Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

مغولستان[1] ، كتابخانه‌هاي. مغولستان كشوري جمهوري است كه در قسمت شمالي آسياي مركزي واقع شده است. اين كشور از شمال به سيبري و روسيه، و از جنوب با چين هم‌مرز است (47:1). جمعيت آن (طبق آمار سال 2005)2791272 نفر و مساحت آن 1565000 كيلومترمربع است (4). پايتخت آن شهر اولان باتور[2] و زبان رسمي آن مغولي خالخايي است.

تاريخچه. پس از جنگ جهاني دوم مغولستان تحت‌تأثير عواقب شوم جنگ و فراز و نشيب‌هاي فراوان و نفوذ قدرت‌هاي بزرگ مانند چين و اتحاد جماهير شوروي قرار گرفت. در 1924 حزب خلق مغول به حزب انقلابي خلق مغولستان تغيير نام داد و مغولستان در اكتبر 1945 طي يك همه‌پرسي عمومي به استقلال دست يافت و از لحاظ سياسي به دو قسمت تقسيم شد: يك منطقه خودمختار در جمهوري خلق چين موسوم به "مغولستان داخلي" و ديگر جمهوري خلق مغولستان موسوم به "مغولستان خارجي" كه در 1946 به‌وسيله دولت چين به‌رسميت شناخته شد (2: 71).

در فاصله سال‌هاي 1960-1970 ميزان كتابخانه‌هاي عمومي و انتشار كتاب افزايش قابل توجهي داشته است، به‌گونه‌اي كه تعداد كتابخانه‌ها از 33 به 425 باب و شمارگان كتاب‌هاي منتشر شده از 800000 به 5100000 نسخه افزايش يافت. بر اساس آمارها در سال 1985، ارقام فوق به 983 باب كتابخانه و 13400000 نسخه كتاب افزايش يافت. اما يك چهارم كتاب‌هاي فوق در كتابخانه ملي نگاهداري مي‌شوند و كتابخانه‌هاي ديگر بسيار كوچكند (2: 40).

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي مغولستان با نام‌هاي كتابخانه دولتي و كتابخانه مركزي دولتي[3]  معروف است. اين كتابخانه به‌عنوان نخستين كتابخانه عمومي اين كشور در 1921 تأسيس شد. در آغاز متعلق به فرهنگستان علوم بود و هم‌اكنون زيرنظر وزارت علوم، آموزش، فرهنگ، و فناوري قرار دارد (3: 3). مجموعه كتابخانه ملي شامل 4000000 ماده كتابخانه‌اي (بيش از 2000000 آن دستنوشته و كتاب‌هاي حكاكي شده بر روي چوب است)؛ 1000000 نشريه ادواري (روزنامه‌ها و مجلات به زبان‌هاي خارجي)؛ 335 جلد دايره‌المعارف به زبان‌هاي محلي و مغولي و بودايي؛ 15000 جلد پايان‌نامه؛ 30000 سند دولتي؛ 20919 نسخه خطي؛ 465 اينكونابولا؛ 1200 نقشه؛ و 1000 واحد ريزنگار است. همچنين حدود 15000 جلد از نسخه‌هاي آن به خط تصويري و كتيبه است. كتابخانه ملي مغولستان انتشارات خود را با بيش از 50 كشور و متجاوز از 100 كتابخانه و مؤسسه علمي مبادله مي‌كند (2:3). اين كتابخانه عضو ايفلا و كتابخانه‌اي اماني است (5: ج 1، ص 495).

بخش‌هاي كتابخانه ملي شامل بخش مرجع، خدمات مشورتي، خدمات آموزش پرسنل، انتشارات، و بخش ديداري و شنيداري است و نيز يك كتابخانه شعبه دارد. تعداد كاركنان آن 110 نفر است.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. مغولستان تعداد زيادي كتابخانه دانشگاهي وجود دارد از جمله: كتابخانه دانشگاه كشاورزي (تأسيس 1942) با مجموعه 200000 جلد كتاب، كتابخانه دانشگاه ملي مغولستان (1942) با 350000 جلد كتاب، كتابخانه دانشگاه علوم و فناوري (1969) با 170000 جلد، كتابخانه ملي پزشكي مغولستان (1942) با 150000 جلد، دانشگاه ايالتي مغولستان (1942) با 350000 جلد كتاب، كتابخانه دانشگاه اورخان[4]  (1992) با 25000 جلد، كتابخانه دانشگاه ايالتي تعليم و تربيت مغولستان[5]  (1951) با 300000 جلد كتاب (5: ج 1، ص 495؛ 6: 1171ـ1172). همچنين مي‌توان از كتابخانه مركز دانشگاهي مطالعات آسيايي شمال شرقي در دانشگاه مغولستان (1990) با مجموعه 2000 جلد كتاب، و مؤسسه اقتصاد فرهنگستان علوم (1962) با 2000 جلد كتاب نام برد (:6 1169 و 1171).

