Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ك

 

كُهگيلويه و بويراحمد، كتابخانه‌هاي. استان كهگيلويه و بويراحمد در جنوب غربي ايران واقع شده است. اين استان از شمال به استان چهارمحال و بختياري، از جنوب به استان‌هاي فارس و بوشهر، از شرق به استان‌هاي اصفهان و فارس، و از غرب به استان خوزستان محدود مي‌شود (:2 25). جمعيت آن (طبق آمار سال 1383) 112,647 نفر(3) و مساحت آن 264,16 كيلومتر مربع است (:2 25). اين استان داراي 4 شهرستان، 14 بخش، 13 شهر، 40 دهستان، و 2026 آبادي داراي سكنه است. شهرستان‌هاي استان عبارتند از: بويراحمد، دنا، كهگيلويه، گچساران (:4 7، 15)؛ و شهرهاي تابعه اين استان ياسوج، سي‌سخت، دهدشت، چرام، لنده، دوگنبدان، باشت، بهمئي و لوداب است. مركز اين استان شهر ياسوج است. اين استان از دو ناحيه سردسيري (بويراحمد) و گرمسيري (كهگيلويه) تشكيل مي‌شود (:2 25).

ساكنان اصلي كهگيلويه خود را لر مي‌دانند و به لهجه لري تكلم مي‌كنند. ايلات لر كهگيلويه از 13 ايل آغاجري، بابويي، و جاكي تشكيل شده، اما طوايف و تيره‌هاي ترك زبان قشقايي هم در اين منطقه به صورت چادرنشين و ده‌نشين زندگي مي‌كنند، مانند دره‌شوري و كشكولي (:6 ج 2، ص 2330).

تاريخچه. استان كهگيلويه و بويراحمد تا سال 1342 جزئي از استان‌هاي خوزستان و فارس بود. در اين سال به‌دنبال شورش ايل بويراحمد به يك فرمانداري كل تبديل شد و ياسوج كه تا آن زمان خالي از سكنه بود، به‌عنوان مركز آن تعيين گرديد. در اسفند 1352، فرمانداري كل كهگيلويه و بويراحمد به استان تبديل شد. و مردم لرستان، كهگيلويه و بويراحمد، ممسني، و حتي دشتستان بوشهر، اكنون يك قوم با زبان و آداب و رسوم و فرهنگ مشابه دانسته مي‌شوند (29:2-30).

طبق آمار سال 1375 از كل جمعيت اين استان (مرد و زن) تعداد 000,343 نفر باسواد هستند كه از اين تعداد حدود 000,159 نفر در نقاط شهري هستند، و حدود 000,182 نفر نيز در نقاط روستايي از نعمت سواد برخوردارند (:4 541).

استان كهگيلويه و بويراحمد به‌دليل موقعيت طبيعي و جغرافيايي خاص خود از گذشته دور زيستگاه عشاير و محل سكونت ايلات گوناگون بوده است و از نظر ايجاد و رشد كتابخانه‌ها جزء مناطق محروم كشور محسوب مي‌شود (:2 35، 115).

كتابخانه‌هاي عمومي. از قديمي‌ترين كتابخانه‌هاي عمومي به سبك امروزي مي‌توان از كتابخانه عمومي باشت (1358) نام برد، اما پس از آن كتابخانه‌هاي متعدد ديگري در سراسر شهرهاي استان تأسيس شد كه عبارتند از: كتابخانه عمومي دهدشت (1361)؛ كتابخانه عمومي سي‌سخت (1361)؛ كتابخانه عمومي گچساران (1361)؛ كتابخانه عمومي لند (1362)؛ و كتابخانه عمومي ياسوج (1361).

بر اساس سرشماري 1382، كتابخانه‌هاي عمومي استان كهگيلويه و بويراحمد 24 باب است و روي هم داراي 656,236جلد كتاب و 465,11نفر عضو هستند (:5 745-755).

