Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كتابخانه عمومي حسينيه ارشاد. اين كتابخانه در تهران واقع شده و به مؤسسه حسينيه ارشاد وابسته است. كتابخانه زيرنظر هيئت امنا اداره مي‌شود. بيشترين مراجعان كتابخانه را دانش‌آموزان، داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي، دانشجويان، اهالي محل، معلمان، و دانشگاهيان تشكيل مي‌دهند.

مؤسسه خيريه تعليماتي و تحقيقات علمي و ديني حسينيه ارشاد بر اساس اساسنامه سال 1346 به شش واحد تقسيم مي‌گردد (2: 3). واحد اول آن بخش اداري است و از وظايف آن تأسيس و تشكيل كتابخانه و قرائتخانه است. تأسيس كتابخانه تا 1359 عملي نشد. در اين سال مقدمات تأسيس و تشكيل كتابخانه فراهم آمد و سرانجام در خرداد 1360 كتابخانه در فضايي به مساحت 400 مترمربع و با مجموعه‌اي در حدود 4000 جلد كتاب با چهل صندلي مطالعه آغاز به‌كار كرد. در حال حاضر، فضاي كلي كتابخانه بالغ بر 1815 و زيربناي مفيد آن نزديك به 1680 مترمربع است.

موقعيت مناسب كتابخانه، فراواني‌مؤسسات آموزشي در منطقه، منابع تازه و كارآمد، محيط آرام و مطلوب، تجهيزات نو، و عضويت رايگان در آن زمان از جاذبه‌هاي كتابخانه عمومي جديد به‌شمار مي‌آمد. از زمان برنامه‌ريزي براي تشكيل كتابخانه از 1359 تا مهر 1378 پرويز عازم؛ پس از آن، مدت كوتاهي قاسم صافي؛ از آذر 1378 تا آذر 1383 ابوالحسن آقاربيع؛ و از دي 1383 تاكنون (1384) مهرناز خراسان‌چي مسئوليت اداره كتابخانه را برعهده داشته‌اند.

مجموعه. تا 1383 كتابخانه داراي مجموعه‌اي نزديك به 105000 جلد كتاب (90000 جلد بزرگسالان، 15000 جلد كودكان)، 4000 مجله صحافي شده، نزديك به 300 عنوان نشريه جاري اكثرآ به زبان فارسي و شماري به زبان انگليسي و عربي، و 2000 لوح فشرده است (3: 91). بخش قابل ملاحظه‌اي از اين مجموعه به‌صورت اهدايي و تعداد محدودي وقفي و بقيه خريداري شده است. 95000 جلد از كتاب‌ها به زبان فارسي (بزرگسالان 80000 جلد، كودكان 15000 جلد)؛ 6000 جلد به زبان‌هاي انگليسي، فرانسوي، و آلماني؛ و بيش از 4000 جلد به زبان عربي است. تقسيم موضوعي مجموعه به ترتيب اولويت عبارتند از: كتاب‌هاي فلسفه و دين، علوم اجتماعي، ادبيات، علوم، تاريخ و جغرافي، هنر، زبان و زبان‌شناسي.

كتابخانه حسينيه ارشاد داراي مجموعه‌اي بسيار غني از نشريات جلد شده گذشته در زمينه علوم انساني است و اكثر نشريات و روزنامه‌هاي روز و جاري را به‌صورت مرتب دريافت مي‌كند. نشريات ادواري به خارج از كتابخانه امانت داده نمي‌شوند.

سازماندهي. كتاب‌ها بر اساس قواعد انگلو - امريكن فهرستنويسي توصيفي و تحليلي مي‌شوند و كتابخانه از رده‌بندي دهدهي ديويي استفاده مي‌كند. برگه‌دان كتابخانه داراي فهرست فرهنگي است و علاوه بر آن اطلاعات در شبكه ذخيره‌سازي شده و قابل بازيابي است.

