Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات م

 

مكزيك، كتابخانه‌هاي. ايالات متحده مكزيك، شمالي‌ترين كشور در امريكاي مركزي است كه از شمال به ايالات متحده امريكا، از شرق به خليج مكزيك، از جنوب به بليز و گواتمالا، و از غرب به اقيانوس آرام محدود مي‌شود. جمعيت اين كشور (طبق آمار سال 2005)، 106202903 نفر و مساحت آن 86154000 كيلومترمربع است. زبان رسمي آن اسپانيولي است.

تاريخچه. شواهد مستند درباره مكزيك نشان مي‌دهد كه پيش از كشف امريكا توسط كريستف كلمب، كتاب‌هاي خطي بر روي كاغذهايي از برگ انجير، پوست آهو، و پوست پلنگ جاگوار نوشته مي‌شد. اين كتاب‌هاي خطي در مدارس اشراف و روحانيون به كالمكاك[1]  و در مدارس عمومي به تلپوچكالي[2]  شهرت داشتند. كتاب‌هاي خطي در مكان‌هاي خاصي به نام آموكالي[3]  نگهداري مي‌شدند. فاتحان اسپانيا اين كتاب‌ها را با خود بردند. در 1534 و با درخواست خوآن دو زوماراگا، اسقف اسپانياي جديد، از چارلز اول، پادشاه اسپانيا، فرمان تأسيس نخستين كتابخانه مكزيك صادر شد.

فقط وابستگان به كليسا و تحصيل‌كردگان، به كتابخانه‌هاي ديواني دسترسي داشتند. مجموعه كتابخانه‌ها با كتاب‌هايي تقويت مي‌شد كه پيوسته از اروپا مي‌رسيد و البته بايد مورد تأييد دستگاه تفتيش قرار مي‌گرفت. اما مردم اسپانياي جديد براي وارد كردن مخفيانه كتاب راه‌هايي يافتند. اين كتاب‌ها در بسط انديشه آزادي‌خواهي آنان نقش بسزايي داشته و وقوع جنگ استقلال (1810-1821) را ممكن ساختند. كتابخانه ملي كشور در 1833 بنيان نهاده شد.

بعد از انقلاب مكزيك (1910-1911) و جنگ‌هاي داخلي پس از آن، بهبود آموزش و پرورش در اولويت قرار گرفت. در اوايل دهه 1920، يعني دوره رياست جمهوري آلوارو اوبرگون[4] ، خوزه واسكونسلوس، وزير آموزش و پرورش وقت، برنامه دراز مدتي براي كتابخانه‌هاي عمومي طراحي كرد كه در آن زمان دستاورد قابل توجهي براي مكزيك بود.

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي مكزيك و كتابخانه ملي ادواري‌هاي مكزيك، بخشي از مؤسسه تحقيقات كتابشناسي (وابسته به دانشگاه ملي خودگردان مكزيك) است و توسط آن هدايت مي‌شود.

كتابخانه ملي مكزيك در 1867 در مكزيكوسيتي ــ پايتخت اين كشور ــ به‌دستور رئيس‌جمهور، بنيتو خوآرز، بنيان نهاده شد. كتابخانه ملي مكزيك، كتابخانه واسپاري تمام منابعي است كه در مكزيك منتشر مي‌شوند و خدمات اطلاعاتي و پژوهشي خود را به همه عرضه مي‌كند. دو مجموعه كتاب قديمي و كمياب كه بالغ بر 500000 جلد مي‌شود، از گنجينه‌هاي فرهنگي اين كتابخانه است. كتابخانه ملي مكزيك از نظر منابع تاريخي غني است و منابع دست اول بسياري درباره مكزيك دارد. بخش كتابشناسي، حدود 20000 جلد كتابشناسي از تمام نقاط جهان دارد.

كتابخانه ملي، >كتابشناسي سالانه< را منتشر كرده است كه همه منابع منتشر شده در مكزيك از سال 1958 تا 1964 را دربردارد. كتابشناسي از آن پس به‌صورت نامنظم و با عنوان >كتابشناسي مكزيك<[5]  منتشر مي‌شود.

