Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

  بازگشت به فهرست مقالات ك

كتابخانه ملي چين. اين كتابخانه در بخش غربي شهر پكن، پايتخت چين، قرار دارد؛ شعبه‌اي از آن هم در همان شهر در خيابان ونجين[1] ، مجاور درياچه بيهائي[2] ، واقع شده است.

تاريخچه. سَلَف كتابخانه ملي چين كتابخانه سلطنتي پكن بود كه در 1909 تأسيس و در 1912 بر روي عموم گشوده شد. اين كتابخانه در 1916 حق واسپاري قانوني انتشارات چين را به‌دست‌آورد، و در 1928 كتابخانه ملي بي‌پينگ[3] نام گرفت. اما پس از تأسيس جمهوري خلق چين،به كتابخانه پكن تغيير نام داد. اين كتابخانه از  1987در مكاتبات بين‌المللي با نام "كتابخانه ملي چين" عنوان مي‌شد تا اينكه در دسامبر 1998، هيئت دولت به اين نام رسميت بخشيد (4).

اهداف و وظايف. كتابخانه ملي چين علاوه بر اينكه يك كتابخانه تحقيقاتي جامع و گنجينه ملي انتشارات داخلي محسوب مي‌شود، مركز تحقيقات و توسعه كتابخانه‌ها و شبكه‌هاي اطلاع‌رساني كتابخانه‌ها نيز به‌شمار مي‌رود. تهيه كتابشناسي ملي، نظام رده‌بندي چيني، اجراي توافقات رسمي فرهنگي، و همكاري با ساير كتابخانه‌ها در داخل كشور و در سطح بين‌المللي از وظايف اين كتابخانه است. كتابخانه مركز ملي شماره استاندارد ملي پيايندها (آي.اس.اس.ان.) نيز محسوب مي‌شود. حفظ و نگهداري مواد كتابخانه از اهداف اين كتابخانه است. از اين رو، كتاب‌هاي مهم و نادر به‌منظور حفظ و نگهداري مطلوب به ريزنگار تبديل مي‌شوند (4).

كتابخانه ملي چين مجوز تأسيس كتابخانه ديجيتالي چين را دريافت كرده و تاكنون گام‌هاي قابل توجهي در جهت نيل به اين هدف برداشته است (3).

ساختمان. مساحت كل زيربناي كتابخانه با احتساب شعبه آن 170000 مترمربع است و از اين لحاظ مقام اول آسيا و مقام چهارم جهان را به خود اختصاص داده است. در نظر است مساحت زيربناي آن به 240000 مترمربع افزايش و به مقام سوم جهان دست يابد (1). بناي كتابخانه جمعآ از 22 طبقه و چند ساختمان مرتبط تشكيل مي‌شود. مخازن كتاب 10 طبقه را به خود اختصاص داده است و 38 تالار مطالعه نيز در 5 طبقه استقرار يافته‌اند. علاوه بر آنها دو تالار نمايشگاه و دو حياط نيز در زمين 14 هكتاري كتابخانه (شامل 4 هكتار مساحت زمين شعبه آن) دارد. بخش‌هاي مختلف آن عبارتند از:

1. بخش منابع الكترونيكي. دو تالار منابع الكترونيكي در كتابخانه وجود دارد و هر كدام به ترتيب 20 و 63 رايانه دارند. بسياري از لوح‌هاي فشرده و سايت‌هاي اينترنتي در اين تالارها قابل دسترسي هستند. استفاده از رايانه‌ها با پرداخت هزينه‌هاي تعيين شده، مخصوص اعضا بوده و اعضاي جديد پس از طي دوره‌هاي آموزش رايانه مجاز به بهره‌برداري هستند. امكان دسترسي پيوسته به فهرست همگاني (اپك)نيز ميسر است.

2. بخش خدمات تهيه اسناد. وظيفه اين مركز، ارائه خدمات اطلاع‌رساني به طرح‌هاي تحقيقاتي بزرگ ملي، واحدهاي توليدي، و عموم مردم در قالب تهيه، بازيابي، و اشاعه اطلاعات مورد نياز آنها، در قبال دريافت هزينه‌هاي مربوط است. امانت بين كتابخانه‌هاي داخل و خارج از كشور، از ديگر وظايف اين مركز محسوب مي‌شود.

