Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كتابخانه سازمان بهداشت جهاني. اين كتابخانه و شبكه اطلاع‌رساني آن كه به لينك[1]  موسوم است، در طبقه  همكف ساختمان سازمان بهداشت جهاني (هو)[2]  در ژنو واقع شده است. از نظر ساختار سازماني، كتابخانه فوق در سازمان بهداشت جهاني در مجموعه‌اي زير نظر بخش مديريت و اشاعه اطلاعات بهداشتي[3]  فعاليت مي‌كند و با واحدهاي انتشارات، وب، اشاعه و بازاريابي، >خبرنامه هو<[4]، و >گزارش بهداشت جهاني<[5] همكاري و مشاركت دارد (1).

 اهداف. اهداف اين كتابخانه عبارتند از: الف) حمايت از فعاليت‌هاي سازمان بهداشت جهاني و آثار توليد شده توسط اين سازمان؛ ب) همكاري فني براي كمك به بهبود ساختارهاي اشاعه و انتقال اطلاعات بهداشتي در كشورهاي در حال توسعه؛ و ج) دسترس‌پذير سازي منابع وسيع اطلاعات بهداشتي و پزشكي براي عموم افراد با توجه به تأثير بهداشت و سلامت در همه زمينه‌هاي زندگي (1).

سازمان بهداشت جهاني، مانند ساير مؤسسه‌هاي سازمان ملل، مراجعان و كاربران گوناگون دارد. نيروي انساني شاغل در اين سازمان تا شش اداره منطقه‌اي و اداره مركزي در ژنو، وزارتخانه‌هاي بهداشت و اداره‌هاي دولتي، و ساير مؤسسه‌هاي بين‌المللي،متعلق به سازمان ملل و سازمان‌هاي غيردولتي از منابع اطلاعاتي و خدمات كتابخانه‌اي اين سازمان بهره مي‌گيرند (1).

تاريخچه. از زمان پيدايش سازمان بهداشت جهاني در 1948، كتابخانه اين سازمان نيز شكل گرفت و در مدت چند دهه به‌نام اداره كتابخانه و خدمات منابع بهداشتي ناميده مي‌شد. ولي از سال 2000 با تغيير مديريت و تشكيلات كتابخانه و شروع كارِ گرو هارلم بروندلند[6] ، به‌عنوان مدير كل جديد كتابخانه، نخستين تغيير از نام كتابخانه آغاز شد و نام آن به "كتابخانه و شبكه‌هاي اطلاع‌رساني دانش" تغيير كرد. كلمه سرنام آن "لينك" به مفهوم پيوند با مردم، كتابخانه‌ها، و منابع دانش است. اين كتابخانه با هدف يكپارچه‌سازي منابع چاپي و الكترونيكي و سهولت دستيابي به منابع گوناگون، مفهوم "مجموعه آميخته يا پيوندي" را مطرح كرد. ايجاد اين مجموعه يا كتابخانه، بخشي از برنامه راهبردي الكترونيكي سازمان بهداشت جهاني است كه به‌منظور فراهم‌آوري مجموعه‌اي پويا اعم از سنتي و ديجيتالي صورت مي‌گيرد. به‌دنبال ايجاد اين مجموعه، برنامه‌هايي براي تسهيل دستيابي به منابع اطلاعاتي جامع پزشكي و بهداشتي در سازمان انجام شده كه مشتمل بر موارد زير است :

1. نظام اطلاع‌رساني كتابخانه سازمان بهداشت جهاني (هوليس)[7] . اين پايگاه كه از طريق اينترنت در دسترس است،  داراي مجموعه‌اي بالغ بر 75000ركورد كتابشناختي و بيش از 20000 پيوند از اين ركوردها با متن كامل آنهاست كه عبارتند از: الف) همه انتشارات سازمان از 1948 تاكنون؛ ب) مقاله‌هاي موجود در نشريه‌هاي ادواري سازمان؛ ج) مقاله‌هايي درباره فعاليت‌هاي سازمان بهداشت جهاني در نشريه‌هاي ادواري ديگر؛ د) اسناد و مدارك فني از 1986 به بعد و مدارك سازمان‌هاي دولتي؛ ه ) مواد ديداري ـ شنيداري و رسانه‌هاي خبري؛ و و) منابع تاريخي.

اصل مدارك نيز از طريق اين پايگاه در دسترس است و به‌طور متوسط روزانه بيش از هزار مدرك، از منابع بخش‌هاي گوناگون اين پايگاه بارگذاري مي‌شود (1).

