Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كتابخانه بين‌المللي جوانان مونيخ[1] . كتابخانه بين‌المللي جوانان مونيخ، بزرگ‌ترين و مهم‌ترين كتابخانه در نوع خود در جهان است كه مجموعه عظيمي از ادبيات كودكان و نوجوانان همه جهان را در خود جاي داده است. اين كتابخانه بعداز جنگ جهاني دوم در 15 دسامبر 1949 توسط يلا لپمن (1891-1971) ــ روزنامه‌نگار، مؤسس دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان، و بنيان‌گذار روز جهاني كتاب کودک ــ و با كمك مالي مؤسسه امريكايي راكفلر تأسيس شد و رياست آن به مدت ده سال بر عهده لپمن بود (1: 76؛ 4: 18). اين كتابخانه در 1983 به قصري درون قلعه قديمي بازسازي شده‌اي متعلق به قرن 15 در حومه مونيخ به‌نام بلوتن برگ[2] انتقال يافت.

كتابخانه، عضو شبكه كتابخانه‌هاي وابسته به يونسكوست و از نظر مالي توسط وزارت فرهنگ آلمان، وزارت فرهنگ ايالت باوارديا، و شهرداري مونيخ تأمين مي‌شود. هدف از تأسيس آن تشويق و پرورش ذوق كودكان و نوجوانان سراسر جهان از طريق ترويج عادت به مطالعه است. كتابخانه به گردآوري، سازماندهي، و اشاعه اطلاعات و اخبار مورد نياز دانش‌آموزان و معلمان، و برگزاري نمايشگاه‌ها مي‌پردازد.

در ابتدا، بخش عظيمي از منابع كتابخانه با تلاش كتابداران علاقه‌مند به‌صورت اهدايي از ناشران كتاب‌هاي كودك سراسر جهان تأمين مي‌شد. سپس انجمن كتابداران امريكا تلاش گسترده‌اي در كار تنظيم و گردآوري مجموعه آن كرد. در حال حاضر، به‌دليل ارتباط مستمر كتابخانه با بيش از 1000 ناشر معتبر در سراسر جهان اخبار جديد و آثار مربوط به كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان در كتابخانه گردآوري شده و در اختيار مراجعان قرار مي‌گيرد. اين كتابخانه داراي بخش‌هاي زير است:

1. بخش پژوهش. اين بخش مراجع بين‌المللي را براي استفاده علاقه‌مندان از سراسر جهان گرد مي‌آورد و خدمات مورد تقاضاي استفاده‌كنندگان را از طريق تلفن، پست، و يا مراجعه حضوري ارائه مي‌دهد. مجموعه منابع اين بخش عبارتند از: كتاب‌ها و نشريات مرجع با 30000 جلد منابع مربوط به كودكان و مجلات بين‌المللي كودكان (تا 2005)؛ 30000 جلد كتاب و منابع تحقيق درباره كودك؛ 253 عنوان نشريه تخصصي؛ و بيش از 10000 فقره سند و مدرك. ساير منابع شامل پوسترها، تقويم‌ها، نسخه‌هاي خطي، دستنوشته‌ها، اصل تصاوير كتاب‌هاي كودكان، و آثار هنري كودكان است (5).

2. بخش زبان. در اين بخش منابعي به اكثر زبان‌هاي زنده دنيا نگهداري مي‌شوند. بخشي از اين زبان‌ها عبارتند از: زبان‌هاي آسياي شرقي، آلماني، اسكانديناويايي، اسلاوي، افريقايي، انگليسي، ايتاليايي، تركي، دانتو، رومانيايي، رومني (لهجه‌هاي جنوب شرقي سويس و شمال ايتاليا)، سلتي، فرانسوي، فنلاندي، عربي، فارسي، مالتي، مجاري، هلندي، يوناني، و همه زبان‌هاي جمهوري‌هاي شوروي سابق.