كتابخانه مليِ ادواري‌ها، براي نشريات ادواري، و كتابخانه ملي، ويژه كتاب‌هاست. مجموعه روزنامه‌ها و مجلات، منبع مهمي، به‌ويژه در زمينه روزنامه‌هاي مكزيكوسيتي است كه تاريخ برخي از آنها به قرن 17 مي‌رسد. اين مجموعه‌ها براي استفاده در كتابخانه يا امانت بين كتابخانه‌اي هستند. خدمات مرجع و پژوهش در منابع، تكثير، و تهيه ريزفيلم از ديگر خدمات اين كتابخانه است.

مجموعه روزنامه‌ها و ادواري‌ها، سال‌ها در كتابخانه ملي بودند. در نتيجه رشد مجموعه، كمبود فضا پديد آمد. از اين‌رو، در 1944 كتابخانه مليِ ادواري‌ها تأسيس شد. براي جا دادن هر دو كتابخانه در يك ساختمان در اواخر دهه 1970 برنامه‌اي شروع شد و در ميانه 1980 پايان يافت.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. هر چند بسياري از كتابخانه‌هاي دانشگاهي هنوز فاقد مجموعه، امكانات، و كاركنان متخصص هستند، اما روند رشد و توسعه آنها از دهه 1970 با سرعت بسيار آغاز شده است. مجموعه‌ها پيوسته رشد و توسعه يافته‌اند، زيرا مؤسسات آموزش عالي به اهميت كتابخانه پي برده‌اند و براي تهيه منابع و پرداخت حقوق بيشتر به متخصصان كتابداري، بودجه‌هاي بيشتري اختصاص داده‌اند. دانشكده ملي كشاورزي، مؤسسه فناوري، دانشگاه خودگردان پايتخت، و به‌ويژه دانشگاه خودگردان مكزيك، از جمله كتابخانه‌هايي هستند كه در دهه 1970 ساختمان جديدي براي كتابخانه طراحي و بنا كرده‌اند. اكنون، دانشگاه ملي خودگردان مكزيك 164 كتابخانه دارد كه مجموعآ 23500000 جلد كتاب دارند و فهرست آنها بر روي لوح فشرده وجود دارد.

كتابخانه‌هاي عمومي. پس از پيروزي انقلاب، كتابخانه‌هاي عمومي مكزيك در سه مرحله توسعه يافتند. مرحله اول در 1921 و با ايجاد اداره كتابخانه‌ها در وزارت آموزش عمومي شروع شد. اين اداره، كتابخانه‌هاي عمومي بسياري، به‌ويژه در پايتخت ايجاد كرد؛ مرحله دوم در ،1940 و از زماني شروع شد كه وزارت آموزش عمومي توجه خود را به‌جاي حمايت از كتابخانه‌ها به حمايت از برنامه‌هاي سوادآموزي معطوف كرد؛ و با اجراي "طرح ملي كتابخانه‌هاي عمومي" در 1983، مرحله سوم شروع شد. اين طرح شبكه ملي كتابخانه‌هاي عمومي را ايجاد كرد.

در اوايل دهه 1990، كشور مكزيك حدود 3200 كتابخانه عمومي داشت كه به حدود 2100 شهر از 2400 شهرستان اين كشور خدمات ارائه مي‌كرد. اين كتابخانه‌ها در آغاز دهه 1980 داراي 1321000 جلد و در اوايل دهه 1990، داراي بيش از 12200000 جلد كتاب بودند. فهرست همه اين مجموعه‌ها بر روي لوح فشرده موجود است. تقاضاهاي امانت از 4000000 مورد در 1983 به 61000000 مورد در 1989 افزايش يافت.