2. پروژه گيفت[8] . به خاطر نياز آشكار به اطلاعات روزآمد و با هدف دسترسي عادلانه و هماهنگ به اطلاعات و به‌كارگيري فناوري نو، مجموعه‌اي از پايگاه‌هاي اطلاعاتي و مجله‌هاي الكترونيكي براي همه اداره‌هاي منطقه‌اي، كشوري، مؤسسه‌هاي تخصصي، و نيز اداره مركزي در چارچوب پروژه گيفت تهيه شد. هم‌اكنون پايگاه اطلاعاتي اويد[9] ، نمايه استنادي علوم (اس.سي. آي.)[10] ، دسترسي به هزار مجله الكترونيكي از طريق يك واسط، و فهرست يكپارچه و منظم الفبايي در دسترس اين مراكز است. همه اداره‌ها و مراكز منطقه‌اي براي دسترسي و استفاده از اين مجموعه داراي رمز كاربر و رمز عبور هستند (4).

3. برنامه دسترسي شبكه‌اي به نوآوري‌هاي پژوهشي در زمينه بهداشت[11] . اين برنامه، نخستين مرحله از پروژه شبكه بهداشتي است كه توسط دبير كل سازمان ملل متحد در سپتامبر 2000 با هدف دستيابي به مجموعه جامعي از آخرين و بهترين اطلاعات در زمينه بهداشت عمومي براي 110 كشور جهان بنيان نهاده شد. 26 ناشر معتبر بين‌المللي، بيش از 2000 عنوان مجله در حوزه‌هاي زيست پزشكي و علوم بهداشتي را با پايين‌ترين هزينه ممكن به كشورهاي در حال توسعه جهان عرضه مي‌كنند. اين برنامه هم اكنون براي مراكز درماني، آموزشي، مؤسسه‌هاي پژوهشي، دولتي، و دانشگاهي 110 كشور جهان در دسترس است (4).

4. كتابخانه‌هاي صندوق آبي[12] . جدا از برنامه‌هاي كتابخانه ديجيتالي و منابع الكترونيكي در سازمان بهداشت جهاني، كتابخانه كوچكي مشتمل بر منابع چاپي مانند دستنامه‌هاي مراقبت‌هاي اوليه بهداشتي[13]  به‌صورت مجموعه‌اي در صندوقي آبي رنگ مختص حوزه جغرافيايي آفريقا طراحي شده است. هم اكنون بيش از هزار صندوق فلزي در مناطقي از آفريقا و نيز منطقه مديترانه شرقي توزيع شده است (4).

5. مشاركت در نشر و توزيع منابع علمي سازمان بهداشت جهاني. يكي از خدمات سازمان بهداشت جهاني، مشاركت كتابداران سازمان در بررسي و مطالعه حدود چهارصد مجله حوزه بهداشت و انتخاب منابع و مقاله‌هاي مرتبط با بهداشت جهاني و نيز مقاله‌هاي نوشته شده توسط كاركنان شاغل در سازمان است. اين منابع و مقاله‌ها پس از گزينش، نسخه‌برداري مي‌شوند و به شكل مجموعه در كتابخانه قرار مي‌گيرند تا در دسترس همه باشند. در حال حاضر،با توسعه شبكه داخلي سازمان بهداشت جهاني و ايجاد تسهيلاتي توسط ناشران براي دسترسي آسان‌تر و سريع‌تر به مقاله‌ها، امكان بارگذاري و يا اسكن مقاله براي اعضاي كتابخانه و كاركنان سازمان نيز فراهم شده است. اين برنامه يكي از انواع خدمات آگاهي‌رساني جاري در كتابخانه سازمان است (1).

وضعيت كنوني مجموعه. رسالت اصلي كتابخانه سازمان بهداشت جهاني، جمع‌آوري، و حفظ مجموعه‌اي كامل و جامع از منابع مربوط به سازمان و موضوع بهداشت جهاني است. اين مجموعه داراي بخش‌هاي متعددي است، مانند :

1. مجموعه ثابت. مشتمل بر انتشارات سازمان بهداشت جهاني مانند نشريه‌هاي ادواري و اسناد و مدارك فني و اداري به همه زبان‌ها و در شكل‌هاي گوناگون.

2. متون بهداشت عمومي بين‌المللي[14] . اين متون شامل كتاب‌ها و نشريات ادواري است كه از برنامه‌هاي جاري و اهداف بلند مدت سازمان بهداشت جهاني و كار هيئت اجرايي و مجمع بهداشت جهاني پشتيباني مي‌كند.

3. مجله‌ها و پايگاه‌هاي اطلاعاتي. اين بخش مجموعه‌اي است بين‌المللي و چند رشته‌اي شامل مجلات در زمينه‌هاي مختلف بهداشت عمومي و همچنين پايگاه‌هاي اطلاعاتي كه دسترسي به محتواي اين مجله‌ها را فراهم مي‌كنند. در اين مجموعه، تعداد بسياري از مجله‌هاي پزشكي و بهداشتي كشورهاي در حال توسعه موجود هستند.