منابع موجود در اين بخش از طريق همكاري كتابخانه‌ها، شعبه‌هاي ملي دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان و ناشران كشورهاي مختلف تأمين مي‌شود. در اين بخش علاوه بر گردآوري منابع، فعاليت‌هاي گوناگوني مانند پاسخگويي به درخواست‌هاي مربوط به آثار كودكان از سرزمين‌هاي ديگر، برگزاري نمايشگاه كتاب، و گردآوري شرح حال پديدآورندگان آثار كودكان انجام مي‌شود و فهرست كتاب‌ها و نشريات مناسب نيز به‌طور متناوب انتشار مي‌يابد.

منابع موجود در بخش زبان، به‌دليل تنوع آن، به‌طور عمده توسط كتابداران يا دست‌اندركاران ادبيات كودكان كشور مربوط فهرستنويسي و آماده‌سازي مي‌شود؛ به‌اين منظور كتابخانه بين‌المللي جوانان براي تأمين نيروي انساني لازم به كشورهاي موردنظر بورس اعطا مي‌كند (1: 76-78؛ 3: 88-89؛ 4: 18؛ 16: 31-32).

اين بورس تاكنون به سه ايراني تعلق گرفته است؛ وحيد طوفاني در 1986/ 1365، از سوي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان؛ محمد هدايي در 1990/1369؛ و سارا ايرواني در 1995/1374. اين افراد از طرف شوراي كتاب كودك كه شعبه ملي دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان در كشور است، معرفي مي‌شوند.

3. بخش فارسي. اين بخش در 1990/1369 مجموعه‌اي حدود 1100 جلد كتاب، 10 عنوان نشريه، و 4 عنوان منبع پژوهشي در موضوع ادبيات كودكان و نوجوانان به همراه چند عنوان كتاب غيرفارسي (تركي، كردي، و عربي) داشته است. در اين سال حدود 80 ناشر ايراني از طريق ارسال كتاب با اين كتابخانه همكاري داشته‌اند. فعال‌ترين آنها كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان بوده است (2: 9). شوراي‌ كتاب‌ كودك‌ نيز از 1995 با ارسال كتاب‌هاي "برگزيده" و "معرفي ويژه" هر سال خود، به جمع ارسال‌كنندگان كتاب براي اين كتابخانه پيوسته است.

4. بخش امانت. مراجعان كتابخانه بين‌المللي جوانان شامل دو گروه متخصصان، نويسندگان، تصويرگران، و دست‌اندركاران ادبيات كودكان؛ و كودكان و نوجوانان هستند. اين بخش با بيش از 530000 جلد كتاب به 12 زبان مختلف و وسايل ديداري و شنيداري فقط به كودكان كتاب امانت مي‌دهد، اگرچه مراجعان بزرگسال نيز مي‌توانند منابع را به مدت يك تا دو روز امانت بگيرند. علاوه بر امانت، فعاليت‌هاي ديگري، مانند جلسه‌هاي مطالعه و بررسي كتاب، كلاس‌هاي مكالمه و آموزش زبان‌هاي فرانسوي و انگليسي، كلاس‌هاي نقاشي، و برنامه‌هاي ويژه روزهاي خاص (مانند مطالعه آثار يك نويسنده مشخص، تهيه و آماده‌سازي كتاب، تشكيل نمايشگاه كتاب‌هاي تازه منتشر شده، برنامه‌هاي تئاتر، و نمايش) برگزار مي‌شود (5).

