Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

 

مركز داده‌پردازي و اطلاع‌رساني سازمان انرژي اتمي ايران (دي. پي. آي. سي.)[4] . اين مركز واحد اصلي اطلاع‌رساني تخصصي براي علوم و فنون هسته‌اي و مباحث مرتبط در سطح ملي و منطقه‌اي به‌شمار مي‌رود. مأموريت آن به‌طور عام تأمين اطلاعات علمي و فني موردنياز محققان و پژوهشگران علوم و فنون هسته‌اي و به‌طور خاص ارائه خدمات اطلاع‌رساني به اعضا و تحقق بخشيدن به اهداف پژوهشي و اجراي طرح‌هاي سازمان مادر است (1: 454).

اين مركز در 1353 با نام "مركز اطلاعات هسته‌اي" تأسيس شد. در 1372 به ساختمان جديدي موسوم به "خواجه نصيرالدين طوسي" با مساحت حدود 5500 مترمربع منتقل شد و پس از ادغام با دفتر خدمات رايانه‌اي سازمان در 1378، نام آن به "مركز داده‌پردازي و اطلاع‌رساني" تغيير يافت. اداره مركزي آن در تهران است و هشت شعبه آن در مركز تحقيقات كشاورزي و پزشكي هسته‌اي كرج، مركز تحقيقات و توليد سوخت هسته‌اي اصفهان، مركز تحقيقات و پرتودهي بناب، نيروگاه اتمي بوشهر، مركز تحقيقات پرتوفرايند يزد، مركز اسناد و فناوري اطلاعات نيروگاه بوشهر، مركز تحقيقات پرتوزايي رامسر، و مركز اسناد فني معاونت نيروگاه‌هاي اتمي قرار دارند.

اين مركز تأمين اطلاعات علمي و فني، نگهداري و توسعه شبكه رايانه‌اي و ارائه خدمات اينترنت و پست الكترونيكي، و پشتيباني فني وب سايت سازمان را برعهده دارد.

اين مركز با پايگاه بين‌المللي اطلاعات هسته‌اي (آي. ان. آي. اس.)[5] ، كه يك نظام ذخيره و بازيابي غيرمتمركز است و توسط آژانس بين‌المللي انرژي اتمي براي استفاده صلح‌آميز از علوم و فنون هسته‌اي ايجاد شده، همكاري دارد. در حال حاضر، اين پايگاه بيش از دو ميليون مدخل دارد كه مجموعه جامعي از مدارك غيرمتعارف در زمينه نيروگاه‌هاي هسته‌اي، فيزيك هسته‌اي، شيمي هسته‌اي، پزشكي، كشاورزي، و صنعت را دربرمي‌گيرد. اطلاع‌رساني در اين پايگاه به‌صورت پيوسته از طريق سايت انرژي اتمي و همچنين حضور در پايگاه‌هاي اطلاعاتي مركز اطلاع‌رساني صورت مي‌گيرد (3).

مركز داده‌پردازي و اطلاع‌رساني، تمامي نشريات آژانس بين‌المللي انرژي اتمي[6]  را دريافت مي‌كند. علاوه بر آن به پايگاه‌هاي اطلاعاتي ديگر نيز دسترسي دارد (2: 3).

كتابخانه تخصصي مركز شامل بيش از 20000 جلد كتاب به زبان‌هاي اروپايي و بيش از 6000 جلد كتاب فارسي در موضوعات هسته‌اي، علوم پايه و مهندسي، و جز آن است و به‌صورت قفسه باز اداره مي‌شود.

مجموعه مرجع مركز، داراي بيش از 30000 جلد كتاب مرجع و شمار بسياري گزارش علمي و فني، پايان‌نامه، استاندارد، پروانه ثبت اختراع، چكيده‌نامه، نمايه‌نامه، و كاتالوگ است. مجموعه ريزبرگه (حدود 700000 عدد) كه حاوي گزارش‌هاي علمي و فني، مجموعه مقالات كنفرانس‌ها، و پروانه‌هاي ثبت اختراع است، يكي از بخش‌هاي مهم مجموعه مرجع محسوب مي‌شود. اين تالار با نظام قفسه نيم باز اداره مي‌شود.

