Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

 

مالت، كتابخانه‌هاي. جمهوري مالت كه از جزاير مالت، گزو[1] ، و كامينو تشكيل شده در ميانه درياي مديترانه در فاصله تقريبي 90 كيلومتري جنوب غربي سيسيل قرار دارد. جمعيت آن (طبق آمار سال 2005) 534,398 نفر و وسعت آن 316 كيلومترمربع است.زبان رسمي اين كشور مالتي و انگليسي است.

تاريخچه. نخستين كتابخانه‌هاي سازماني ثبت شده در مالت متعلق به مقامات مذهبي بودند و پيشينه آنها به قرن 16 برمي‌گردد. در 1687، ژوزپه زاميت يك كتابخانه پزشكي در مدرسه‌اي در والِتا پايه‌گذاري كرد. در اوايل قرن 18 كتابخانه‌اي در ساختمان اسقفي والتا ايجاد شد. مهم‌تر از آن پايه‌گذاري يك كتابخانه عمومي در 1776 در والتا به‌وسيله شهسواران قديس يوحنّا[2]  بود، كه فرمانروا بودند. اين مؤسسه پيش‌درآمد كتابخانه ملي امروز مالت و نظام كتابخانه عمومي شد.

در اوايل قرن 19 كارمندان عالي‌رتبه شاغل در حكومت جديد بريتانيا در مالت، كتابخانه‌اي حق عضويتي به‌نام
كتابخانه گريسون ايجاد كردند. اين كتابخانه تا 1964، كه كشور به‌استقلال رسيد، به‌كار خود ادامه داد.

كاركنان و دانشجويان دانشگاه مالت (تأسيس 1769)، براي رفع نيازهايشان بيشتر به كتابخانه عمومي اتكا داشتند. تا 1954 هيچ كتابدار حرفه‌اي براي سازماندهي مجموعه ناچيز كتاب‌هاي دانشگاه تلاشي به‌عمل نياورده بود. اين كتابخانه در 1967 به‌ساختمان فعلي، يعني نخستين ساختماني كه از اواخر قرن هجده با هدف كتابخانه بودن ساخته شده بود، منتقل شد. در دهه 1980، كتابداران مالت براي پايه‌گذاري كتابداري به‌عنوان يك حرفه فعاليت نمودند و نخستين گام‌هاي محتاطانه را در زمينه خودكار كردن كتابخانه‌ها برداشتند.

كتابخانه ملي و آرشيوها. كتابخانه عمومي والتا، ابتدا به كتابخانه سلطنتي و سپس در 1976 به كتابخانه ملي مالت[3]تبديل شد. اين كتابخانه در ساختماني زيبا متعلق به اواخر قرن 18 قرار دارد، و صاحب مجموعه‌اي بزرگ از كتاب، پيايند، و نقشه‌هاي مربوط به مالت است. كتابخانه همچنين داراي مجموعه‌اي جامع از روزنامه‌هاي مالتي و غيره است. مجموعه مواد آرشيوي فرقه سن جان، فراهم آمده در فاصله قرن‌هاي 12 تا 18، از مجموعه‌هاي ويژه كتابخانه است.

كتابخانه ملي مالت، (به‌همراه كتابخانه عمومي گزو) از 1925 به‌عنوان كتابخانه واسپاري عمل كرده و از 1984 كتابشناسي ملي مالت را به‌صورت سالانه منتشر مي‌كند. كتابخانه از 1981 به آزمايشگاه ترميم كتاب مجهز شده است.

بر اساس قانون آرشيو ملي مصوب 1990، "سازمان كتابخانه‌ها" به "سازمان كتابخانه‌ها و آرشيوها" تغيير نام داد و مسئوليت كتابخانه ملي، آرشيو ملي، و نظام كتابخانه‌هاي عمومي را عهده‌دار شد. آرشيو ملي به‌طور عمده در ساختماني قرون وسطايي در رَبَت قرار دارد.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. كتابخانه‌هاي دانشگاه مالت و بنياد مطالعات كلامي[4]  در ربت كتابخانه‌هاي مهم مالت هستند.