كتابخانه‌هاي عمومي. تعدادي كتابخانه عمومي در پايتخت مغولستان وجود دارد، از جمله كتابخانه گاندان[6]  با مجموعه‌اي از كتاب‌هاي ديني و فلسفه بودايي و آثار غيرمذهبي در حوزه علوم و ادبيات كه در 1838 تأسيس شده است.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. در تعدادي از دبيرستان‌ها و آموزشگاه‌ها در رشته‌هاي مختلف مانند ادبيات، هنر، فرهنگ و زبان‌هاي اروپايي، فناوري، و غيره در اولان باتور كتابخانه تأسيس شده است از جمله: دبيرستان چوي يوسانجاو[7]  در رشته زبان و تمدن (1993) با مجموعه 10000 جلد كتاب، دبيرستان مطالعات اجتماعي (1993) با مجموعه 12000 جلد كتاب، و دبيرستان تجارت و صنعت (1924) با مجموعه 22000 جلد كتاب است (:6 1172).

كتابخانه‌هاي تخصصي. كتابخانه مؤسسه تحقيقات كشاورزي (1994) با 10000 جلد كتاب، كتابخانه مؤسسه فيزيك كاربردي (1961) در اولان باتور با 50000 جلد كتاب، كتابخانه مؤسسه هواشناسي و آب‌شناسي (1966) در اولان باتور با 16814 جلد كتاب، و كتابخانه مركز ملي استاندارد و سنگ‌شناسي (مركز اطلاع‌رساني آيين‌نامه‌هاي فني و استاندارد) (1956) در اولان باتور با 105260 جلد كتاب از جمله كتابخانه‌هاي تخصصي اين كشور هستند. همچنين بايد از آرشيو ملي مغولستان (1996) در اولان باتور نام برد كه منابعي در موضوعات تاريخ، هنر، ادبيات، و علوم و فناوري دارد و هر شش ماه يك‌بار نشريه> خبرهاي آرشيوي< را منتشر مي‌كند (6: 1170).

حرفه كتابداري. مدرسه عالي فرهنگ در اولان باتور علاوه بر كلاس‌هاي آموزش فرهنگ و مديريت، در رشته كتابداري نيز دانشجو مي‌پذيرد و در اين زمينه فعاليت دارد (1172:6).

 

مآخذ: 1) بختياري، سعيد. اطلس كامل گيتاشناسي: سياسي، طبيعي، اقتصادي. تهران: مؤسسه جغرافيايي و كارتوگرافي، گيتاشناسي، 1379؛ 2) دربيگي، علي‌رضا. مغولستان. تهران: وزارت امورخارجه، مؤسسه چاپ و انتشارات، 1375؛

3) Libraries of Asia Pacific Directory: State Central Library of Mongolia. [On-line]. Available: http://www.nla. gov.au./lap/members.htm. [30 May.2005]; 4) "Mongolia". Cia World Factbook. [On-line]. Available: http://www.cia.gov/ cia/publication/factbook/goes/mg.html.[2Jun.2004]; 5) World Guide to Library. 17th.ed. MÏnchen: K. G. Saur, 2003; 6) The World of Learming.54th.ed.London:Europa Publication Limited, 2004.               

 پروين احتشامي

 

 

 

 

 

[1]. Mongolia   

[2]. Ulanbator   

[3]. State Central Library    

[4]. Orkhon   

[5]. Mongolian State Pedagogical University

[6]. Gandan Library   

[7].  Choi Luvsanjav  

 

 

بازگشت به فهرست مقالات م