Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

   بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كتابخانه ملي تركيه. كتابخانه ملي تركيه در منطقه باغچه لي اِوâلَر در شهر آنكارا واقع شده است. اين كتابخانه از جوان‌ترين كتابخانه‌هاي ملي دنياست و كار خود را در 15 آوريل 1946 با حدود 8000 اثر آغاز كرد. در اول آوريل 1947 مجموعه به ساختمان ديگري انتقال يافت و موجودي آن به 60000 جلد افزايش يافت. محل جديد در 16 اوت 1948 براي استفاده عموم گشايش يافت. با تصويب قانون 29 مارس 1950 كتابخانه ملي جايگاه قانوني يافت و به موجب متمم قانون فوق، مصوب 18 مه 1955، نيز مؤسسه كتابشناسي ملي زيرنظر كتابخانه ملي تركيه تأسيس شد.

از آنجا كه ساختمان دوم جوابگوي نياز آينده نبود، طراحي ساختمان جديدي آغاز و در 1965 نهايي شد. اجراي عمليات ساختماني از 1973 آغاز شد و در 1982 خاتمه يافت. ساختمان جديد كتابخانه ملي در 5 اوت 1983 به‌طور رسمي گشايش يافت. اين كتابخانه در سه بلوك متصل به هم با 39000 مترمربع زيربنا ساخته شده است و شامل قسمت اداري و مديريت، تالارهاي اختصاصي و عمومي براي مطالعه، تالارهاي مطالعه گروهي، اتاق‌هاي ويژه مطالعه هنرهاي زيبا، آمفي تئاتر، و نمايشگاه است. همچنين ساختمان به سيستم اطفاي حريق مجهز است. ساختمان جديد كتابخانه قابل توسعه است.

مجموعه كتابخانه ملي. مجموعه كتابخانه ملي تركيه بالغ بر 1701377 قلم ماده كتابخانه‌اي است. از اين تعداد 993904 جلد كتاب؛ و 581736 جلد نشريه شامل روزنامه، مجله، خبرنامه، و سالنامه است. مجموعه منابع غيركتابي بالغ بر 100344 اثر است و شامل پوستر، نقشه، مواد موسيقايي، كاست، لوح فشرده، تابلوي نقاشي، و مانند آن مي‌شود.مطابق قانون واسپاري مصوب 1934 از هر چه كه در تركيه منتشر مي‌شود بايد يك نسخه رايگان براي كتابخانه ملي ارسال شود. اين قانون فقط براي كتاب صراحت دارد و شامل غيرآن نمي‌شود، ولي اقداماتي در دست انجام است كه آن را به ساير محمل‌هاي اطلاعاتي كه نشر عام دارند نيز تعميم دهند. مجموع كتاب‌هاي تركي موجود در كتابخانه ملي با الفباي عربي حدود 55000 جلد بوده كه از 1729 تا 1928 به چاپ رسيده است. از اين تاريخ به بعد الفباي تركي به لاتين تغيير يافت. علاوه بر مجموعه فوق، اين كتابخانه داراي 25366 نسخه خطي و اثر نادر است كه از طريق اهدا يا خريد فراهم شده است.

كتابخانه ملي زيرنظر وزارت فرهنگ تركيه فعاليت مي‌كند، ولي از نظر سازماني، مستقل است و يك رئيس، دو معاون، و سه دپارتمان، و هفده بخش دارد. بخش‌هاي اصلي كتابخانه ملي به قرار زير است:

1. بخش مجموعه‌سازي. اين بخش به‌منظور توسعه مجموعه كتابخانه ملي به‌وجود آمده است و مسئول فراهم آوردن كليه كتاب‌هايي است كه درباره تركيه، مردم، و فرهنگ آن توسط نويسندگان داخلي يا خارجي تدوين شده و يا در خارج از كشور به چاپ رسيده است. علي‌رغم وجود قانون واسپاري، كتاب‌هايي كه درخصوص تاريخ، فرهنگ، و هنر تركيه در داخل كشور چاپ مي‌شود و گاه به‌علت‌هاي گوناگون به كتابخانه ملي نمي‌رسد، از طريق مبادله و يا خريد فراهم مي‌شوند. علاوه بر اين، برخي نسخ خطي كه درباره تاريخ و فرهنگ تركيه اطلاعات دست اول داشته باشد و به كشف ناشناخته‌ها كمك كند توسط كتابخانه خريداري مي‌شود.