5. بخش انتشارات. كتابخانه بين‌المللي جوانان فصلنامه‌اي به‌نام >گزارش آي.جِي.بي.<[3] دارد كه شامل مقاله‌هاي تخصصي درباره ادبيات كودكان و نوجوانان، كتابشناسي‌ها، برنامه‌ها، و فعاليت‌هاي كتابخانه در فصل آينده است و به زبان آلماني و بعضي مقاله‌ها به زبان‌هاي انگليسي و فرانسوي با چكيده‌اي به زبان انگليسي منتشر مي‌شود. بخش انتشارات در پاييز هر سال همزمان با برگزاري نمايشگاه بين‌المللي كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان >خبرنامه آي.جِي.بي.<[4] را بالغ بر 300 صفحه به زبان آلماني منتشر مي‌كند كه داراي كتابشناسي توصيفي 2500 عنوان كتاب جديد منتشر شده براي كودكان و نوجوانان در سراسر جهان است. فهرست >زاغ سفيد<[5] نيز نشريه ديگري است كه بخش انتشارات در 120 صفحه به زبان انگليسي منتشر مي‌كند و در آن 400 عنوان كتاب مناسب معرفي مي‌شود. اين فهرست، برگزيده‌اي از آثار و نوشته‌هاي جديد تحقيقاتي درباره ادبيات كودكان را نيز دربردارد. همچنين فهرست‌هايي مانند راهنماي نويسندگان، تصويرگران، عنوان كتاب‌ها، فهرست راهنماي كتاب‌ها بر اساس الفباي نام كشورهاي فعال در ادبيات كودك، فهرست كتاب‌هاي غيرداستاني، نمايه موضوعي اسناد و نشريات ادواري ادبيات كودكان نيز از ساير انتشارات كتابخانه است.

سازماندهي. نظام رده‌بندي مورد استفاده اين كتابخانه، رده‌بندي دهدهي ديويي است. شماره بازيابي كتاب شامل حروف اختصاري نام كشور مبدأ، شماره رده‌بندي ديويي، و در رديف سوم سه حرف اول نام مؤلف است. نظام فهرستنويسي آن آميخته‌اي از نظام آنگلو امريكن و تجربه‌هاي كتابداران و فهرستنويسان كتابخانه است. سرشناسه، نام مؤلف است و در صورت مشخص نبودن مؤلف، نام تصويرگر با علامت اختصاري  Illusسرشناسه قرار مي‌گيرد و در غير اين صورت كتاب، زير عنوان فهرستنويسي مي‌شود. براي هر كتاب حدود 4 تا 7 برگه فهرستنويسي تهيه و هر يك در برگه‌دان خاصي الفبايي مي‌شود. اين برگه‌دان‌ها بر اساس الفباي نام مؤلف، تصويرگر، عنوان، موضوع، تاريخ، و رف‌برگه تنظيم مي‌شود.

فهرستنويسي كتاب‌هاي فارسي با آوانگاري صورت مي‌گيرد. در كل، براي كتاب‌هايي كه خط آنها الفباي لاتين نيست، تنها دو برگه يكي به رنگ سفيد، در برگه‌دان زبان اصلي؛ و ديگري به رنگ صورتي، در برگه‌دان مؤلف نگهداري مي‌شود. فهرستنويسان اعزامي ساير كشورها خود به‌طور مستقيم به كتاب‌ها موضوع نمي‌دهند، بلكه موضوع از سوي آنان پيشنهاد مي‌شود. تنظيم نهايي متون فهرستنويسي بر عهده فهرستنويسان اصلي كتابخانه است (1: 77-78؛ 2: 1-16؛ 6: 31-32).

به خاطر اهميت ويژه منابع و خدمات اين كتابخانه، طرح‌هاي گسترده‌اي براي افزايش امكانات آن پيش‌بيني شده است كه عبارتند از: طرح‌هاي رايانه‌اي كردن كتابخانه و خدمات آن بر اساس خدمات پيوسته؛ ارائه خدمات ملي و بين‌المللي از طريق پايگاه‌هاي اطلاعاتي اُ.سي.ال.سي وديالوگ؛ ايجاد شبكه گسترده‌اي از اطلاعات مربوط به ناشران، انجمن‌هاي ملي و ناحيه‌اي ادبيات كودكان، و ساير گروه‌هاي فعال در سراسر جهان؛ نشر و توزيع بسيار وسيع نشريات و گزارش‌هاي كتابخانه؛ و تداوم نمايشگاه‌ها، گردهمايي‌ها، و همايش‌ها در سطح بين‌المللي.

