Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

مالزي، كتابخانه‌هاي. مالزي ائتلافي از سيزده ايالت در جنوب‌شرقي آسياست و از دو خشكي مجزا ــ شبه جزيره مالزي و ايالات صباح و ساراواك در جزيره برونئي ــ تشكيل شده است. اين كشور در 1957 از انگلستان جدا شد و استقلال يافت و از 1963 به شكل كنوني درآمد. مالزي عضو آسه‌آن (اتحاديه ملت‌هاي آسياي جنوب شرقي) و اتحاديه كشورهاي مشترك‌المنافع است. جمعيت اين كشور (طبق آمار سال 2005) 136,953,23 نفر و مساحت آن 749,329 كيلومترمربع بوده است. بهاسامالزيا[1] يا زبان مالي، زبان رسمي اين كشور است.

تاريخچه. شواهد نشان مي‌دهد در امپراتوري‌هاي هندي جنوب شرقي آسيا، در صومعه‌ها، معابد، و آرشيوهاي ايالتي مجموعه‌هاي كتاب وجود داشته است. اما درباره وجود كتابخانه در ايالات مالي شواهد كمي در دست است. نخستين كتابخانه‌ها در مالزي كتابخانه‌هاي حق‌عضويتي بودند كه در قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم توسط بريتانيا براي برآوردن نيازهاي اروپاييان مقيم اين سرزمين تأسيس شدند.

توسعه برنامه‌ريزي شده كتابخانه‌ها از اواخر دهه 1960 شروع شد. در اين دوره انجمن كتابداري مالزي[2] با تهيه طرح جامع توسعه كتابخانه‌هاي عمومي در مالزي (1968) توسط هدويگ انور رهبري خود را در اين امر تثبيت كرد. در طرح مذكور نقش كتابخانه ملي مختصرآ شرح داده شده بود.

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي كه به موجب قانون سال 1972 تأسيس شد، تا 1977 جزء اداره آرشيو و كتابخانه ملي بود. در آن سال از آرشيو جدا شد و زيرنظر "وزارت مسكن و امور شهرداري‌ها" در دولت فدرال قرار گرفت و در 1982 به وزارت فرهنگ، جوانان، و ورزش منتقل شد. قانون كتابخانه ملي در 1987 اصلاح گرديد. به موجب اين اصلاحات، وظايف كتابخانه ملي عبارتند از: فراهم آوردن مجموعه‌اي ملي از منابع كتابخانه‌اي براي استفاده نسل‌هاي حاضر و آينده، تسهيل دسترسي به منابع كتابخانه‌اي موجود در كشور و خارج از كشور، رهبري در امور مربوط به كتابخانه‌ها. بر اساس اين اهداف، كتابخانه ملي داراي وظايف گسترده‌اي است، از جمله: ارائه توصيه به وزير در مورد سياست‌هاي ملي در حوزه مربوط، كمك در برنامه‌ريزي و توسعه كتابخانه‌ها در سطح ملي، عمل به‌عنوان كانون ملي نظام ملي اطلاع‌رساني، ترويج و تسهيل ايجاد نظام كتابخانه‌هاي عمومي در سطح ملي، تأسيس و تقويت شبكه كتابخانه‌هاي تخصصي، تأسيس مركز كتابشناسي ملي و شبكه ملي كتابشناسي و مركز ملي نسخه‌هاي خطي مالي، و وظايف متعدد ديگر.