2. بخش مواد غيركتابي. اين بخش مسئوليت فراهم‌آوري كليه مواد غيركتابي را كه عمدتآ در ارتباط با فرهنگ و امور هنري هستند، برعهده دارد. اين بخش علاوه بر واسپاري، از طريق خريد و مبادله و اهدا نيز به توسعه مجموعه مي‌پردازد.

3. بخش نسخ خطي و كتب نادر. اين بخش مسئوليت تدارك، فراهم‌آوري، حفاظت، و فهرستنويسي نسخ خطي و آثار نادر را برعهده دارد. فراهم‌آوري و فهرستنويسي كتاب‌هاي چاپي كه با حروف عربي به طبع رسيده است، برعهده اين بخش است. اين بخش تهيه فهرست نسخ خطي كتابخانه ملي تركيه را نيز برعهده دارد. فهرست كتاب‌هاي چاپي تركي با الفباي عربي نيز در اين بخش فراهم مي‌شود.

4. بخش نشريات. فراهم‌آوري تمام نشريات داخلي و خارجي، در چارچوب اهداف كتابخانه، برعهده اين بخش است. اطلاعات كتابشناختي نشريات در يك برنامه وسيع در حال انتقال به محيط رايانه‌اي است. سازماندهي اطلاعات به‌گونه‌اي انجام مي‌گيرد كه امكان دستيابي كاربران به اطلاعات موردنياز در محيط رايانه‌اي فراهم شود.

5. بخش فهرستنويسي و رده‌بندي. فهرستنويسي منابع بر اساس قوانين انگلوامريكن و رده‌بندي ديويي ويرايش 20، صورت مي‌گيرد. كتابشناسي ملي تركيه و اطلاعات ساير كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني مانند اُ.سي.ال.سي. با استفاده از لوح فشرده و ايجاد پايگاه از طريق كتابخانه ملي قابل دستيابي است. نظام رايانه‌اي كتابخانه ملي انعطاف‌پذير و قابل انطباق با استانداردهاي بين المللي است و امكان اشتراك با هر شبكه را ميسر مي‌سازد.

6. بخش اطلاعات كتابشناختي. اين بخش، مسئوليت تدوين كتابشناسي ملي تركيه را برعهده دارد كه شامل كتاب، نشريات ادواري، روزنامه‌ها، و ساير مواد مانند يادداشت‌ها، نقشه‌ها، پلاكاردها، و تقويم‌ها مي‌شود. اطلاعات كتابشناختي مقالات مندرج در نشريات ادواري نيز در اين بخش تدوين مي‌گردد.

7. بخش فهرستگان نسخ خطي. اين بخش مسئوليت تهيه فهرستگان نسخ خطي تركيه را برعهده دارد. اطلاعات كتابشناختي نسخ موجود در موزه‌ها و كتابخانه‌هايي كه زير نظر وزارت فرهنگ تركيه قرار دارند، در اين بخش فراهم مي‌شود. همچنين اسناد و آثار درباره آتاتورك و اصلاحات وي در اين بخش تهيه و پس از سازماندهي جهت ارائه خدمات آماده مي‌گردد. در كنار اين فعاليت‌ها مجموعه بزرگي درباره شخصيت‌هاي ترك نيز در اين بخش فراهم شده است.