خدمات عمومي. هر كس با هر سن و جنس و سواد و از هر قوم و مذهب و با هر نوع معلوليت مي‌تواند به عضويت كتابخانه حسينيه ارشاد درآيد. تعداد اعضاي فعلي كتابخانه 28824 نفر و حق عضويت سالانه 60000 ريال است (1: 1). هر عضو مي‌تواند دو كتاب براي مدت دو هفته به امانت بگيرد. امانت كتاب در محل كتابخانه محدوديتي ندارد. از آنجا كه كتابخانه با روش بسته اداره مي‌شود كاربران مي‌توانند از طريق فهرستبرگه‌ها، جست‌وجوي رايانه‌اي، يا با كمك كتابدار به مجموعه كتابخانه دسترسي يابند. امروزه تمامي عمليات امانت به صورت رايانه‌اي انجام مي‌شود.

خدمات مرجع. بخش مرجع در 1373 با مجموعه‌اي بالغ بر 5000 جلد كتاب مرجع و بانك اطلاعاتي آغاز به‌كار كرد. كتاب‌هاي مرجع بيشتر به زبان فارسي است و تعداد قابل ملاحظه‌اي منابع انگليسي، فرانسوي، عربي، و آلماني دارد. خدمات مرجع برعهده يك كتابدار آموزش ديده و با تجربه است. كتابخانه از سال 1371 به فناوري رايانه‌اي مجهز گرديد و متعاقب آن خدمات اينترنتي نيز ارائه مي‌شود.

بخش كودكان. اين بخش در 1363 با 2500 جلد كتاب براي گروه‌هاي سني 5 تا 10 سال شروع به‌كار كرد و هم‌اكنون 15000 جلد كتاب دارد. تجهيزات كتابخانه كودكان رنگي است و با رعايت استاندارد اين گروه سني ساخته شده است و به‌صورت قفسه باز اداره مي‌شود. كودكان يا اولياي آنان مي‌توانند هر بار 3 كتاب براي مدت دو هفته به امانت بگيرند. كتابخانه در ايام تابستان كلاس‌هاي آموزش كوتاه‌مدت داستان‌گويي، داستان‌خواني، نقاشي، و كاردستي براي كودكان ترتيب مي‌دهد.

بخش نابينايان. كتابخانه نابينايان در 1372 با 40 عنوان كتاب فارسي در 250 مجلد به خط بريل و 100 حلقه نوار كتاب گويا و سه دستگاه ضبط صوت كار خود را آغاز كرد. طبق مقررات بين‌المللي، ارسال محموله‌هاي پستي كتاب و نوار براي نابينايان رايگان انجام مي‌گيرد. كتابخانه، كتاب‌ها و نوارهاي مورد درخواست نابينايان را در كيسه‌هاي مخصوص مهمور به مهر ويژه نابينايان قرار مي‌دهد و به اداره پست تحويل مي‌دهد. خدمات ارسال و بازگشت كتاب‌ها برعهده اداره پست است. در حال حاضر كتابخانه نابينايان داراي 350 عنوان كتاب به خط بريل، 4000 نوار كتاب گويا، يك استوديوي كوچك ضبط صدا، و 90 نفر عضو است.

 

مآخذ: 1) آقاربيع، ابوالحسن. "فعاليت‌هاي كتابخانه عمومي حسينيه ارشاد از فروردين‌ماه 1382 تا پايان خرداد 1382". نشريه داخلي مركز فرهنگي و هنري مؤسسه حسينيه ارشاد، 19 (1380): 1-4؛  2) راهنماي كتابخانه عمومي حسينيه ارشاد. تهران: كتابخانه عمومي حسينيه ارشاد، 1375؛ 3) ميناچي، ناصر. "سلسله مقالات يادي و خاطراتي از زنده‌ياد دكترعلي شريعتي". نشريه داخلي مركز فرهنگي و هنري مؤسسه حسينيه ارشاد، ويژه‌نامه دفاع از معلم فرزانه در حسينيه ارشاد، 15 (1380): 91-92.

پرويز عازم

بازگشت به فهرست مقالات ك