Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كتابخانه ملي استراليا. اين كتابخانه در شهر كانبرا، پايتخت اين كشور، قرار دارد. كتابخانه ملي استراليا بزرگ‌ترين كتابخانه اين كشور و يكي از مهم‌ترين مراكز پژوهشي استرالياست. سابقه فعاليت كتابخانه ملي استراليا به 1902 باز مي‌گردد. در 1927، اين كتابخانه همراه با مجلس كشور استراليا از شهر ملبورن به كانبرا انتقال يافت و ماده قانوني كتابخانه ملي در 1960 رسمآ كتابخانه ملي را از كتابخانه مجلس جدا كرد. در 1968، ساختمان جديد كتابخانه ملي استراليا در كنار درياچه برلي گريفين افتتاح شد (2: 379).

تشكيلات سازماني و نيروي انساني. كتابخانه ملي استراليا زيرنظر "شوراي كتابخانه" اداره مي‌شود. مديركل كتابخانه ملي و معاون وي مسئوليت اداره كتابخانه در چارچوب "ماده قانوني كتابخانه ملي استراليا"، مصوب 1960 را بر عهده دارند. از نظر سازماني، كتابخانه ملي استراليا از شش قسمت عمده مديريت مجموعه‌ها، مجموعه‌ها و خدمات به خوانندگان، اشتراك منابع، فناوري اطلاعات، برنامه‌هاي عمومي، و خدمات سازماني تشكيل شده است (3). كاركنان كتابخانه در 1996، 518 نفر بود كه شامل كاركنان تمام وقت و پاره‌وقت، رئيس كتابخانه، مديران و كارمندان ارشد، كاركنان اداري، و كاركنان فني مي‌شد (1: 14).

ساختمان و فضا. كتابخانه ملي استراليا در پنج طبقه ساخته شده است. طبقات مختلف آن به‌ترتيب شامل بخش‌ها و امكانات ذيل است:

طبقه همكف: تئاتر، تالارهاي تاريخ شفاهي، نقشه‌ها، روزنامه‌ها، و ريزنگارها؛

طبقه اول: فروشگاه، رستوران، محل نمايشگاه‌ها، مركز بازديدكنندگان، تالار مطالعه اصلي؛

طبقه دوم: تالار نسخ خطي و تالار مواد مصور؛

طبقه سوم: تالار مجموعه‌هاي آسيايي و تالار فيلم و ويدئو؛ و

طبقه چهارم: كافه تريا و اغذيه‌فروشي.

تمام تالارهاي مطالعه و محل نمايشگاه‌ها براي افرادي كه از صندلي چرخ‌دار استفاده مي‌كنند قابل دسترسي است. تلفن و دستشويي‌هاي مخصوص براي افراد معلول در محل‌هاي مناسب تعبيه و محل خاصي در پاركينگ براي آنها درنظر گرفته شده است، به‌طوري كه اين افراد مي‌توانند مستقيمآ از پاركينگ به تالار اصلي كتابخانه وارد شوند. مركز اطلاعات بازديدكنندگان، برنامه‌هاي متنوعي در ارتباط با مجموعه‌ها و خدمات كتابخانه در اختيار مهمانان و بازديدكنندگان كتابخانه قرار مي‌دهد. (1: 12،16).

نمايشگاه و فروشگاه كتابخانه با برنامه‌هاي متنوع و عرضه مواد فرهنگي جنبه‌هاي مختلف ميراث فرهنگي استراليا را به نمايش مي‌گذارند. ضمنآ برخي از فضاها و امكانات كتابخانه براي اجاره در اختيار عموم گذاشته مي‌شود.

مجموعه. مجموعه كتابخانه ملي استراليا در دهه دوم قرن بيستم به‌نحو چشمگيري توسعه يافت. تصويب قانون حق مؤلف در 1912 ناشران استراليايي را ملزم كرد يك نسخه از تمام آثار خود را به كتابخانه اهدا كنند. خريد يادداشت‌هاي روزانه و ساير دستنوشته‌هاي كاپيتان جيمز كوك، بودجه اهدايي خاصي براي خريد كتاب به مناسبت انتقال كتابخانه به كانبرا، اضافه شدن مجموعه كتابخانه جان دان مولنگ، و نسخه اصلي نقاشي‌هاي دبليو هاردي ويلسون همگي بر رونق مجموعه اين كتابخانه افزود.

