Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ن

نشانه آزاد پژوهشگران و نویسندگان (ارکید)[1]، سامانۀ شناسه منحصر به فرد 16 رقمی رایگان برای نویسندگان و پژوهشگران است که برای برطرف کردن مشکل چندگانگی ضبط و تشابه نام‌ها تهیه شده است. ارکید را مؤسسه وِلکام تراست[2] و مؤسسۀ کراسرِف[3] ابتکار زده‌اند. این دو مؤسسه پیش از این شناساگر شیئ دیجیتال[4] را عرضه کرده بودند. ولکام تراست خیریه­ای برای پژوهش‌های زیست­پزشکی مستقر در لندن است که در سال 1936 تأسیس شده، از درآمد موقوفات سر هنری ولکام[5] مخارج آن تأمین می‌شود و هدف آن ارتقای سلامت انسان‌ها و حیوانات است. کراسرِف نیز عامل رسمی ثبت شناسگر اشیای دیجبتال، متعلق به بنیاد بین­المللی شناسگر اشیای دیجبتال است و آن را انجمن بین­المللی پیوند دهندۀ ناشران[6] اداره می‌کند.

ارکید زیر مجموعه شناسه استاندارد بین­المللی نام[7] است که خود زیر نظر سازمان بین­المللی استاندارد عمل می‌کند. شناسه استاندارد بین­المللی نام، برای شناسایی پدیدآورندگان کتاب­ها، برنامه‌های تلویزیونی و روزنامه‌هاست. شماره‌های 0007-5000-0001-000 تا 0001-5000-0003-0000 را نهاد مذکور در اختیار ارکید قرار داده است تا آنها را به نویسندگان تخصیص دهد.

تاکنون حدود دو میلیون و پانصد هزار نفر، بیشتر از آمریکا و چین، در سامانه ارکید ثبت نام کرده‌اند. بیش از شش میلیون و هفتصد هزار اثر ثبت شده در ارکید شناسه DOI سامانه دارند. ارکید محدود به مقالات مجلات نیست. بلکه این امید می‌رود که در آینده بتوان برای مجموعه داده‌ها، پایان‌نامه‌ها، پروانه‌های ثبت اختراع و حتی کامنت‌های علمی، مقالات چاپ نشده و مدخل‌های ویکی پدیا و سوابق کاری از شماره‌های آن استفاده کرد.

گذشته از چندشکلی بودن ضبط نام‌ها، احتمال‌های دیگری وجود دارد که بر ارزش به‌کارگیری ‌نشانه آزاد پژوهشگران و نویسندگان می‌افزاید؛ به­طور مثال نام یا نام خانوادگی تغییر یافته باشد (مانند تبدیل نام خانوادگی زنان پس از ازدواج به نام خانوادگی همسر در کشورهای غربی)؛ و یا یکسانی نام کوچک و نام خانوادگی دو یا چند نفر (حتی در یک مؤسسه و دانشگاه). ارزش شماره‌های ‌نشانه آزاد پژوهشگران و نویسندگان صد چندان می‌شود هنگامی که بدانیم بیش از یک میلیارد از مردم چین، 129 نام خانوادگی دارند (2). حتی هم­اکنون در ارکید 185 نویسنده با نام Wei Wang وجود دارد (1). نام‌های دیگر کشورهای آسیایی نیز نه تنها یکسانی زیاد دارند، بلکه برگردان اسامی آنها به الفبای انگلیسی نیز یکسان نیست. همین مشکل در مورد نام‌های ایرانی نیز مصداق دارد. به­طور مثال نام خانوادگی نوروزی می‌تواند دست کم به سه شکل به انگلیسی نوشته شود (Noruzi Nowruzi, Noroozi,).

علاوه بر آن پژوهشگران با بارگذاری آثار در پروفایل خود رؤیت پذیرتر می‌شوند. در نتیجه، رتبه علمی و تأثیر پژوهشی پژوهشگران نیز افزایش می‌یابد؛ به­ویژه که امروزه اعتبار علمی افراد با شاخص­هایی نظیر آلتمتریکس نیز سنجیده می‌شود.