3. بخش ترجمه. اين بخش وظيفه ترجمه منابع كتابخانه‌اي به زبان‌هاي گوناگون را برعهده دارد. مترجمان پاره‌وقت اين مركز بنابر سفارش مراجعان، به ترجمه از زبان‌ها يا به زبان‌هاي مختلف از جمله انگليسي، روسي، ژاپني، آلماني، فرانسوي، كره‌اي، اسپانيولي، ايتاليايي، هندي، و جز آن مي‌پردازند.

مجموعه. مجموعه كتابخانه ملي چين در سال 2004 به 22400000 ماده كتابخانه‌اي رسيد كه از اين لحاظ مقام پنجم را در سطح بين‌المللي دارد. از جمله منابع اين كتابخانه مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: 1100000 ريزنگار، 21000 نشريه ادواري جاري و 291696 جلد كتاب كمياب از كتابخانه‌هاي سلطنتي، 2970000 جلد كتاب به زبان‌هاي خارجي، 1631206 فقره منابع غيركتابي، 35000 قطعه استخوان دستنويس شده لاك‌پشت و ساير حيوانات، و 5725 عنوان كتاب الكترونيكي (4؛ 7: 354).

اين كتابخانه بزرگ‌ترين مجموعه از انتشارات چين را در اختيار دارد و با 692 كتابخانه و مؤسسه در 117 كشور و منطقه دنيا، به مبادله كتاب مي‌پردازد. همه ساله 600000 تا 700000 ماده كتابخانه‌اي به مجموعه اين كتابخانه افزوده مي‌شود(2).

اين كتابخانه علاوه بر برخورداري از قانون واسپاري انتشارات داخلي، از 1920، بر گردآوري انتشارات خارجي، انتشارات سازمان‌هاي بين‌المللي و دولت‌هاي خارجي، انواع ريزنگار و مواد ديداري - شنيداري، لوح فشرده، و انتشارات الكترونيكي نيز تأكيد دارد. همچنين مجموعه‌هاي بزرگي از انتشارات در زمينه‌هاي كتابداري و اطلاع‌رساني؛ سالنامه‌هاي چيني؛ و مجموعه‌هاي خاص انتشارات هنگ‌كنگ، تايوان، و ماكائو را گردآوري كرده است. علاوه بر آن، كتابخانه ملي چين مركز واسپاري رساله‌هاي دكتراي چيني و انتشارات سازمان ملل متحد نيز محسوب مي‌شود.

طرح رده‌بندي چيني، از بيش از 25000 سرعنوان اصلي و 22 رده فرعي تشكيل شده است. نشانه آن شامل يك يا دو حرف رومي بزرگ، و نشانه تقسيمات فرعي آن به‌صورت اعداد دهدهي است. در جدول‌هاي كمكي عام از حروف رومي كوچك، و در جدول‌هاي كمكي خاص از خط اتصال و عدد  "0"استفاده شده است. موضوع‌هاي تركيبي با دو نقطه مشخص مي‌شوند (همانند رده‌بندي دهدهي جهاني). به‌طور مثال  029:TB11نشانه رياضيات براي مهندسان است. نمايه اين رده‌بندي از روش‌هاي سنتي چيني تبعيت مي‌كند. نمادهاي عناوين موضوع‌ها به ترتيب شماره خطوط مرتب مي‌شوند (6: 199).

مجموعه كتابخانه با استفاده از نظام مديريت كتابخانه‌اي طراحي شده در چين، موسوم به "ونجين"، كاملا خودكار است.

اين كتابخانه در تمامي روزهاي سال به روي مراجعان باز بوده و روزانه 7000 تا 8000 نفر به كتابخانه مراجعه كرده و 10000 فقره ماده كتابخانه‌اي را مورداستفاده قرار مي‌دهند (5). همچنين خدمات پيوسته آن 24 ساعته از طريق شبكه‌هاي چندرسانه‌اي گوناگون و نيز اينترنت قابل دسترسي است.