قانون واسپاري منابع كتابخانه‌اي مصوب 1986 جانشين قانون حفاظت كتاب سال 1966 شد. بر اساس آن كتابخانه ملي تنها مركز قانوني واسپاري كشور شناخته شد. اين كتابخانه تا 1987 مجموعه‌اي بالغ بر 000,603 جلد در اختيار داشت كه در سال 2004 به 348,413,1 جلد بالغ شد. منابع از طريق خريد، مبادله، اهدا، و واسپاري قانوني فراهم مي‌شود، اكنون اين كتابخانه در زمره يكي از كتابخانه‌هاي بزرگ كشور قرار دارد. كتابخانه ملي از  1967>كتابشناسي ملي مالزي<[3]  را همراه با درهمكردهاي سالانه چهار بار در سال؛ از 1976 >نمايه روزنامه‌هاي مالزي<[4]  (چهار بار در سال)؛ و از 1984 >نمايه كنفرانس‌هاي مالزي<[5]  را به‌صورت سالانه منتشر مي‌كند.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. در هفت دانشگاه مالزي، دانشكده‌هاي فني، تحصيلات تكميلي، و تربيت معلم كتابخانه وجود دارد. برخي از اين كتابخانه‌ها برجسته هستند، مانند كتابخانه‌هاي دانشگاه مالايا (1959)، دانشگاه سينز (1969)، دانشگاه كبانگسان (1970)، دانشگاه پرتانين (1971) و دانشگاه فني مالزي (1972). دو دانشگاه جديدتر، دانشگاه يوتارا (1984) و دانشگاه بين‌المللي اسلامي ()1983 هستند كه هزينه‌هاي آنها مشتركآ توسط چند كشور تأمين مي‌گردد. به‌طوركلي كتابخانه‌هاي دانشگاهي از لحاظ بودجه و كاركنان نسبت به ساير كتابخانه‌ها در كشور وضعيت بهتري دارند. مجموعه كتابخانه‌هاي دانشگاهي از نظر اندازه بسيار متفاوت هستند و در اواخر دهه 1980 اين مجموعه‌ها از 000,932 جلد در دانشگاه مالايا، 000,485 در دانشگاه سينز مالزي، 000,500 در دانشگاه كبانگسان مالزي تا 000,233 در دانشگاه پرتانين مالزي و 000,212 در دانشگاه فني مالزي متغير بوده است. مجموعه‌هاي دو دانشگاه جديدتر هنوز نسبتآ كوچك هستند. در بين كالج‌هاي فني، كالج مارا با 500,191 جلد و كالج تانگ‌كو عبدالرحمان[6]  با 000,87 جلد برجسته‌تر هستند. كتابخانه‌هاي شانزده كالج تربيت معلم از نظر اندازه متفاوت است و مجموعه‌هاي آنها بين 000,15 تا 000,21 جلد است.

همكاري بين كتابخانه‌هاي دانشگاهي و كتابخانه ملي به‌خوبي برقرار شده است. كتابخانه ملي با اكثريت كتابخانه‌هاي دانشگاهي شركت‌كننده در نظام مارك مالزي (مال مارك)[7]  با دانشگاه سينز مالزي، كه به‌عنوان مركز هماهنگ‌كننده انجام وظيفه مي‌نمايد، فعالانه مشاركت دارند. پايگاه داده‌هاي مال‌مارك بيش از 000,200 ركورد دارد و نظام فهرست‌هاي مؤسسات را به‌صورت ريزنگار (با استفاده از رايانه)، سياهه‌هاي دسترسي، و نيز فهرستگان را توليد مي‌كند. همچنين يك پايگاه اطلاعاتي براي پيايندها به‌نام پرپونت[8] با مشاركت گسترده مؤسسات نيز نگهداري مي‌شود. برنامه‌ريزي براي دسترسي پيوسته به پايگاه‌هاي اطلاعاتي ملي پس از معرفي شبكه عمومي داده‌ها توسط مخابرات در پايان 1984 شروع شد. كتابخانه‌هاي دانشگاهي و كتابخانه ملي به‌وسيله تلكس نيز با هم ارتباط دارند.

