Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

مؤسسه ملي ارتباط علمي و منابع اطلاعات (نيسكِر)[1] . اين مؤسسه در سال 2000 در نتيجه ادغام  "مؤسسه ملي علمي" (نيسكام)[2] ؛ "مركز ملي اسناد علمي" هند (اينسداك)[3]  كه تابع شوراي پژوهش‌هاي علمي و صنعتي (سي.اس.آي.آر.)[4]  بودند به‌وجود آمد. نيسكام و اينسداك هر دو به نمايه‌سازي و اشاعه اطلاعات علمي و فني مي‌پرداختند. فرآورده‌هاي نيسكام طي 60 سال حيات آن به‌صورت مجلات پژوهشي و عامه‌خوان، دايره‌المعارف‌ها، تك‌نگاشت‌ها، كتاب‌ها، و خدمات اطلاع‌رساني در دسترس گروه‌هاي مختلف قرار داشت مانند پژوهشگران، دانشجويان، مؤسسات و شركت‌ها، صنعتگران، كشاورزان، سياست‌گذاران، و مردم عادي (3).

اينسداك در 1952 و با كمك يونسكو، در دهلي‌نو ايجاد شد (1). خدمات آن چكيده‌نويسي و نمايه‌سازي، طراحي و توليد پايگاه‌هاي اطلاعاتي، پرورش نيروي انساني، مشاوره در تأسيس كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني جديد، و نمايه‌سازي اطلاعات علمي و فني بوده است. اينسداك همچنين ميزبان كتابخانه ملي علوم (ان.اس.ال.)[5]  و انجمن همكاري‌هاي منطقه‌اي جنوب آسيا (سارك)[6]  بوده است (2).

وظايف نيسكر. نيسكر وظيفه دارد: 1) با انتشار مجلات پژوهشي در رشته‌هاي علمي و فني بين اعضاي جامعه علمي پيوندهاي رسمي برقرار كند؛ 2) اطلاعات علمي و فني را در ميان عموم مردم، به‌ويژه دانش‌آموزان، اشاعه دهد؛ 3) دانش و فنون مديريت اطلاعات را ترويج دهد؛ 4) به توسعه منابع انساني در بخش ارتباط علمي، كتابخانه، مراكز اسناد و اطلاعات، و نظام‌ها و خدمات مديريت اطلاعات علمي و فني كمك كند؛ و 5) با مؤسسات و سازمان‌هاي بين‌المللي مشابه همكاري كند (3).

همكاري‌هاي بين‌المللي. نيسكر عضو ملي فدراسيون بين‌المللي مراكز اطلاعات و اسناد فيد) در كشور هند و از 1996 به بعد اداره مركزي كميسيون فيد در منطقه آسيا و اقيانوسيه بود و با فدراسيون بين‌المللي انجمن‌ها و مؤسسات كتابداري (ايفلا) نيز همكاري دارد. مركز اسناد و مدارك سارك (اس.دي.سي.)[7]  به‌منظور مبادله اطلاعات علمي و فني بين كشورها در نيسكر به‌وجود آمده و از 1994، پيش از تأسيس نيسكر، فعال بوده است. نيسكر با 150 مؤسسه از 44 كشور برنامه مبادله انتشارات دارد. همه ساله متخصصان ديگر كشورها از آن بازديد و متخصصان نيسكر نيز در كنفرانس‌ها، سمينارها، كارگاه‌ها، و برنامه‌هاي بين‌المللي آموزشي شركت مي‌كنند (2). همچنين مركز ملي واگذاري شماره استاندارد بين‌المللي نشريات ادواري (آي.اس.بي.ان.) در هند است.

منابع اطلاعات. يكي از فعاليت‌هاي اصلي نيسكر جمع‌آوري، سازماندهي، و اشاعه اطلاعات علمي و فني توليد شده در هند و جهان است. اين كار را كتابخانه ملي علوم، مركز منابع الكترونيك، پايگاه‌هاي اطلاعاتي بومي[8] ، و موزه گياه‌شناسي و مواد خام انجام مي‌دهند (3).

كتابخانه ملي علوم هند كه در 1964 تأسيس شد جنب نيسكر قرار دارد، در سطح ملي به عرضه خدمات مي‌پردازد، و مركز ارجاعي و مبادله در كشور است. خط‌مشي مجموعه‌سازي آن فراهم‌آوري كليه انتشارات علمي و فني مهم هند، و تهيه منابع پايه در زمينه نشريات ادواري خارجي است. اين كتابخانه 190000 جلد كتاب مرجع، گزارش، و استاندارد دارد و يكي از بهترين مجموعه‌ها در زمينه موضوعي علوم و فناوري اطلاعات، مواد مرجع، واژه‌نامه به زبان‌هاي خارجي، و گياهان دارويي و معطر است، و تقريبآ كليه نشريات ادواري ارزشمند در زمينه علوم و فنون هند و بيش از 5100 نشريه ادواري داخلي و خارجي را دريافت مي‌كند. از اين مجموعه حدود 3500 نشريه الكترونيكي است كه بيش از 1000 عنوان آنها تمام متن هستند. به‌علاوه، پايگاه‌هاي اطلاعاتي تمام متن، مانند پايگاه اطلاعاتي ثبت اختراعات ايالات متحده امريكا و راهنماهاي مهم، به شكل لوح فشرده، در اين كتابخانه موجود است. به‌منظور تهيه اطلاعات روزآمد براي بخش خصوصي و بازرگاني، نيسكر بيش از 800 نشريه ادواري بازرگاني و مديريت را بر روي لوح فشرده فراهم مي‌آورد و اطلاعات مربوط به وضع بازار و مناقصه‌هاي جهاني را از اين پايگاه‌ها استخراج مي‌كند و در اختيار مشتريان  خود (شركت‌هاي ذينفع) قرار مي‌دهد (2؛ 3).

