Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ن

 

نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران. اين نمايشگاه هر سال توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به مدت ده روز در محل دائمي نمايشگاه‌هاي بين‌المللي تهران برگزار مي‌شود. نمايشگاه داراي 95000 مترمربع مساحت و 32 تالار است و يكي از بزرگ‌ترين نمايشگاه‌هاي كتاب در آسياست. اين نمايشگاه، محلي براي بازرگاني كتاب و تبادل افكار و تجارب نمايشگاهي است و در آن علاوه بر ناشران داخلي و بين‌المللي، دست‌اندركاران صنايع چاپ و نشر، تجهيزات كتابخانه‌اي، و خدمات اطلاع‌رساني شركت مي‌كنند.

در نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران، برخلاف بسياري از نمايشگاه‌هاي مشابه، بازاريابي صورت نمي‌گيرد و ناشران سفارش كتاب نمي‌پذيرند، بلكه فروش كتاب به‌صورت مستقيم به متقاضيان صورت مي‌گيرد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي همه ساله براي كمك به توان خريد بازديدكنندگان تالار ناشران بين‌المللي، به خريداران يارانه‌اي مي‌پردازد. اين يارانه به اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ها، دانشجويان كارشناسي ارشد به بالا، و كتابخانه‌هاي دانشگاهي و مراكز تحقيقاتي تعلق مي‌گيرد (8). سقف خريد براي سطوح علمي متفاوت مي‌باشد مثلا استادان، دانشياران، اهل قلم، و دارندگان مدارك حوزوي در سال 1384 مي‌توانستند تا سقف 1000000 ريال خريد كنند (2: 28). اين يارانه در حدود 32بهاي كتاب‌هاي خارجي را مي‌پوشانده است (8).

تاريخچه. برپايي نمايشگاه بين‌المللي كتاب براي رشته‌هاي خاص در ايران چندين دهه سابقه دارد. اما "نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران" نخستين نمايشگاه عمومي از اين نوع در كشور است. انديشه برگزاري اين نمايشگاه در زمان تصدي محمد خاتمي در وزارت ارشاد پديد آمد. نخستين دوره اين نمايشگاه در سال 1366 در زمان وزارت وي برگزار گرديد.

سازمان برگزاركننده نمايشگاه، آن را با هدف "ايجاد فضايي مناسب براي آشنايي با آرا، افكار، و جنبه‌هاي گوناگون دستاوردهاي فرهنگي كشورهاي مختلف؛ ايجاد علاقه به كتاب و كتابخواني؛ فراهم‌سازي عرصه سالم براي رقابت ناشران داخلي و بين‌المللي؛ و آگاه كردن محققان و مراكز تحقيقاتي از تازه‌ترين آثار" برگزار مي‌كند (3: 40-44). ناشران داخلي و بين‌المللي و توزيع‌كنندگان كتاب، مؤسسات تحقيقاتي، چهره‌هاي ادبي، صاحب‌نظران بازار كتاب، و بنگاه‌هاي ادبي مي‌توانند در اين نمايشگاه غرفه داشته باشند.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ايران در فروردين هر سال برمبناي عملكرد ناشران در سال قبل، شش ناشر نمونه داخلي (كه شامل سه ناشر بزرگسال و سه ناشر كودك و نوجوان از سه بخش ناشران خصوصي تهران، شهرستان‌ها، و دستگاه‌هاي دولتي و عمومي است) را انتخاب مي‌كند و در اختتاميه نمايشگاه به آنها لوح تقدير نمايشگاه و جوايزي اهدا مي‌كند (8).

علاوه بر برپايي غرفه و عرضه انتشارات داخلي و بين‌المللي، در طي روزهاي برگزاري نمايشگاه، فعاليت‌هاي جانبي نيز صورت مي‌گيرد. اين فعاليت‌ها شامل برگزاري سمينار، همايش، و ميزگرد و برنامه‌هاي فرهنگي ديگر براي گروه‌هاي سني و سطوح علمي مختلف است. موضوع اين برنامه‌ها در هر سال متفاوت است و بستگي به رخدادها و مسائل روز ايران دارد (7: 29). مثلا در هفدهمين دوره نمايشگاه به مناسبت ميلاد حضرت رسول اكرم (ص) و امام جعفر صادق (ع) "سراي مهر و ماه" برنامه‌اي ويژه داشت و تمام كتاب‌هايي را كه درباره شخصيت حضرت رسول اكرم (ص) بود در يك غرفه براي عرضه و فروش به نمايش گذاشته بود (1: 217). اين فعاليت‌ها، نمايشگاه بين‌المللي كتاب را به جشنواره تبديل كرده است (7: 29).

تا اين زمان (1384) از نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران هجده دوره برگزار شده است. شمار ناشران شركت‌كننده در نمايشگاه طي سال‌ها نوسان داشته است. تعداد كشورهاي شركت‌كننده در اين نمايشگاه نيز داراي افت‌وخيزهايي بوده است. در دوره دوازدهم (1378) تعداد كشورهاي شركت‌كننده به كمترين ميزان (21 كشور) و در دوره هجدهم (1384) بيشترين ميزان (51) رسيده است. تعداد عناوين عرضه شده در نمايشگاه از 26000 عنوان در نخستين دوره، به 256000 عنوان در هجدهمين دوره افزايش يافته، و در تمام دوره‌ها سير صعودي داشته است.

 

 

 

 

 تصویر

 

مآخذ: 1) احمدي فصيح، صديقه. "هفدهمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران (14-24 ارديبهشت 1383)". فصلنامه كتاب. دوره پانزدهم، 57 (بهار 1383): 215-220؛ 2) "اطلاعيه نحوه خريد يارانه كتاب خارجي از هيجدهمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران". شرق. سه‌شنبه 23 فروردين 1384؛ 3) دادخواه، اصغر. "نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران". پايان‌نامه كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع‌رساني. دانشكده علوم تربيتي، دانشگاه تهران، 1370؛ 4) رنجبري، محمد؛ نياكان، علي‌محمد. تحولات نشر كتاب در دهه هفتاد (1370-1379). تهران: خانه كتاب ايران، 1380؛ 5) صميعي، ميترا. "شانزدهمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران (14-24 ارديبهشت 1382)". فصلنامه كتاب. دوره چهاردهم، 54 (بهار 1382): 177-180؛ 6) كولائيان، فردين. "گزارش يازدهمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران (29 ارديبهشت / 8 خرداد 1377). پيام كتابخانه. س هشتم، 1 (بهار 1377): 98ـ101؛ 7) گزارش پانزدهمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران. تهران. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، معاونت فرهنگي، 1381؛ 8) "نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران". به نقل از:http://www.tibf.co.ir/.[18May.2005].

 

فرحناز كهن

 

بازگشت به فهرست مقالات ن