ارکید با بسیاری از سامانه‌های پژوهشی جهانی یکپارچه شده است. بسیاری ناشران، دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی، انجمن‌ها و مؤسسات حامی مالی طرح‌های پژوهشی به سامانه ارکید متصل شده‌اند. سامانه ارکید دویست نهاد از این قبیل، تا سال 2016 را در خود گنجانده و استفاده از آن را تشویق کرده‌ است. نویسندگان و پژوهشگران با ارائه شناسه ارکید خود در هنگام ارتباط با این سامانه‌ها (به­طور مثال،هنگام ارسال مقاله به سامانه‌های ناشران)، دیگر نیازی به ورود اطلاعات خود ندارند. بر پایه شکل ۱، انواع سامانه‌های پژوهشی که با ارکید ارتباط دارندعبارت است از:

Untitled-نشانه.png

شکل ۱. ارتباط ارکید با دیگر سامانه‌های پژوهشی

 

1.      دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی

دانشگاه‌های برتر آمریکا از جمله تگزاس، هاروارد، میشیگان به نظام ارکید وصل شده‌اند و از این طریق اطلاعات متقاضیان استخدام را در ارکید بررسی می‌کنند.

 

2.      سازمان های حامی مالی پژوهش ها

برخی از سازمان هایی که بودجه پژوهش ها را تامین می‌کنند[8] نیز به نظام ارکید وصل شده‌اند. ارکید به سامانه‌های بودجه دهنده عضو این امکان را می دهد که اطلاعات را با اجازه نویسنده به طور خودکار وارد نمایند. ولکام تراست که از سازمان های معروف حامی بودجه‌های پژوهشی است از درخواست دهندگان بودجه می‌خواهد که ارکید داشته باشند.

3.      نظام‌های شناسه نویسندگان

ارکید به ResearcherID که سامانه شناسه نویسندگان در تامسون رویترز است و نیز با Scopus

AuthorID وصل شده است و انتقال اطلاعات نویسندگان بین این نظام‌ها به سادگی میسر است.

 
4.      ارتباط ارکید با انجمن های علمی و پژوهشی

سازمان ها و انجمن های علمی و پژوهشی[9]، برای امور عضویت اعضا و برگزاری کنفرانس ها از اتصال به ارکید سود می جویند.

5.       ارتباط ارکید با مخازن (سپارشگاه‌های) دانشگاهی و سازمانی و تامین کنندگان خدمات به اشتراک گذاری پژوهش ها

برای تسهیل شناسایی نویسندگان، مراکز فوق[10] به ارکید متصل شده‌اند.

6.      ارتباط ارکید با ناشران و سامانه‌های ارسال مقاله
بسیاری از ناشران و سامانه‌های ارسال مقاله[11]، از نویسندگان می‌خواهند که شناسه ارکید خود را هنگام ارسال ارسال وارد نمایند تا نیازی به ورود اطلاعات تکراری نباشد.

 

ماخذ:

1) Bohannon, J. (2016). Publishers embrace scheme to end name confusion. Science, 351(6270), 213-213. DOI: http://dx.doi.org/10.1126/science.351.6270.213. 2) Qiu, J. (2008). Scientific publishing: Identity crisis. Nature News, 451(7180), 766-767. DOI:10.1038/451766a.

 



[1]. Open Researcher and Contributor ID (ORCID)

[2][2]Wellcome Trust

[3]CrossRef

[4]CrossRef Digital Object Identifier (DOI)

[5]Sir Henry Wellcome

[6]Publishers International Linking Association Inc.(PILA)

[7] International Standard Name Identifier (ISNI)

[8] . برخی از این سازمان ها عبارتند از:

  • Australia Research Council (ARC)
  • U.S. Department of Energy
  • Welcome Trust

National Institute of Health (NIH)

[9]. برخی از سازمان های علمی و پژوهشی عضو از این قرارند:

  • IEEE
  • MLA
  • RSC
  • AAAS ((ناشر نشریه معتبر ساینس و دیگر نشریات
  • American Geophysical Union
  • American Institute of Physics
  • European Molecular Biology Organization
  • The Royal Society

 

[10]. به طور مثال:

  • Altmetric
  • Dryad
  • Peerage of Science
  • CrossRef
  • Figshare

 

[11]ناشران معروفی چون الزوییر، وایلی، نیچر، تیلور اند فرانسیس، نیچر به ارکید پیوسته‌اند. 300  مجله ارکید را در نظام ارسال مقاله خود گنجانده‌اند. از سال 2016 نیز ناشران زیر از نویسندگان خواسته‌اند که ارکید داشته باشند:

Royal Society

The American Geophysical Union

Hindawi

PLoS

‌Science

 مریم صراف زاده

بازگشت به فهرست مقالات ن‌