از ديگر كتابخانه‌هاي استان بايد از 4 كتابخانه ثابت كودكان و نوجوانان با موجودي 977,46 جلد كتاب و 1750 نفر عضو نام برد. كتابخانه‌هاي مساجد اين استان، تا پايان 1382، داراي 14 باب با 900,19 جلد كتاب و 3000 نفر عضو است (8). همچنين تعداد 27 باب كتابخانه روستايي در اين استان وجود دارد.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. تا پايان 1382 تعداد كتابخانه‌هاي آموزشگاهي اين استان 405 باب با موجودي 170,289 جلد كتاب بوده است (8).

 كتابخانه‌هاي تخصصي. در استان كهگيلويه و بويراحمد طبق آمار 1382، تعداد 3 كتابخانه تخصصي با حدود 000,20 جلد كتاب و نشريه وجود دارد (8). از ديگر كتابخانه‌هاي تخصصي اين استان، "كتابخانه و مركز اسناد و مدارك" (1362) وابسته به سازمان مديريت و برنامه‌ريزي استان است كه 835,10 جلد كتاب و نشريه دارد (:1 222).

كتابخانه‌هاي ديگر استان كهگيلويه و بويراحمد عبارتند از: 1) كتابخانه زندان عمومي گچساران (1362) با مجموعه 3507 جلد كتاب و نشريه؛ 2) كتابخانه زندان عمومي ياسوج (1365) با مجموعه 803 جلد كتاب و نشريه؛ 3) كتابخانه زندان مركزي ياسوج با مجموعه 1387 جلد؛ و 4) كتابخانه كانون اصلاح و تربيت كهگيلويه و بويراحمد با مجموعه 1858 جلد كتاب و نشريه (:1 370، 374، 385، 395). در اين استان نمايشگاه كتاب برگزار نشده، ولي در 1380 در 4 شهر اين استان به مدت 26 روز نمايشگاه مطبوعات برگزار شد (:7 45).

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. در اين استان طبق آمار 1382، 6 كتابخانه دانشگاهي با 556,98 جلد كتاب و نشريه، وجود دارد (8). كتابخانه مجتمع آموزش عالي ياسوج (1363) با 440,12 جلد كتاب و نشريه؛ كتابخانه مركزي شهيد محمدرضا كيان‌نژاد در دانشگاه ياسوج (1362) با 2481 جلد كتاب و نشريه؛ و كتابخانه مركز تربيت معلم شهيد ايزدپناه ياسوج (1377) با 7525 جلد كتاب و نشريه از ديگر كتابخانه‌هاي دانشگاهي اين استان هستند (:1 191، 270، 314).

  

مآخذ :)1 تعاوني، شيرين (خالقي)؛ عزيزي، ايراندخت. راهنماي كتابخانه‌هاي تخصي و دانشگاهي ايران به انضمام: راهنماي كتابخانه‌هاي زندان. ويرايش 3. تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1382؛ )2 زنده‌دل، حسن. استان كهگيلويه و بويراحمد. تهران: نشر ايرانگردان، 1379؛ 3) سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور. "پايگاه اطلاع‌رساني مركز آمار ايران". به نقل از: http:www.sci.org.ir/persia/index.htm.[11Arp.2005]؛ )4 سالنامه آماري كشور سال 1379. تهران: مركز آمار ايران، مديريت انتشارات و اطلاع‌رساني، 1380؛ )5 شناسنامه كتابخانه‌هاي عمومي كشور. تهران: هيأت امناي كتابخانه‌هاي عمومي كشور،دبيرخانه، ؛1370 6) "كهگيلويه". دايره‌المعارف فارسي ]مصاحب[. ج 2، ص 2330؛ 7) گزارش فرهنگي كشور سال 1380. قم: صبح صادق، 1382؛ 8) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران. نامه اداري. مورخ 13 شهريور .1384

                 پروين احتشامي

 

بازگشت به فهرست مقالات ك