كتابخانه اصلي دانشگاه در پرديس دانشگاه، "مسيدا"؛ و كتابخانه پزشكي در دانشكده پزشكي در گي مانگيا قرار دارد. در حال حاضر مخزن كتابخانه از 000,320 جلد كتاب، رساله، و نشريه ادواري صحافي شده تشكيل مي‌شود. كتابخانه مجموعه‌اي از بهترين مطالعات مالتي دارد كه شامل دستنوشته‌هاي ادبي مهم نيز مي‌شود. حقوق، فرهنگ، تاريخ منطقه مديترانه، ادبيات انگليسي، جامعه‌شناسي آموزش، و ايمني‌شناسي از نقاط قوت مجموعه هستند. كتابخانه دانشگاه، پيشتاز كتابداري در مالت است. كتابخانه در 1988 پايگاه‌هاي اطلاعات لوح فشرده و در 1990 نظام خودكار
نشريات ادواري خود را به راه انداخته است.

بنياد مطالعات كلامي كه پيش از اين بخشي از دانشكده الهيات دانشگاه بود و اينك مستقل است، مجموعه‌اي غني در زمينه الهيات و فلسفه دارد. كتابخانه دانشگاهي جديد ديگر متعلق به بنياد مطالعات بين‌المللي است و در 1986 ايجاد شده و در ساختمان دانشگاه قديم در والتا قرار دارد.

كتابخانه‌هاي عمومي. دبيرخانه كتابخانه‌هاي عمومي مالت، كتابخانه عمومي گُزو و يك كتابخانه وابسته محلي در پائولو را دربرمي‌گيرد. در 1990 اين كتابخانه‌ها با 57 شعبه هفته‌اي چهار ساعت براي عموم باز بودند و كار كتابخانه آموزشگاهي را نيز انجام مي‌دادند. در 1978 اين كتابخانه‌هاي شعبه، جايگزين كتابخانه‌هاي فقير ناحيه‌اي شدند كه از 1922 به‌تدريج به‌وجود آمده بودند. از زمان گشايش و تأسيس كتابخانه بلتي‌سبه[5]  در 1974 مراجعان بسيار، خصوصآ جوان داشته است و آمار سالانه امانت كتاب آن تحسين برانگيز است. كتابخانه داراي تالار مرجع و مجموعه كتاب‌هاي گويا براي نابينايان است و همكاري نزديكي با انجمن كتابداران در برگزاري سالانه هفته كتاب دارد. كتابخانه عمومي گزو كه در 1839 به‌عنوان كتابخانه‌اي حق عضويتي به‌وجود آمد، بخشي از كتابخانه ملي محسوب مي‌گردد. اين كتابخانه به‌جز مجموعه بزرگي كه در قالب قانون واسپاري دريافت مي‌دارد، آرشيو ادارات و دادگاه‌هاي گزو را نيز در خود جاي داده است. كتابخانه داراي بخش‌هاي امانت و مرجع جداگانه‌اي است كه هر دو در شهر ويكتوريا، مهم‌ترين شهر جزيره، قرار دارند.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. معلم ـ كتابداران شاغل در كتابخانه‌هاي شعبه نظام كتابخانه عمومي كه به‌عنوان كتابخانه‌هاي آموزشگاهي در مدارس ايالتي عمل مي‌كنند به‌صورت پاره‌وقت كار مي‌كنند. اين كتابخانه‌ها داراي منابع مرجع پايه و مجموعه اماني هستند. اين كتابخانه‌ها از واحد خدمات كتابخانه‌هاي آموزشگاهي مستقر در كتابخانه عمومي بلتي‌سبه استفاده مي‌كنند كه عهده‌دار امور سفارش، رده‌بندي، و فهرستنويسي به‌صورت متمركز است. واحد خدمات كتابخانه‌هاي آموزشگاهي تأمين فيلم‌استريپ، اسلايد، كيت‌هاي چند رسانه‌اي براي پروژه‌هاي مدارس، و برگزاري دوره‌هاي آموزش كتابداري و آموزش ضمن خدمت معلم - كتابداران را نيز برعهده دارد. كتابخانه‌هاي مدارس
خصوصي از اين مزايا بهره‌مند نيستند و همكاري اندكي بين خود دارند. استاندارد پذيرفته‌شده‌اي براي تدارك كتابخانه در اين مدارس وجود ندارد.