علاوه بر اين، كتابخانه ملي علوم داراي بخش كتابخانه الكترونيكي است. اين بخش مجموعه‌اي غني، متجاوز از 5000 مجله خارجي، خلاصه مقالات كنفرانس‌ها، و جز آن دارد كه بيشتر آنها بر روي لوح فشرده است.

نيسكر مركز توسعه كنسرسيوم آزمايشي مجلات الكترونيكي براي سي.اس.آي.آر. است. به‌اين منظور توافق‌نامه‌اي با ناشران 1200 مجله الكترونيكي براي چهار سال منعقد شده است كه دسترسي و ذخيره اين مجلات را براي متخصصان سي.اس.آي.آر. ميسر مي‌كند (2؛ 3).

علاوه بر پايگاه‌هاي اطلاعاتي درون سازمان، مؤسسه براي سازمان‌هاي ديگر نيز انواع پايگاه‌هاي اطلاعاتي ــ از كتابشناختي تا چند رسانه‌اي ــ طراحي و تهيه مي‌كند. تعدادي از پايگاه‌هاي اطلاعاتي درون سازماني، مانند فهرست مشترك نشريات ادواري علمي هند (ان.يو.سي.اس.اس.آي.)[9] ، پايگاه  اطلاعاتي ثبت اختراعات هند (اين‌پت)[10] ، چكيده‌نامه گياهان دارويي و معطر (ماپا)[11] ، و چكيده‌نامه علوم هند (ايسا)[12]  هم بر روي لوح فشرده و هم به‌صورت پيوسته قابل دسترسي است(3).

خدمات. نيسكر خدمات بسيار متنوعي عرضه مي‌كند. از آن جمله: جست‌وجوي منابع، نشر الكترونيك، ويرايش، حروفچيني، طراحي امور چاپي، ورود داده‌ها، خدمات ترجمه، فتوكپي، چكيده‌نويسي و فهرست مندرجات، خدمات تأمين مدرك، خدمات مشاوره، نمايشگاه كتاب، ثبت شماره استاندارد بين‌المللي نشريات ادواري، خدمات كتابسنجي، امانت بين كتابخانه‌اي، ارتباط علمي و آموزش نيروي انساني براي كتابخانه‌ها، مراكز اطلاع‌رساني و مراكز اسناد است.

نيسكر پروژه‌هايي را نيز براي ساير سازمان‌ها اجرا مي‌كند. طراحي و توسعه پايگاه‌هاي اطلاعاتي؛ خودكاري و نوسازي كتابخانه‌ها؛ و ويرايش و توليد انتشارات مختلف نظير مجله‌ها، كتاب‌ها، مجموعه مقالات كنفرانس‌ها، گزارش‌هاي سالانه از آن جمله است (3).

برنامه‌هاي پرورش نيروي انساني نيسكر شامل برگزاري دوره كارشناسي ارشد در علوم اطلاع‌رساني (اِي.آي.اس.)[13]؛ تشكيل دوره‌هاي آموزش كوتاه‌مدت؛ دوره‌هاي تربيتي پيوسته[14]، در دوره‌هاي آموزشي به‌صورت آنلاين است. دوره معادل كارشناسي ارشد اطلاع‌رساني دو ساله است. دولت هند و بسياري از دانشگاه‌ها دوره‌هاي نيسكر را معتبر مي‌دانند. دوره‌هاي آموزش آنلاين (يك هفته تا 6 ماهه)، متناسب با نياز و علايق و تجربه كاري شركت‌كنندگان برگزار مي‌شود (2؛ 3).

 

مآخذ : 1) جلالي ديزجي، علي. "هندوستان، كتابخانه‌هاي". دايره‌المعارف كتابداري و اطلاع‌رساني. ج 2 (زير چاپ)؛

2) "INSDOC", 2004. [On-line]. Available: http://www. anglelfire. com/in/insdoc/inden.htm. [22 March. 2004]; 3) "NISCAIR_National Institute of Science Communication and Informatoin Resources", 2004. [On-line]. Available: http://www.niscair.res.in. [3 Aug. 2004].   

             علي جلالي ديزجي

  


[1]. National Institute of Science Communication and Information Resources (NISCAIR)

[2]. National Institute of Science Communication (NISCOM)

[3]. Indian National Scientific Documentation Centre(INSDOC)

[4]. Council of Scientific and Industrial Research (CSIR)

[5]. National Science Library (NSL)

[6]. South Asian Association for Regional Cooperation(SAARC)

[7]. SAARC Documentation Center (SDC)

[8]. Indigenous Databases

[9]. National Union Catalogue of Scientific Serials inIndian (NUCSSI)

[10]. Indian Patents (INPAT)

[11]. Medicinal and Aromatic Plants Abstracts (MAPA)

[12]. Indian Science Abstract (ISA)

[13]. Associationship in Information Science (AIS)

[14]. Attachment Training Programmes

 

 

بازگشت به فهرست مقالات م