كتابخانه‌هاي عمومي. كتابخانه ملي نقش مشاور و هماهنگ‌كننده را در توسعه كتابخانه‌هاي عمومي در كشور ايفامي‌كند. خدمات كتابخانه عمومي در شبه جزيره مالزي توسط كتابخانه‌هاي ايالتي تأمين مي‌شود. كتابخانه‌هاي ايالتي در همه ايالات شبه جزيره وجود دارند. كتابخانه ملي و انجمن كتابداري مالزي در كتابخانه‌هاي ايالتي نمايندگي دارند. در ايالت سبا خدمات كتابخانه عمومي در دولت ايالتي يك وزارت دارد. دولت فدرال براي توسعه كتابخانه‌هاي عمومي در شبه جزيره مالزي از طريق كتابخانه ملي يارانه مي‌دهد. تمام هزينه جاري كتابخانه‌هاي عمومي را دولت‌هاي ايالتي مي‌پردازند. اكنون خدمات كتابخانه عمومي در تمام ايالات فراهم شده است، اما بيشتر در شهرها متمركز است. توسعه اين خدمات در مناطق روستايي ادامه دارد. با اين وجود استفاده از خدمات كتابخانه عمومي در اواخر دهه 1980 اندك بوده است و فقط 13 درصد افراد باسواد به‌عنوان عضو از نظام كتابخانه عمومي بهره‌مند بودند. در 1987 تقريبآ 000,920,3 جلد كتاب از طريق كتابخانه‌هاي عمومي كشور امانت گرفته شد.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. بيش از 7900 باب مدرسه در مالزي وجود دارد كه بسياري از آنها داراي كتابخانه هستند. مجموعه‌هاي كتابخانه‌هاي آموزشگاهي نسبتآ كوچك است و از 3000 جلد تجاوز نمي‌كند. كتابخانه‌هاي آموزشگاهي مالزي توسط معلم ـ كتابدارها اداره مي‌شوند كه هم صلاحيت آموزش دارند و هم برخي تعليمات كتابداري را آموخته‌اند. كتابخانه‌هاي آموزشگاهي كمك سالانه‌اي بر اساس ميزان ثبت‌نام دانش‌آموزان دريافت مي‌كنند. همچنين دانش‌آموزان بايد حق‌عضويت در كتابخانه را پرداخت كنند. نظارت كلي بر كتابخانه‌هاي آموزشگاهي از طريق بخش وزارت آموزش و پرورش كتابخانه‌هاي آموزشگاهي تأمين مي‌شود كه بسياري از آنها داراي صلاحيت آموزشي و كتابخانه‌اي هستند. هماهنگي و نظارت در سطح ملي توسط واحد كتابخانه آموزشگاهي در بخش مدارس وزارت آموزش و پرورش فراهم شده است. در 1979 انجمن كتابداري مالزي طرح جامع توسعه كتابخانه آموزشگاهي در مالزي را تقديم دولت كرد. توصيه‌هاي طرح مذكور به‌طور مرتب اجرا شده است.

كتابخانه‌هاي تخصصي. كتابخانه‌هاي تخصصي در مالزي از گروه كتابخانه‌هايي هستند كه به‌سرعت رشد كرده‌اند. در اواخر دهه 1980 حدود 165 كتابخانه تخصصي در مالزي وجود داشت. بسياري از آنها كم‌وبيش كوچك هستند. حدود 65 درصد از كتابخانه‌هاي تخصصي داراي مجموعه‌اي كمتر از 5000 جلد هستند. بزرگ‌ترين كتابخانه‌هاي تخصصي در مؤسسات تحقيقاتي كشور وجود دارند. اينها شامل مؤسسه تحقيقات كائوچو (000,97 جلد)، مؤسسه تحقيقات جنگلي (000,60)، مؤسسه تحقيق و توسعه كشاورزي مالزي (000,50)، و مؤسسه تحقيقات پزشكي (000,20) هستند. ساير كتابخانه‌هاي تخصصي شامل وزارت كشاورزي (000,80)، مركز زبان و ادبيات (000,58)، بانك نگارا مالزي[9] (000,26)، مركز توسعه آسيا و اقيانوسيه (000,25)، و مؤسسه ملي اداره عمومي (000,16) مي‌باشند. كتابخانه‌هاي تخصصي عمدتآ توسط كتابداران متخصص و حرفه‌اي اداره مي‌شوند و در كتابخانه‌هاي دولتي، كتابداران ويژه‌اي شاغل هستند كه تحت‌پوشش كتابخانه ملي قرار دارند.

حرفه كتابداري. انجمن كتابداري مالزي كه در 1955 تأسيس شد، به‌عنوان گروه كتابداري مالايا تنها انجمن براي كتابداران حرفه‌اي در كشور است. آموزش حرفه‌اي كتابداران توسط مدرسه مطالعات كتابداري و اطلاع‌رساني[10]  مؤسسه فني مارا صورت مي‌گيرد.

 

مآخذ:

1) Anuar, Hedwig. Blueprint for Public Library Development in Malaysia, 1968; 2) Wijasuriya, D.E.K. and [et.al]. The Barefoot Librarian: Library Developments in Southeast Asia with Special Reference to Malaysia, 1975; 3) Winslade, B. A. J. Rancangan Pembangunan Perpustakaan Sekolah di Malaysia, Blueprint for School Library Development in Malaysia, 1979.

 

دي.اي.كي. ويجاسوريا[11]  (WELIS)

ترجمه فاطمه نوشين‌فرد

 



[1]. Bahasa Malaysia

[2]. Malaysian Library Association

[3]. Malaysian National Bibliography

[4]. Malaysian Newspaper Index

[5]. Malaysian Conferences Index

[6]. Tungku Abdul Rahman

[7]. MALMARC

[8]. PERPUNET

[9]. Negara Malaysia

[10]. School of Library and Information Studies

[11]. D.E.K. Wijasuriya

 

بازگشت به فهرست مقالات م