در دهه‌هاي 1940 و 1950 مجموعه كتابخانه در زمينه منابع مربوط به نواحي مجاور استراليا در آسياي جنوب شرقي و كشورهاي حاشيه جنوبي اقيانوس آرام، رشد قابل ملاحظه‌اي پيدا كرد. همچنين در دهه‌هاي 1950 و 1960 توسعه مجموعه نشريات ادواري كتابخانه از رشد منظمي برخوردار شد (4: 12). بخشي از مجموعه كتابخانه ملي استراليا شامل انتشارات سازمان‌هايي مانند خدمات پزشكان پروازي، انجمن آزادي فرهنگي استراليا، فدراسيون زنان رأي‌دهنده استراليا، و سازمان‌ها و انجمن‌هاي ديگر، و همچنين نوارهاي مصاحبه با نويسندگان و افراد برجسته استراليا، خطابه‌هاي مهم، نطق‌هاي مبارزات سياسي، و غيره است.

در روند توسعه مجموعه كتابخانه ملي استراليا دو برنامه درازمدت با عنوان برنامه مشترك حق‌مؤلف براي استراليا (اِي.جِي.سي.پي.)[1]  و دفتر نسخه‌هاي خطي اقيانوسيه (پي.ام.بي.)[2]  دنبال مي‌شود. هدف برنامه اول تهيه ريزفيلم از آثار مربوط به زلاندنو و اقيانوس آرام از منابع موجود در خارج از استرالياست؛ و هدف برنامه دوم تهيه نسخه‌هاي دستنويس در حوزه‌هايي غير از حوزه فعاليت برنامه نخست است. بخش ديگري از مجموعه كتابخانه ملي استراليا شامل مجموعه‌اي از نشريات ادواري مربوط به انقلاب كبير فرانسه؛ آثار مربوط به تبعيد ناپلئون؛ و آثار اديباني مانند روسو، مولير، ولتر، و كتاب‌هاي فرانسوي قبل از 1601 است. علاوه بر اين، مجموعه‌هايي از آثار آلماني و روسي مخصوصآ در ارتباط با نازيسم و كمونيسم و همچنين مجموعه‌هاي بزرگي از كشورهاي آسياي جنوب شرقي در اين كتابخانه وجود دارد.

آرشيو ملي فيلم استراليا كه از 1937 آغاز به‌كار كرد يكي از قديمي‌ترين گنجينه‌هاي فيلم دنياست. مجموعه كتابخانه ملي استراليا در 2004 مشتمل بر بيش از 2700000 جلد كتاب، 44332 عنوان نشريه ادواري جاري و همچنين گنجينه‌اي از فيلم، نوار ويدئو، نسخه‌هاي خطي، آثار موسيقي و نقاشي، تابلو، پوستر، عكس، نقشه، و تاريخ شفاهي بود.

