Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ل

 

 

لنكستر، اف. ويلفريد[1] . فردريك ويلفريد لنكستر، در انگلستان متولد شد، اما به‌عنوان مدرس كتابداري در امريكا شناخته مي‌شود و بيشترين تأثير را در حوزه نظام‌هاي اطلاعاتي و ارزيابي خدمات كتابخانه از خود به‌جاي گذاشته است. كار او عمدتآ به مسائل نظري و چارچوب‌هاي مفهومي نظام‌هاي بازيابي اطلاعات مربوط مي‌شود و جنبه‌هاي فني استفاده از رايانه و طراحي سامانه‌ها كمتر مورد توجه او بوده است. بيشترين خدمت وي در زمينه كنترل واژگان، تعامل ميان نظام و كاربر، ارزيابي كارآيي نظام، و تأثير نظام‌هاي اطلاعاتي پيشرفته در آينده كتابخانه‌هاست.

لنكستر در 4 سپتامبر 1933 در دورهامِ انگلستان متولد شد و در مدرسه كتابداري نيوكاسل به تحصيل پرداخت (1950-1954). در 1969 به‌عضويت انجمن كتابداران انگليس* پذيرفته شد. وي كار حرفه‌اي خود را به‌عنوان دستيار ارشد در كتابخانه عمومي نيوكاسل (1953) شروع كرد. مشاغل بعدي او عبارت بود از: كتابدار ارشد علوم و فناوري در كتابخانه عمومي اكرون (اوهايو)، مشاور و مدير گروه ارزيابي سيستم در شركت هرنر (واشينگتن)، متخصص نظام‌هاي اطلاعاتي در كتابخانه ملي پزشكي امريكا*، و سرپرست خدمات بازيابي اطلاعات در شركت تحقيقاتي وستات. لنكستر در 1970 به‌عنوان عضو هيئت علمي در دانشكده تحصيلات تكميلي كتابداري دانشگاه ايلينويز مشغول به‌كار شد و در 1972 به‌مرتبه استادي رسيد.

خدمت لنكستر به رشته كتابداري و اطلاع‌رساني با تأليف، آموزش، و ارائه خدمات مشاوره‌اي صورت گرفته است. مهم‌ترين آثار او عبارتند از :>نمايه‌سازي و چكيده‌نويسي، مباني نظري و عملي< (1991)؛ >اگر مي‌خواهيد كتابخانه خود را ارزيابي كنيد< (1988)؛ >كتابخانه‌ها و كتابداران در عصر الكترونيك< (1983)؛ >شيوه‌هاي بررسي در كتابخانه‌ها و علوم كتابداري< (1981)؛ >به‌سوي نظام‌هاي اطلاعاتي بدون كاغذ< (1978)؛ >اندازه‌گيري و ارزيابي خدمات كتابخانه <(1977)؛ كه برنده جايزه رالف شاو (1978) شد، >بازيابي پيوسته اطلاعات< (1973)؛ >كنترل واژگان در بازيابي اطلاعات< (1972) و >نظام‌هاي بازيابي اطلاعات: ويژگي‌ها، آزمون و ارزيابي< (ويرايش 2، 1979). علاوه بر اينها، لنكستر كتاب‌هاي زيادي ويرايش كرده و مقالات و گزارش‌هاي فراواني نوشته و منتشر كرده است.

برجستگي آثار وي با جايزه‌هايي كه انجمن اطلاع‌رساني امريكا* در سال‌هاي 1970 و 1975 به بهترين كتاب و 1969 به بهترين مقاله وي داد، شناخته مي‌شود.  ساير افتخارات او عبارتند از: بورس تحصيلي دانشگاه ايلينويز (1989-1992)، جايزه جي.كي.هال از انجمن كتابداران امريكا (1989)، جايزه مريت از انجمن علوم اطلاع‌رساني‌امريكا (1988)، جايزه ويژه معلم علوم اطلاع‌رساني[2]  از طرف انجمن علوم اطلاع‌رساني امريكا (1980)، و جايزه فولبرايت در سال‌هاي 1975 و .1985لنكستر به‌عنوان مشاور با اداره مركزي اطلاعات امريكا، مركز زبان‌شناسي كاربردي، كتابخانه ملي پزشكي، دفاتر مختلف سازمان ملل، و مركز پژوهش تحولات بين‌المللي همكاري دارد. او همچنين چندين گزارش و راهنما براي يونسكو تهيه كرده است.

لنكستر بيشترين تأثير را در تهيه معيار و روش‌هايي براي ارزيابي عملكرد نظام‌هاي اطلاعاتي داشته است كه عمدتآ از طريق توسعه و اصلاح، و به‌كارگيري مفاهيم به‌دست آمده از مجموعه بررسي‌هاي انجام شده در كالج فضانوردي كرانفيلد انگلستان، در اواخر دهه 1950، به مديريت سي. دبليو. كلوردون صورت گرفته است.

اثر او به‌نام >ارزشيابي خدمات جست‌وجوهاي درخواستي مدلارز< (1968) نقطه عطفي به‌شمار مي‌رود. اين امر نه تنها به دليل تأثيري است كه اين اثر بر تحول بعدي نظام مدلارز گذاشت، بلكه به‌واسطه نشان دادن چگونگي به‌كار گرفتن روش‌هاي پالايش يافته براي امتحان، تجزيه و تحليل، و ارزيابي كار يك نظام بازيابي اطلاعات در عمل است.

يك وجه عظمت كار لنكستر در آن است كه وي مي‌تواند در عين حفظ رويكرد استوار و همه جانبه، ساده بنويسد و بدين‌طريق مفاهيم پيشرفته بازيابي اطلاعات را به‌صورت قابل فهم به دانشجو و كتابدار، بدون ساده‌سازي مفرط، عرضه كند. بنابراين كارهاي لنكستر بايد به‌عنوان كوششي براي پل زدن ميان چندين بخش مهم حرفه اطلاع‌رساني مورد توجه قرار گيرد. كار اوليه او در زمينه كنترل واژگان و ارزيابي نظام‌ها، ارتباط ميان نظريه و عمل را براي طراح فن‌مدار نظام‌هاي اطلاعاتي برقرار مي‌كند. كارهاي بعدي او، خصوصآ >اندازه‌گيري و ارزيابي خدمات كتابخانه< كوششي براي كاهش شكاف ميان حرفه كتابداري به‌طوركلي و ]گروه [بدنه در حال رشد تحقيق در ارتباط با اندازه‌گيري و ارزيابي به‌شمار مي‌آيند. بارزترين كمك لنكستر به ادبيات علوم كتابداري و اطلاع‌رساني مي‌تواند ايجاد انگيزش و علاقه در مورد امكان سودمندي عملي نظريه و تحقيق در اين رشته به حساب آيد.

 

            جو اِي. هوئيت[3]  (WELIS)

 

                ترجمه تاج‌الملوك ارجمند

  



[1]. Lancaster, F. Wilfrid

[2]. Outstanding Information Science Teacher Award

[3]. Joe A. Hewitt

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ل