8. بخش مواد و خدمات. تعداد موادي كه به محيط الكترونيكي انتقال يافته، 67783 عنوان است. اين مواد در پنج آرشيو نگهداري مي‌شود و از طريق تالارهاي تحقيق و مطالعه، تالار مواد موسيقايي و شنيداري، و تالار مطالعه نقشه در اختيار علاقه‌مندان قرار مي‌گيرد.

9. بخش ارائه خدمات ريزنگار. اين بخش امكان دستيابي مستقيم كاربران به مواد خواندني و شنيدني كتابخانه را از طريق دستگاه‌هاي ويژه فراهم ساخته است تا كاربران بتوانند با توجه به نيازشان از آن بهره‌مند شوند. اين بخش مانند ساير بخش‌ها از تمامي اقشار جامعه كاربر دارد و ساعت كار آن نيز از ساعات كار كتابخانه تبعيت مي‌كند.

10. بخش پردازش اطلاعات. مسئوليت برنامه‌ريزي و اجراي نظام اطلاع‌رساني رايانه‌اي برعهده اين بخش است. اصلاح نظام رايانه‌اي جهت سهولت پردازش و بازيابي اطلاعات، انتقال اطلاعات، و حفظ امنيت آن از وظايف اين بخش است. اين بخش سعي دارد كه اطلاعات، بستر انتقال آن، و روزآمدسازي پايگاه‌هاي اطلاعاتي به‌صورت بهينه انجام پذيرد.

11. بخش هماهنگي، تحقيق، و توسعه. اين بخش پشتيبان پژوهش در زمينه تحقيق و توسعه است و براي برقراري نظام ارائه خدمات و استمرار آن و نيز انطباق اين نظام با استانداردهاي بين‌المللي تلاش مي‌كند. در اين بخش گزارش‌هاي ماهانه، فصلي، و سالانه تهيه و ارائه مي‌گردد. امور برنامه‌ريزي، ساختار سازماني، و طراحي برگه‌هاي استاندارد براي انجام وظايف كتابخانه نيز در همين بخش تهيه مي‌شود. گزارش‌هاي آماري از عملكرد بخش‌هاي مختلف نيز پس از ارزشيابي دسته‌بندي شده و به رياست كتابخانه ارائه مي‌گردد.

12. بخش روابط بين‌الملل. اين بخش مسئوليت هماهنگي بين كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني داخلي و خارجي را برعهده دارد. مطالعه و پيشنهاد عضويت كتابخانه ملي در مجامع بين‌المللي و پيگيري و ايجاد روابط متقابل پس از عضويت كتابخانه برعهده اين بخش است. همچنين اين بخش كليه نيازهاي تحقيقاتي كاربران در داخل يا خارج از كشور را از طريق مبادله اسناد و اطلاعات فراهم مي‌آورد.

13. بخش فعاليت‌هاي فرهنگي و اجتماعي. اين بخش راهنمايي كاربران براي استفاده از منابع كتابخانه ملي و چگونگي ارتباط آنان با نظام مديريت كتابخانه ملي را برعهده دارد. تهيه راهنماها، كمك به برگزاري گردهمايي‌ها، برنامه‌ريزي براي كنفرانس‌ها، نمايشگاه‌ها، نمايش فيلم، و اجراي كنسرت‌هايي كه از سوي وزارت فرهنگ مقرر شده در كتابخانه ملي صورت پذيرد، از طريق اين بخش به انجام مي‌رسد. اين بخش جهت شناساندن بيشتر كتابخانه ملي به عموم به برگزاري روز شعر، كنسرت، و جز آن اقدام مي‌كند و برنامه‌ريزي كليه كنفرانس‌ها، همايش‌ها، نمايشگاه‌ها، نمايش فيلم، تئاتر، مسافرت‌ها، چاپ پوستر، عكس، و مانند آن نيز برعهده اين بخش است.

