Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

مقدونيه، كتابخانه‌هاي. جمهوري مقدونيه در مركز شبه جزيره بالكان واقع شده است. از شمال با صربستان، از غرب با آلباني، از جنوب با يونان، و از شرق با بلغارستان هم‌مرز است. جمعيت آن (طبق آمار سال 2005) 2045262 نفر و مساحت آن 25713 كيلومترمربع است (1: 1؛ 4). پايتخت اين كشور شهر اسكوپيه و زبان رسمي آن مقدوني، از زبان‌هاي اسلاوي است كه به خط سيريليك نوشته مي‌شود (12:1-13).

تاريخچه. اين منطقه از اواخر قرن چهاردهم تا 1913 بخشي از امپراتوري عثماني بود، در اين زمان و به‌دنبال جنگ‌هاي بالكان بين يونان، صربستان، و بلغارستان تقسيم شد. در 1945 به‌عنوان يكي از جمهوري‌هاي فدراسيون يوگسلاوي مورد شناسايي قرار گرفت و سرانجام در 1991 به‌دنبال فروپاشي يوگسلاوي، اعلام استقلال كرد (1: 10-11، 106، 109).

اين كشور سرزميني است با فرهنگ‌ها و آداب و رسوم مختلف كه شديدآ تحت‌تأثير دو عنصر ديني مسيحيت و اسلام بوده است. ظهور مسيحيت و رشد كليساها رونق چشمگيري به كتابخانه‌هاي اين سرزمين بخشيد؛ در هر كليسا و صومعه كتابخانه‌اي وجود داشت و كتابخانه اسقف‌نشين اُخريد كه در 1845 تأسيس شد از آن جمله است.

همچنين ورود اسلام نيز موجب رشد مراكز علمي و كتابخانه‌ها شد و همواره در مدارس اسلامي و مساجد كتابخانه‌هايي داير بود كه در توسعه دانش و نشر علوم در اين منطقه تأثير بسزايي داشتند. نخستين كتابخانه مقدونيه در 1835 در شهر ولس تأسيس شد. پس از آن در شهرهاي اسكوپيه (1868)، كاكوس (1870)، و وُدن نيز كتابخانه‌هايي راه‌اندازي شد (3: ج 26، ص 412، 416).

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي و دانشگاهي مقدونيه موسوم به كتابخانه "سن كلمنت اخريد"[1]  واقع در پايتخت، در 1944، پس از تصويب مجلس قانون‌گذاري مقدونيه تأسيس شد و كار خود را با 150000 جلد كتاب شروع كرد كه به كتابخانه دانشكده فلسفه اسكوپيه تعلق داشت و در زمان جنگ از ميان رفته بود. در 1966 بخش ريزفيلم و مركز كتابشناسي، و در 1970 بخش نگهداري و بازيابي مدارك آن راه‌اندازي شد (5). در حال حاضر مجموعه آن شامل 2500000 جلد كتاب است (6: ج 1، ص 481). تهيه كتابشناسي مقدونيه به‌صورت فصلنامه و سالنامه از جمله انتشارات اين كتابخانه است (2: 48).

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. مهم‌ترين كتابخانه دانشگاهي مقدونيه همان كتابخانه سن كلمنت است كه علاوه بر ارائه خدمات به دانشجويان نقش و وظايف كتابخانه ملي را نيز ايفا مي‌كند (5؛ 6:  ج 1، ص 482).

كتابخانه‌هاي عمومي. طبق آمار 1989 در اين كشور 127 كتابخانه عمومي وجود دارد كه جمعآ با 2742000 جلد كتاب فعاليت مي‌كنند (1: 40). كتابخانه عمومي اسكوپيه (1935) مهم‌ترين كتابخانه عمومي مقدونيه است كه با شعبه‌هاي متعدد خود و مجموعه‌اي در حدود 953000 جلد كتاب و 46 عنوان نشريه ادواري به علاقه‌مندان ارائه خدمت مي‌كند (6: ج 1، ص 482).

كتابخانه‌هاي تخصصي. مهم‌ترين و غني‌ترين كتابخانه تخصصي مقدونيه، كتابخانه فرهنگستان علوم و هنر ()1968 است كه در حال حاضر (2003) 100000 جلد كتاب، 1300 نشريه ادواري جاري، و 130 نقشه دارد. همچنين عضو ايفلا و انجمن كتابداري مقدونيه است (6: ج 1، ص 481)[2].

 

  

مآخذ: 1) افشار، مسعود. مقدونيه. تهران: وزارت امورخارجه، مؤسسه چاپ و انتشارات، 1377؛ 2) كتابخانه‌هاي ملي در جهان. تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، امور بين‌الملل، 1379؛

3) Cveljo,Katherine. "Yugoslavia, libraries And Librarianship". Encyclopedia of Library and Information Sciences. Vol. 26, PP.405-485; 4) "Macedonia". Cia World Factbook:[On-line]. Available: http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ mk.html.[30 May.2005]; 5) "National and University Library St. Kliment Ohridski". [On-line]. Available: http://www.nubsk. edu. mk [2 Mar.2004]; 6) World Guide to Libraries.17th.ed. München:K.G. Saur:2003.

 

               آرزو تجلّي

 

 

 

 

 

[1]. St. Kliment Ohridski Library

[2]. مساعي نگارنده براي دست يافتن به اطلاعات درخصوص كتابخانه‌هاي آموزشگاهي، آموزش كتابداري و تشكل‌هاي حرفه‌اي كتابداري و اطلاع‌رساني در مقدونيه به جايي نرسيد.

 

 

بازگشت به فهرست مقالات م