عمده تلاش‌ها بر توسعه شبكه ملي و آموزش افراد شاغل در حرفه خدمات‌رساني قرار دارد. به‌علاوه، دولت فدرال براي بهبود مجموعه‌سازي و مديريت مجموعه تلاش مي‌كند. همزمان برنامه جامعي براي آموزش مهارت خواندن به افراد بي‌سواد جامعه در همه سنين اجرا شده است. برنامه رايگان آموزش رايانه كه براي جوانان طراحي شده است، در كتابخانه‌هاي عمومي و به‌صورت رايگان، استفاده از رايانه را به كودكان آموزش مي‌دهد. در 1989، كتابخانه‌هاي عمومي امكان دسترسي به فيلم‌هاي زبان اصلي و برنامه‌هاي فرهنگي بر روي نوار ويدئو را فراهم آوردند.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. تعداد كمي از مدارس ابتدايي و دبيرستاني داراي كتابخانه مخصوص به خود هستند. در جريان برنامه ملي، بخش ويژه‌اي در كتابخانه‌هاي عمومي براي كودكان ايجاد شد. در بيشتر كتابخانه‌هاي عمومي مكزيك، كودكان مي‌توانند براي انجام تكاليف درسي روزانه خود كمك دريافت كنند و در كارگاه‌ها، بازي‌ها، گروه‌هاي ادبي، و بازديدهاي آموزشي شركت كنند. كتابخانه‌هاي عمومي، براي كار با كودكان، كاركنان ورزيده تربيت مي‌كنند.

كتابخانه‌هاي تخصصي. تقريبآ 800 كتابخانه تخصصي و مركز اطلاع‌رساني در مكزيك وجود دارد. كتابخانه‌هاي تخصصي و مراكز اطلاع‌رساني در دهه 1970 براي توسعه صنعت و فناوري شكل گرفتند. مؤسسات مالي و ادارات دولتي، كه با توسعه‌هاي علمي و فناورانه سروكار دارند، و مراكز آموزش عالي و فناوري در كشور مجموعه‌هاي موضوعي خود را تشكيل داده‌اند.

حرفه كتابداري. انجمن كتابداران مكزيك در 1954 تأسيس شد و در اوايل دهه 1990، 520 عضو داشت. كمك به پرورش حرفه‌اي اعضا و ترويج كتابخانه‌ها و خدمات كتابخانه‌اي در سطح كشور، دو هدف اصلي اين انجمن است.

در مكزيك چندين مؤسسه به آموزش كتابداري مشغولند. قديمي‌ترين آنها مدرسه ملي كتابداران و آرشيويست‌ها[6] ست

كه در سال‌هاي 1945 زيرنظر وزارت آموزش عمومي بنيان نهاده شد. دانشگاه ملي خودگردان مكزيك نيز در دانشكده ادبيات و فلسفه، براي كتابداران، دوره دانشگاهي ارائه مي‌كند. مدرسه ملي كتابداران و آرشيويست‌ها بر جنبه مديريتي حرفه تأكيد مي‌كند و دانشگاه ملي خودگردان مكزيك بر جنبه‌هاي فني آن. چندين دانشگاه در خارج از پايتخت نيز دوره‌هاي دانشگاهي رسمي براي كتابداري ارائه مي‌كنند: دانشگاه خودگردان گوادالاخارا[7] ، و يك دانشگاه در لئون، دانشگاه ديگر در سن‌لوئي پوتوزي، و دانشگاهي در گوئاناخوئاتو از آن جمله‌اند. دانشگاه ملي خودگردان مكزيك، دانشگاه گوادالاخارا، و دانشگاه لئون، دوره كارشناسي ارشد كتابداري دارند.

آنا ماريا ماگالوني دو بوستامانته[8] (WELIS)

                ترجمه عباس گيلوري

 

 

 

 

 

[1]. Calmecac

[2]. Telpochcalli

[3]. Amocalli

[4]. Alvaro ObregÆn

[5]. Bibliografia Mexicana

[6]. National School of Librarians and Archivists

[7]. Guadalajara

[8]. Ana Maria Magaloni De Bustamante

 

 

بازگشت به فهرست مقالات م