انتشارات. بعداز تأسيس و اصلاح چاپخانه، انتشارات كتابخانه ملي به‌طور قابل توجهي افزايش يافته است. برخي از انتشارات كتابخانه ملي از اين قرار است:

>كتابشناسي ملي تركيه<، براي نخستين بار از 1995 منتشر شد. اما از 1981 انتشار منظم آن به صورت ماهانه ادامه داشته است؛ >نمايه‌نامه مقالات تركيه<، فقط شامل آثار علمي است و از 1952-1989 به‌صورت ماهانه منتشر شده است. >فهرستگان نسخ خطي<، >فهرست نسخ خطي كتابخانه ملي<، >كتابشناسي ناشران<، و >مستند مشاهير< از ديگر انتشارات اين كتابخانه هستند. علاوه بر انتشارات فوق، كتابخانه ملي به تهيه و انتشار >كتابشناسي اطلاعيه‌هاي دولتي مندرج در روزنامه‌ها<، >كتابشناسي انتشارات بين سال‌هاي 1975-1991> و >مقالات روزنامه‌هاي برگزيده بين سال‌هاي 1989-1991> نيز پرداخته است. از 1989 با طراحي برنامه‌اي، تهيه كتابشناسي‌ها به شيوه رايانه‌اي انجام مي‌گيرد.

مركز رايانه. مركز رايانه كتابخانه ملي فعاليت خود را از 1987 آغاز كرد و هم اكنون به‌صورت شبكه اداره مي‌شود. براي نياز آينده نظام مادر طراحي شده است و قابليت افزايش و تغيير را دارد. اين نظام از برنامه الف[1]  استفاده مي‌كند. نرم‌افزارهاي ديگر نيز براي فهرستنويسي، امانت، كنترل نشريات، فراهم‌آوري، و مانند آن مورد استفاده قرارمي‌گيرد. اين مركز چكيده پايان‌نامه‌ها را بر روي لوح فشرده آورده است.

شبكه اطلاع‌رساني. كتابخانه ملي از طريق خط اجاره‌اي[2] به اينترنت وصل است و امكان استفاده از پايگاه‌هاي داخلي و خارجي را براي همه كاربران اعم از داخل كتابخانه يا خارج از آن فراهم مي‌آورد. اين كتابخانه ميزباني پايگاه‌هاي اطلاعاتي ديتااستار[3] ، بي.آر.اس.[4] ، و اس.تي.ان.[5]  را نيز برعهده دارد.

 اپک. استفاده از پايگاه‌هاي اطلاعاتي كتابخانه ملي از 18 اكتبر 1993 آغاز شد. استفاده از رايانه‌هاي شخصي اعم از داخل يا خارج از كتابخانه كه از طريق تلفن به كتابخانه متصل مي‌شوند ميسر است. ركوردهاي اطلاعاتي كتابخانه از طريق اُپك قابل بازيابي و اطلاعات فراهم شده قابل تورق و تصويربرداري است.

ارائه خدمات به كاربران. كتابخانه ملي از قشرهاي مختلف جامعه كاربر دارد. دانشجويان و دانش‌آموزان با ارائه كارت اشتغال به تحصيل و دو قطعه عكس به عضويت كتابخانه ملي پذيرفته مي‌شوند. ساير افراد جامعه مي‌توانند با ارائه معرفي‌نامه از كتابخانه استفاده كنند.

محققان در طول هفته از ساعت‌هاي 9 الي 12 و 30/13 الي 30/16 مي‌توانند منابع اطلاعاتي موردنياز را دريافت نمايند و در صورت نياز در خارج از ساعات فوق با درخواست قبلي، مي‌توانند منابع موردنياز خود را مطالعه كنند. كتابدار راهنما هميشه در دسترس است و مجموعه كتابخانه از طريق رايانه قابل بازيابي است.

 

مأخذ:

"Milli Kütüphane". [On-line]. Available: http://www.mkutup. gov.tr/ [26 Jul.2004].

ترجمه عبدالله نجفي

 

 


[1]. ALEPH (Automated Library Expandable Program ofthe Hebrew University)

[2]. Lease Line

[3]. Data Star

[4]. BRS

[5]. STN

بازگشت به فهرست مقالات ك