترش مجموعه كتاب‌هاي آن اقدام به خريد كتابخانه‌هاي شخصي نمود.

مولوي علي حيدر طباطبايي نخستين مدير كتابخانه آصفيه بود و پس از مرگ وي مولوي تصدق حسين ساليان متمادي رياست كتابخانه را بر عهده گرفت. پس از او پسرش، مولوي عباس حسين، مدير كتابخانه شد. اين كتابخانه پس از انقراض حكومت نظام شاهيه دكن (آصف جاهيّه 1137-1376ق./1724-1956)، به كتابخانه مركزي حيدرآباد تغيير نام داد و مجموعه كتاب‌هاي آن به كتابخانه دولتي نسخ شرقي و مؤسسه تحقيقاتي آندراپرادش[1]  انتقال يافت.

در اين كتابخانه، نسخ چاپي و خطي متعدد به زبان‌هاي عربي، فارسي، اردو، انگليسي، و زبان‌هاي محلي شبه قاره هند موجود است. تعداد اين كتاب‌ها در 1370ق./1950 تقريبآ به 76760 جلد رسيد. از اين تعداد، 428,14 جلد نسخه خطي بود. در همين سال تعداد نسخه‌هاي خطي فارسي و عربي آن به 16000 جلد و نسخه‌هاي خطي اردو به حدود 800 جلد رسيد.

كتاب‌هاي اين كتابخانه از لحاظ تنوع موضوعات نيز قابل توجه است. در فهرست آثار عربي و فارسي آن مشخصات صدها كتاب در فقه (مذاهب اهل سنت و شيعه اماميه)، كلام، حديث، رجال، علوم قرآني، ادبيات، فلسفه، منطق، تاريخ، جغرافيا، طب، رياضيات، نجوم، و جز آن ديده مي‌شود.

در اين كتابخانه، چندين كتاب نادر و منحصربه‌فرد؛ نسخه‌هاي معتبر و قديمي (از سده‌هاي 5 تا 10 ق.)؛ آثاري به خط خود نويسندگان، فرزندان، و يا شاگردان ايشان؛ نسخ منقول از نسخه‌هاي اصلي؛ و كتاب‌هايي از خزاين سلاطين و يا كتابخانه‌هاي دانشمندان با حواشي و تعليقات سودمند موجود است.

فهرست گزيده كتاب‌هاي عربي و فارسي كتابخانه آصفيه در 4 جلد تنظيم شده و برخي كتاب‌هاي اردو را نيز شامل مي‌شود. دو جلد اول آن با عنوان فهرست مشروح بعضي كتب نفيسه قلميه مخزونه كتب خانه آصفيه سركار عالي، و دو جلد آخر آن با عنوان فهرست كتب عربي و فارسي و اردو منتشر شده است. دو جلد آخر ضميمه دو جلد قبلي است و در آنها به ذكر عنوان كتاب و نام مؤلف و تاريخ تحرير كتاب در جدول‌بندي صفحات اكتفا شده است. اين فهرست در فاصله سال‌هاي 1331و1354ق./1913و1935 در روزگار حكومت آخرين نظام حيدرآباد، عثمان علي‌خان (1329-1375 ق./ 1911-1956)، و رياست مولوي تصدق حسين و مولوي عباس حسين بر كتابخانه آصفيه تأليف شده است.

 

مآخذ: 1) افشار، ايرج. "كتاب در هندوستان". راهنماي كتاب. س. دوم، 5 (اسفند 1338): 663-667؛ 2) شمسي ندوي، سلمان. هندوستان كي مشرق كتب خانه. لكهنو: 1973م.=1351؛ 3) عليخان بهادر، ميرعثمان. فهرست مشروح بعضي كتب نفيسه قلميه مخزونه كتب خانه آصفيه سركارعالي. حيدرآباد دكن: دارالطبع سركارعالي، 1332ق.=1292؛ 4) همو. فهرست كتاب عربي و فارسي و اردو. حيدرآباد دكن:دارالطبع سركارعالي، 1347-1357ق.=1307-1316.

                بخش ادبيات (دابا)

            تلخيص ميترا صميعي

 

[1]. Andrapradesh Government Oriental ManuscriptsLibrary and Research Institute

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ك