Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

 

مركز اطلاعات و كتابخانه اتحاديه عرب[1] . اين مركز، نوعي تشكيلات خدمات فني است كه همزمان با تشكيل اتحاديه عرب در 1945 زيرنظر دبيرخانه اين اتحاديه در قاهره تحت عنوان "مركز اطلاعات اتحاديه عرب" تأسيس شد. در پي تعليق عضويت مصر در اتحاديه، به‌علت امضاي معاهده كمپ ديويد با اسرائيل در 1979، دبيرخانه اتحاديه به تونس منتقل شد و در 1982 تحت عنوان "مركز اطلاعات و سندپردازي اتحاديه عرب" به فعاليت پرداخت. در 1987 رهبران عرب تصميم گرفتند روابط ديپلماتيك خود را با مصر عادي سازند. به‌دنبال آن در 1989، مصر به عضويت اتحاديه درآمد و دبيرخانه اتحاديه عرب به قاهره بازگشت (1). مركز مستقر در قاهره بالغ بر 30000 جلد كتاب و 250 نشريه ادواري جاري دارد و مركز تشكيل يافته در تونس بيش از 66000 جلد كتاب و 1670 نشريه ادواري، 306 پايان‌نامه، 8355 سند دولتي، 61 نقشه، 18880ريزفيلم، 880 حلقه فيلم، 1600 ماده ديداري ـ شنيداري، 195 نوار صورتي و 270 عكس در اختيار دارد (3: 489؛ 4: ج 1، ص 171 و ج 2، ص 669).

اهداف اين مركز عبارتند از: جمع‌آوري تمام اطلاعاتي كه به‌وسيله اتحاديه عرب (اداره كل) توليد و منتشر مي‌شود؛ فراهم كردن اكثر اطلاعات توليد و منتشر شده توسط سازمان‌هاي تحت پوشش اتحاديه عرب و ساير اتحاديه‌هاي عربي؛ گردآوري اطلاعات از هر منبع و با هر شكل (چاپي يا الكترونيكي) در زمينه علايق اتحاديه عرب؛ پردازش فني اطلاعات مذكور با استفاده از استانداردها و قوانين بين‌المللي فهرستنويسي، رده‌بندي، و نمايه‌سازي؛ تأسيس و ترويج پايگاه‌هاي كتابشناختي به‌منظور اشاعه اطلاعات در ميان كاربران توسط كتابخانه اين اتحاديه با نام كتابخانه اتحاديه كشورهاي عرب (لاس)[2] .

خدمات اين كتابخانه عبارتند از: مرجع؛ امانت؛ بريده جرايد؛ انتشارات؛ همكاري با ديگر مراكز اسناد و كتابخانه‌هاي عربي براي يكسان‌سازي روش‌هاي پردازش فني، هم در كاربرد و هم در ساخت ابزارهاي فني جهت تسهيل مبادله اطلاعات و تجربه ميان آنها؛ ارائه كمك فني به كتابخانه‌هاي عربي نيازمند كمك،خصوصآ در زمينه درخواست‌هاي مربوط به سندپردازي و عربي‌سازي[3] ؛ همكاري با سازمان‌هاي بين‌المللي جهت كسب تجربه و امكانات در زمينه‌هاي فوق، خصوصآ نرم‌افزارهاي سازماندهي اطلاعات. قابل ذكر است كه نسخه عربي نرم‌افزار كتابخانه‌اي سي‌. دي‌. اس‌./آي.سيس با همكاري يونسكو و اتحاديه كشورهاي عرب تهيه و توسط اين اتحاديه ميان بيش از 2000 كاربر عربي توزيع شده است. اين مركز از نظر ساختار داراي سه بخش است: بخش پردازش فني و رده‌بندي، بخش خدمات اطلاع‌رساني، و بخش هماهنگي و انتشار.

در بخش پردازش فني و رده‌بندي چند فعاليت صورت مي‌گيرد: منابع از طريق واسپاري، خريد، مبادله، و اهدا فراهم مي‌شوند و پس از فهرستنويسي و نمايه‌سازي براي بهره‌برداري در پايگاه‌هاي اطلاعاتي قرار مي‌گيرند كه شمار آنها تاكنون به بيش از 55000 رسيده است. افزون بر اين، اطلاعات مناسب نشريات انتخاب و به‌صورت بريده جرايد درآمده و در قفسه‌هاي مخصوص بايگاني قرار مي‌گيرد.

در بخش خدمات اطلاع‌رساني كارهاي متعددي اعم از: خدمات مرجع، امانت، حفاظت مجموعه، پژوهش، توليد فهرست‌هاي كتابشناختي، و تهيه نمايه صورت مي‌گيرد.

در بخش هماهنگي و انتشار، كه در حال بازسازي است، با مراكز اسناد و كتابخانه‌هاي ديگر ارتباط برقرار شده و طرفين تجربيات خود را در اختيار يكديگر قرار مي‌دهند. در روابط بين كتابخانه‌اي، طرفين از پشتيباني فني يكديگر سود جسته و مركز به درخواست‌هاي عربي‌سازي كشورها براي نوشتار رايانه‌اي از طريق نرم‌افزار سي.دي.اس./آي.سيس پاسخ مي‌دهد.

بخش هماهنگي و انتشار به روابط بين‌المللي اتحاديه توجه دارد و عضويت اتحاديه را در مجامع بين‌المللي نظير فدراسيون بين‌المللي انجمن‌ها و مؤسسات كتابداري (ايفلا) و فدراسيون بين‌المللي اطلاعات و سندپردازي (فيد) فراهم كرده است. در ميان انتشارات مركز مي‌توان به >نمايه مصوبات اتحاديه<، >نمايه اسناد اتحاديه<، >خبرنامه فني<، >اصطلاحنامه<، و >بسته‌هاي اطلاعات و سوابق پژوهشي<[4]  اشاره كرد. اين بخش فعاليت‌هاي آموزشي مركز را نيز ساماندهي مي‌كند. برگزاري دوره‌هاي آموزشي در زمينه پردازش فني و نمايه‌سازي و همچنين سندپردازي، بر اساس درخواست‌ها، از فعاليت‌هاي ديگر اين بخش است.

استفاده‌كنندگان مركز را كاركنان اداره‌كل اين اتحاديه،گروه‌هاي اتحاديه در كشورهاي عربي، محققان، و دانشجويان دانشگاه‌ها تشكيل مي‌دهند (2).

 

مآخذ:

1) Arab League. "Members of Arab League". [On-line]. Available: http://www.arabji.com/ArabGovt/Arableague.htm. [12Feb.2004]; 2)"The Information and Library Department ...". [On-line]. Available: http://213.150.161.217/objectives. htm. [12 Feb.2004]; 3) The World of Learning. 54th. ed. London: Europa Publication Limited,2004; 4) World Guide to Libraries. 17th.ed. Munchen: K.G. Saur, 2003.             

   علي كسائي

  

 

 

 

 

 

 

[1]. Information and Library Department of Arab League

[2]. League of Arab States (LAS)

[3]. Arabization

[4]. Info Pack and Research Dossiers

 

 

بازگشت به فهرست مقالات م