تالار نشريات جاري، در حال حاضر حدود 400 عنوان نشريه به زبان‌هاي اروپايي و 130 عنوان نشريه فارسي و روزنامه كثيرالانتشار را دريافت مي‌كند. در تالار نشريات گذشته‌نگر نيز حدود 1600 عنوان نشريه ادواري وجود دارد.

گروه تهيه مدارك و مجموعه‌سازي مركز، علاوه بر كار فهرستنويسي كتاب‌ها، كار نمايه‌سازي مدارك غيركتابي (به جز نمايه‌سازي گزارش‌ها، پايان‌نامه‌ها، استانداردها، و پروانه‌هاي ثبت اختراع) را برعهده دارد (3).

واحد نمايه‌سازي، به نمايه‌سازي مواد غيركتابي با استفاده از تزاروس آي.ان.آي.اس. و واژه‌نامه‌هاي مختلف مي‌پردازد. نمايه‌سازي مواد غيركتابي براي استفاده در سازمان انرژي اتمي به پيشينه‌هاي حاصل از نمايه‌سازي در پايگاه اطلاعاتي كتابخانه افزوده مي‌شوند و از طريق سايت كتابخانه در دسترس قرار مي‌گيرد. اما دسترسي به اصل مدرك فقط با مراجعه به كتابخانه امكان‌پذير است. بخش ديگر كار نمايه‌سازي در مركز نمايه‌سازي مقالات منتشر شده در مجله‌هاي تخصصي و نيز كنفرانس‌ها جهت ارسال اطلاعات كتابشناختي و چكيده مقالات آنها به پايگاه‌هاي داخل كشور است.

گروه كتابخانه الكترونيكي، براي ايجاد كتابخانه ديجيتال در مركز ايجاد شده است.اين گروه وظيفه نگهداري و بهره‌برداري از پايگاه‌هاي اطلاعاتي مختلف را برعهده دارد، مانند آي.اچ.اس.[7] ، آي.اي.اي.اي.[8] ، اِي.اس.تي.ام.[9] ، نمايه، پايگاه عنوان‌هاي هفته، فهرست مندرجات آخرين شماره‌هاي دريافتي نشريات فارسي و لاتين كتابخانه، و پايگاه نشريات پيوسته كتابخانه. به روزرساني صفحه وب بخش اطلاع‌رساني و تبديل منابع اطلاعاتي چاپي به الكترونيكي از ديگر وظايف اين گروه است (3).

از ديگر فعاليت‌هاي اين مركز مي‌توان به گزينش اخبار مربوط به علوم و فنون هسته‌اي از مطبوعات فارسي، صفحه‌آرايي، و تكثير بريده جرايد و ورود اطلاعات آنها به پايگاه مربوط اشاره نمود.

مركز داده‌پردازي و اطلاع‌رساني از سوي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي به‌عنوان مركز منطقه‌اي اطلاعات هسته‌اي شناخته شده و به‌طور مستمر كارشناساني را از كشورهاي منطقه براي طي دوره‌هاي آموزشي علوم اطلاع‌رساني به اين مركز اعزام مي‌كند (2: 13).

دانشجويان مقاطع كارشناسي ارشد و دكترا، اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ها، و پژوهشگران مؤسسات تحقيقاتي كشور مي‌توانند با ارائه معرفي‌نامه از محل كار خود به عضويت كتابخانه مركز درآيند و برطبق مقررات جاري از امكانات موجود استفاده كنند.

 

مآخذ: 1) رسوخي، مهشيد. راهنماي آموزش عالي ايران. تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش عالي، 1380؛ 2) "گزارش مركز داده‌پردازي و اطلاع‌رساني: مرجع اصلي علوم و فنون هسته‌اي". نشريه ارتباط (ماهنامه داخلي سازمان انرژي اتمي ايران). س. ششم، 6 (مهر و آبان 1383): 3، 13؛

3) "Atomic Energy Organization of Iran". [On-line]. Available: http://www.aeoi.org.ir. [29May.2005].

              فرانك زمردچي

 

  

 

 

[4]. Data Processing & Information Center (DPIC)

[5]. International Nuclear Information System (INIS)

[6]. International Atomic Energy Agency

[7]. (IHS) Information Handling Service

[8]. (IEEE) Institute of Electrical and Electronics Engineers

[9]. (ASTM) American Society for Testing and Materials

 

بازگشت به فهرست مقالات م