خدمات. مواد موجود در مجموعه‌هاي كتابخانه امانت داده نمي‌شوند. كاركنان كتابخانه براي كمك به مراجعان و پاسخگويي به سؤالات در تمام بخش‌ها حضور دارند. شعار آنها چنين است: خدمت به ملت، دسترسي به دنيا (1: 16). فهرست پيوسته همگاني (اُپك) و پايانه‌هاي همگاني لوح‌هاي فشرده، مجموعه باز منابع مرجع، متن نمايش، كتاب و نشريات ادواري جديد، و همچنين امكانات و وسايل تكثير در تالار مطالعه اصلي قرار دارند. ضمنآ امكاناتي براي افراد معلول در اين محل موجود است كه از آن جمله مي‌توان ضبط صوت و رايانه‌هاي ويژه معلولاني كه از صندلي چرخدار استفاده مي‌كنند را برشمرد. استفاده از تمام خدمات موجود در تالار مطالعه اصلي رايگان است، ليكن ارائه برخي خدمات و مواد توليدي مانند انتشارات كتابخانه ملي، اجاره فيلم و نوار ويدئو، كاوش‌هاي رايانه‌اي، تهيه مدارك، فتوكپي، و عكس در قبال دريافت وجه صورت مي‌گيرد. كتابخانه ملي استراليا در برنامه‌هاي امانت بين كتابخانه‌اي اشتراك مساعي دارد. خدمات پايگاه‌هاي اطلاعاتي دسترسي به آثار و نوشته‌هاي جهاني درباره تمام موضوعات از طريق رايانه‌هاي موجود در كتابخانه‌هاي اختصاصي، دانشگاهي، ايالتي، و برخي كتابخانه‌هاي عمومي استراليا را مقدور ساخته است. كتابخانه ملي استراليا و كتابخانه سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي كشورهاي مشترك‌المنافع (سي.اس.آي.آر.اُ.)[3]  آن كشور در  اوايل دهه هفتاد پيشرو اين خدمت در استراليا بودند. امكانات خدمات پيوسته از 1973 به بعد با استفاده از شبكه اختصاصي اين سازمان به‌وجود آمد و كتابخانه ملي استراليا به‌سرعت به خدمات پيوسته روي آورد. در 1977 كتابخانه ملي استراليا با كمك يك شركت استراليايي، شبكه اطلاعاتي استراليا (آزي‌نت[4] ) را پايه‌گذاري كرد. آزي‌نت خدمات چندين پايگاه اطلاعاتي استراليا از جمله خدمات شبكه اطلاعات كتابشناختي استراليا (اِي.بي.ان.)[5]  را عرضه مي‌كرد (1: 12،13). از سال 2000، كينتيكا (شبكه كتابخانه‌اي استراليا)[6] جانشين اِي.بي.ان. شده است. پيشينه كتابشناسي تمام اقلامي كه در كتابخانه‌هاي مرتبط فهرست شده، به كينتيكا افزوده مي‌شود. اين كتابخانه نقش كانون اصلي كتابخانه‌هاي استراليا را ايفا مي‌كند و دامنه وسيعي از خدمات مربوط به اشتراك منابع و خدمات رايانه‌اي را تدارك ديده و از آنها پشتيباني مي‌كند. كتابخانه ملي استراليا، در مورد موضوعاتي كه بر شبكه كتابخانه‌هاي استراليا و خدمات آنها تأثير مي‌گذارند به دولت فدرال و ساير كتابخانه‌ها خدمات رايزني و مشاوره مي‌دهد. كتابخانه ملي استراليا خدمات مختلفي در زمينه‌هاي مرجع، ارسال مدارك، و فهرستنويسي به شبكه كتابخانه‌هاي استراليا و همچنين به كتابخانه‌هايي در خارج از آن كشور ارائه مي‌دهد. علاوه بر خدماتي كه قبلا ذكر شد، كتابخانه ملي استراليا خدمات متنوع فراواني ارائه مي‌دهد. از آن جمله مي‌توان به خدمات تأمين مدرك براي كتابخانه‌ها، افراد، و سازمان‌ها در استراليا و خارج از استراليا؛ فراهم نمودن امكان دسترسي كتابخانه‌هاي استراليا به خدمات اطلاعات كتابشناختي و خدمات مربوط به مجموعه‌هاي ملي چين، ژاپن و كره؛ خدمات مربوط به‌شماره استاندارد بين‌المللي كتاب و پيايند؛ فهرستنويسي پيش از انتشار؛ نشريات الكترونيك؛ و خدمات ويژه مدارس، دانشجويان، پژوهشگران، و معلولان اشاره كرد.

 

مآخذ: 1) بيگدلي، زاهد. "كتابخانه ملي استراليا". فصلنامه كتاب.  دوره هشتم، 3 (پاييز 1376): 10-17.

2) "National Library of Australia". The Collins Australian Encyclopedia. P.379; 3) National Library of Australia". [On-line]. Available: http:// www. nla.gov.au/ [13 Jul.2003]; 4) National library of Australia, 36Th.  Annual Report (1995-1996). Canberra: National Library of Australia, 1996.

                زاهد بيگدلي

 



[1]. Australian Joint Copying Project (AJCP)

[2]. Pacific Manuscripts Bureau (PMB)

[3]. Commonwealth scientific and Industrial Research Organization (CSIRO)

[4]. AUSINET

[5]. Australian Bibliographic Network (ABN)

[6]. Kinetica (Australia᾽s Library Network)

 

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ك