در 1999، قريب به 15000 كارمند در اين كتابخانه اشتغال داشته‌اند، كه نزديك به 10 درصد آنها داراي تخصص كتابداري بوده‌اند.

انتشارات. كتابخانه ملي چين مركز ملي پيشينه كتابشناختي است و وظيفه انتشار >كتابشناسي ملي چين<[4] ، فهرستگان‌هاي ملي، و فهرست مجموعه‌هاي موجود در اين كتابخانه را برعهده دارد.

اين كتابخانه از 1927 و به‌ويژه از 1957>فهرستگان ملي چين<[5] را گردآوري كرده است. در 1997 "مركز فهرستنويسي كتابخانه پيوسته"، به‌منظور سازماندهي فهرستنويسي رايانه‌اي در سطح كشور، مديريت شبكه فهرستگان، و گسترش اشتراك منابع كتابشناختي تأسيس شد. انتشار فهرستبرگه كتاب‌هاي چيني با فرمت مارك نيز از وظايف اين مركز به‌شمار مي‌رود. تا پايان 1997 حدود 73 نفر در اين مركز اشتغال داشته‌اند.

كتابخانه ملي چين همچنين موظف به تهيه بيش از 30 عنوان كتابشناسي است؛ از جمله >كتابشناسي ملي چين<، >كتابشناسي عمومي كتاب‌هاي منتشر شده بين سال‌هاي 1911-1949 [6]>، و>كتابشناسي كتاب‌هاي قديمي و كمياب<[7] .

اين كتابخانه با همكاري ساير كتابخانه‌هاي چين پايگاه اطلاعاتي كتابشناسي ملي گذشته‌نگر چين (1949-)1987[8] را ايجاد كرده‌است كه در كنار پايگاه اطلاعاتي كتابشناسي ملي چين (1988-     ) كه توسط كتابخانه ملي چين راه‌اندازي شده‌است، بزرگ‌ترين و جامع‌ترين پايگاه اطلاعاتي كتابشناسي ملي انتشارات چين را تشكيل مي‌دهد(4).

كتابخانه ملي چين رياست هيئت تحريريه رده‌بندي كتابخانه چيني[9]  را برعهده دارد كه زير نظر وزارت فرهنگ چين تشكيل مي‌شود. تحقيق، تأليف، بازبيني، و اصلاح طرح رده‌بندي چيني و موضوعات وابسته، از وظايف اين هيئت به‌شمار مي‌رود (6: 199).

 

مآخذ:

1) "Beijing Time Wednesday", 2001. [On-line]. Available: http://fpeng.peopledaily.com.cn/ 200112/ 19/ eng20011219- 87053.html.[2Dec.2003]; 2) "The Development of Authority Database in National Library of China".[On-line].Available: http:// www.nii.ac.Jp/Publications/ CJK-WS3/CJK3-04a.pdf [2Dec.2003]; 3) Guihua, Yang. "The Development of the China Digital Library." Electronic Journal of Academic and Special Librarianship, 2002. [On-line]. Available: http:// Southernlibrarianship.icaap.org/content/ vo3no3/ Yang-go1. htm. [20 Nov. 2003]; 4) "National Library of China". [On-line]. Available: http:// www. nlc. gov. cn/ english.htm. [2 Dec. 2003]; 5) "A Tour of Selected National Libraries of Asia". [On-line]. Available: http:// www. slais. ubc. ca/ courses/libr500/2000-2001-wt1/www/1-kelley/china. htm. [20 Nov.2003]; 6) Zhigang, Ding. "China". World Encyclopedia of Library and Information Services. PP.197-200; 7) The World of Learning. th.ed. London: Europa Publication Limited, 2004.

كامبيز ميربهاء



[1]. Wenjin

[2]. Beihai Lake

[3]. National Beijing Library

[4]. China National Bibliography

[5]. China National Union Catalog

[6]. General Bibliography of Books During the Period 1911-1949

[7]. National Bibliography of Ancient and Rare Books

[8]. China National Bibliography Retrospective Database (1949-1987)

[9]. Chinese Library Classification Editorial Board

 

 

 

 

  بازگشت به فهرست مقالات ك