4. مجموعه تاريخي. اين مجموعه شامل كتاب‌هايي درباره پيشينه بهداشت عمومي و نيز كتاب‌ها و مداركي درباره پيشينه سازمان بهداشت جهاني و ساختار پيشين آن است.

تدارك مجموعه‌اي تاريخي براي پژوهشگران و دانشجويان به‌منظور بررسي پيشينه شكل‌گيري و سير حركت سازمان بهداشت جهاني و نيز وضعيت بهداشت عمومي جهان بسيار ارزشمند است.

5. گزارش‌هاي آماري دولتي. اين گزارش‌ها مشتمل بر گزارش‌هاي چاپي سالانه و خبرنامه‌هاي آماري كشورهاي عضو سازمان بهداشت جهاني است. برخي كشورها گزارش‌هاي آماري خود را به‌صورت پيوسته روي شبكه اينترنت قرار داده‌اند (2).

6. مجموعه كتاب‌هاي نادر و كمياب درباره بهداشت بين‌المللي و توافق‌نامه درباره بيماري‌هاي همه‌گير. در اين مجموعه، اطلاعاتي درباره بيماري‌هايي مانند طاعون، وبا، تب زرد، آبله مرغان، و مالاريا گردآوري شده است؛ قديمي‌ترين كتاب درباره طاعون در اين مجموعه در 1507 و كهن‌ترين رساله موجود درباره همه‌گيري‌شناسي در 1518انتشار يافته است.

اين مجموعه در حوزه‌هاي پزشكي گرمسيري، بيماري‌هاي مناطق گرمسيري، و بيماري‌هاي عفوني مانند سل و پيشينه نظام‌هاي بهداشت عمومي كشورهاي مختلف جهان بسيار غني است (4).

وب سايت كتابخانه سازمان. وب سايت اين كتابخانه يكي از پرمراجعه‌ترين صفحات وب سازمان بهداشت جهاني است كه طبق آمار روزانه بيش از صدهزار بار به آن مراجعه مي‌شود (1). اين وب سايت به سه زبان انگليسي، فرانسوي، و اسپانيولي در دسترس است و كاربران به‌وسيله پيوندهايي مانند:دستيابي به كتابخانه، مجموعه‌هاي كتابخانه، محصولات و خدمات كتابخانه، و تماس با كتابخانه مي‌توانند به جست‌وجو در اين مجموعه بپردازند (2).

كتابخانه سازمان بهداشت جهاني خبرنامه‌اي را باعنوان >ارتباط<[15] ، سه نوبت در سال چاپ مي‌كند. اهداف عمده اين خبرنامه عبارت است از: 1) انتقال اطلاعات مربوط به فناوري‌هاي نوين و برنامه‌هاي تازه‌اي كه كتابداران حوزه بهداشت در كشورهاي در حال توسعه كه از نظر جغرافيايي و حرفه‌اي كاملا دورافتاده‌اند را در انجام وظايفشان ياري مي‌دهد؛ 2) ايجاد ارتباط و پيوند ميان كتابداران حوزه بهداشتي در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه از طريق تشويق به ارائه مطلب از سوي خوانندگان به شكل مقاله‌هاي كوتاهي كه حاصل تجربيات و دستاوردهاي حرفه‌اي آنهاست (3).

 

مآخذ :

1) Grandbois, Yvonne. "New Activities at the World Health Organization Library". In 8th. European Conference of Medical and Health Libraries. (Cologne, Germany 16-21 Sept.2003). [On-line]. Available: http:// www.ifla.org/VII/ d2/inspel/02-3 gryv.pdf. [7 Jun. 2003]; 2) "Library & Information Networks for Knowledge", 2003. [On-line]. Available: http:// www.who.int/library/ [31 May. 2003]; 3) "Library & Information Networks for Knowledge: Liaison- the WHO Library Newsletter". [On-line]. Available: http:// www.who.int/library/country/liaison/index-en.shtml. [8Jun. 2005]; 4) World Health Organization. "The Hybrid Library", 2002. [On-line]. Available: http:// Whqlibdoc.who. int/Lnk-presentations/cairo-ppt. [2 Jun. 2003].

 پروانه مديراماني

 


[1].(LINK) Library and Information Networks forKnowledge

[2]. World Health Organization (WHO)

[3]. Department of Health Information Management and Dissemination

[4]. WHO Bulletin

[5]. World Health Report

[6]. Gro Harlem Brundland

[7]. World Health Organization Library & Information System (WHOLIS)

[8]. GIFT (Global Information Full-Text)

[9]. OVID

[10]. Science Citation Index (SCI)

[11]. Health Internetwork Access to Research Initiative

[12]. Blue trunk libraries

[13]. Primary health care manuals

[14]. International Public Health Literature

[15]. Liaison

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ك