كتابخانه‌هاي تخصصي. كتابخانه تخصصي در مالت چندان زياد نيست و فقط معدودي در مؤسسات ديني وجود دارد. برخي ادارات دولتي مجموعه‌هايي دارند كه به‌وسيله كارمندان اداره مي‌شوند، اما كتابخانه‌هايي سازمان نيافته هستند. در اين ميان بانك مركزي مالت استثناست، زيرا همزمان با بنيان‌گذاري بانك در 1968، كتابخانه و مركز اطلاع‌رساني بسيار مجهزي با كاركنان حرفه‌اي در آن راه‌اندازي شده است. اين كتابخانه خدمات اشاعه اطلاعات گزينشي را به كارمندان بانك ارائه مي‌كند و خلاصه اخبار محلي و خارجي و فهرست اسناد خارجي دريافتي را به‌صورت هفتگي منتشر مي‌نمايد. كتابخانه با ساير كتابخانه‌هاي كشور همكاري دارد و خدماتش را به اقتصاددانان، بازرگانان، و دانشجويان عرضه مي‌كند. واحد اسناد بازرگاني كه قبلا در اين كتابخانه جاي داشت اكنون در شركت تجاري صادرات مالت (مِتكو) قرار دارد. كتابخانه بانك مركزي مالت نخستين كتابخانه مالتي بود كه در 1990، نرم‌افزار يكپارچه كتابخانه را خريداري كرد.

مركز پژوهش‌ها و اسناد حزب ناسيوناليست[6]  كه از احزاب  سياسي مهم مالت است، داراي پايگاه داده‌هاي خودكار است. ساير كتابخانه‌ها در اين عرصه متعلق به "ائتلاف روزنامه‌هاي مالت" و "اداره مطالعات سراسري كارگران" است كه هر دو در والتا قرار دارند. كتابخانه‌هاي "جنبش اقدام اجتماعي" در زمينه روابط كار و شركت‌هاي تعاوني و كتابخانه متعلق به مؤسسه معلمان نيز در والتا قرار دارد.

مؤسسسه بين‌المللي اقيانوس‌ها (در والتا)، تعليم مديران و محافظان منابع دريايي را برعهده دارد و داراي كتابخانه ملي است. مركز اسناد اروپايي (در والتا) اسناد جامعه اروپا را نگهداري مي‌كند. هواپيمايي ملي مالت، مالتِاير، داراي كتابخانه‌اي فني است كه توسط كتابدار حرفه‌اي اداره مي‌شود.

قدمت برخي آثار موجود در كتابخانه‌هاي مذهبي متعلق به فرانسيسكن فريارس (در والتا) و كاپوچين (در فلوريانا) به قرن شانزدهم مي‌رسد. كتابخانه كاپوچين از لحاظ نسخه‌هاي كمياب قرن‌هاي 16 و 17 قابل توجه است. از همه اينها مهم‌تر كتابخانه يادمان جان بيست و سوم[7]  در والتاست كه كتابخانه يسوعي‌هاي مالت محسوب مي‌شود. اين كتابخانه در موضوع الهيات معاصر قوي است و طرح‌هايي را براي ترويج همكاري بين كتابخانه‌هاي ديني آغاز كرده است.

 


حرفه كتابداري. انجمن كتابداران مالت، كاركنان كتابخانه‌ها اعم از حرفه‌اي و غيرحرفه‌اي از جمله معلم ـ كتابداران را به‌عضويت مي‌پذيرد. اين انجمن عهده‌دار برگزاري سالانه هفته كتاب و تشكيل دوره‌هاي كوتاه‌مدت و بلندمدت براي تربيت معلم ـ كتابداران نيمه حرفه‌اي و كتابدار است و در فاصله سال‌هاي 1986 تا 1988 يك دوره حرفه‌اي نيز برگزار كرد. برخي دوره‌ها به‌صورت مستقل و تعدادي با همكاري وزارت آموزش و پرورش يا دانشكده علوم تربيتي دانشگاه مالت برگزار مي‌شود. انجمن، فهرست كتابداران حرفه‌اي را تهيه مي‌كند و روزآمد نگه مي‌دارد. اين انجمن از زمان شكل‌گيري در 1969 عضو ايفلا بوده و به ايجاد انجمن كتابداران كشورهاي مشترك‌المنافع* در 1972 كمك كرد.

 

مأخذ:

1) Xuereb, Paul. Promoters of Information: The First Twenty Years of the Ghaqda Bibljotekarji, 1969-1989,1989.

 

               پائول شوئيرب[8]  (WELIS)

 

                ترجمه سيمين نيازي

 

 



[1]. Gozo  

[2]. Knights of St.John

[3]. National Library of Malta (NLM)

[4]. Foundation for Theological Studies

[5]. Beltissebh Library

[6]. Research and Documentation Center of the NationalistParty

[7]. John XXIII Memorial Library

[8]. Paul Xuereb

 

 

بازگشت به فهرست مقالات م