انجمن كتاب‌هاي تاريخي كودكان[6] : اين انجمن توسط جمعي از كارشناسان آثار تاريخي كودكان در 1967/1346 به‌وجود آمد و با برگزاري سخنراني‌هاي منظم درباره موضوع‌هاي تاريخي، در كار گردآوري و انتخاب آثار مكتوب و نوشته‌هاي تاريخي در مورد كودكان در كنار كتابخانه بين‌المللي فعاليت مي‌كند.

ساير فعاليت‌ها. برگزاري نمايشگاه، همايش، گردهمايي، و فرصت‌هاي مطالعاتي براي محققان كشورهاي خارجي از ساير فعاليت‌هاي اين كتابخانه است. كتابخانه در پاييز هر سال نمايشگاه بين‌المللي كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان را به مدت پنج هفته برگزار مي‌كند. در اين نمايشگاه عمومي، كتاب‌هاي جديد كودكان و نوجوانان، كه از بين كتاب‌هاي گردآوري شده در كتابخانه در طول سال گذشته برگزيده شده، به نمايش گذاشته مي‌شود. مجموعه اين نمايشگاه به نمايش عموم گذاشته مي‌شود. كتابخانه نمايشگاه‌هاي متعددي نيز درباره موضوع‌هاي مختلف مانند تصويرگران يا نويسندگان آثار كودكان، آثار مربوط به كودكان در كشورها با فرهنگ‌هاي ديگر، و موضوع‌هاي روز يا تاريخي درباره ادبيات كودكان برگزار مي‌كند و هنگام برگزاري نمايشگاه، گزارش‌هاي اختصاصي و فهرست نيز منتشر مي‌شود.

اين كتابخانه در بهار هر سال در نمايشگاه بين‌المللي كتاب كودك بولونيا و نمايشگاه و بازار كتاب فرانكفورت شركت مي‌كند و ضمن برپايي غرفه، مجموعه‌اي منتخب از كتاب‌هاي 40 كشور را براي ترجمه به ناشران توصيه مي‌كند. اين كتابخانه همكاري نزديكي با سازمان يونسكو، دست‌اندركاران حرفه‌اي كتاب كودك، مديران، منتقدان، ويراستاران، بازنويسان، كتابداران، محققان، كارشناسان، استادان، و دانشجويان دارد. به‌منظور برقراري پيوندهاي بين‌المللي و فراهم آوري امكان تبادل اطلاعات و دستاوردهاي تحقيقاتي، همايش، گردهمايي، و كنفرانس‌هايي برگزار مي‌كند كه اغلب با همكاري ساير سازمان‌ها مانند كميسيون ملي يونسكو در آلمان صورت مي‌گيرد. همچنين بر اساس درخواست محققان و دانشجويان خارجي فرصت‌هاي مطالعاتي به مدت حداكثر سه ماه در اختيار متقاضيان قرار داده مي‌شود.

 

مآخذ: 1) چيني‌فروشان، محسن. "كتابخانه بين‌المللي جوانان". آينه پژوهش. س. اول، 6 (فروردين و ارديبهشت 1370): 76-78؛ 2) هدايي، محمد. 40 نكته: راهنماي همكاران و دوستان ايراني براي پيشبرد بخش ايراني كتابخانه بين‌المللي كودكان و نوجوانان. مونيخ:  1369]جزوه[؛

3) Bode, Andreas. "Diamonds on the Doorstep: Historical Collections at Munichs International Youth Library". Book Bird. Vol. 33, No. 3-4 (1995-1996): 87-90; 4) Garrett, Jeffrey. "Rough Years and New Hope for Munichs International Youth Library". Newsletter. Vol. XVII, No. 2 (1992): 18-20; 5) "International youth Library: The Children's Lending Library". [On-line]. Available: http:// www.jib.de/entry2.html [10 May.2005]; 6) "Other Voices". Book Bird. Vol. 32, No.1 (1994): 31-32.

نوشين موسوي

 


[1]. International Youth Library

[2]. Blutenburg

[3]. IJB Report

[4]. IJB- Bulletin

[5]. White Ravens

[6]Historical Children᾽s Books Society

 

 

 

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ك