Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ن

 

نمايشگاه كتاب فرانكفورت. اين نمايشگاه بزرگ‌ترين، مشهورترين، و قديمي‌ترين بازار مكاره كتاب در جهان است كه هر ساله در اوايل اكتبر در محل دائمي نمايشگاه‌هاي فرانكفورت به مدت 5 روز با مديريت اتحاديه ناشران و كتابفروشان آلمان برگزار مي‌شود (7: 81؛ :2 36). نمايشگاه كتاب فرانكفورت رويداد مهمي در قلمرو فرهنگ و نشر كتاب در جهان تلقي مي‌شود(1). در اين نمايشگاه، ناشران شركت‌كننده اجازه فروش كتاب را ندارند و بازديدكنندگان نيز به قصد خريد كتاب به نمايشگاه نمي‌آيند، بلكه فروش كتاب‌ها غيرمستقيم و به‌صورت ثبت سفارش معامله مي‌شود. بدين‌ترتيب، برپايي نمايشگاه بيشتر به قصد بازاريابي است (4: 14). از مدت 5روز نمايشگاه، سه روز اول مختص بازديدكنندگان حرفه‌اي (كتابفروشان، بازاريابان، پديدآورندگان، مسئولان چاپخانه‌ها، شركت‌هاي صحافي، و به‌طور كلي خانواده صنعت نشر) است تا در فضايي آرام به تبادل‌نظر و گفت‌وگو در مورد فروش كتاب، ثبت سفارش، حقوق مؤلفان، و اعطاي مجوز بپردازند؛ و دو روز آخر براي بازديد عموم است (4: 14؛ 6: 80). در اين نمايشگاه در مورد انتشارات جديد و در راه، تبليغ مي‌شود و هم قراردادهايي براي كارهاي آينده صورت مي‌گيرد (3: 36). بازديد از نمايشگاه رايگان نيست و بهاي بليت براي گروه‌هاي مختلف، متفاوت است مثلا در سال 2003 هزينه ورود براي بازديدكنندگان حرفه‌اي 30 يورو، فروشندگان كتاب 20 يورو، دانشجويان 15 يورو، و عموم 9 يورو بوده است (1). در نمايشگاه كتاب فرانكفورت، غرفه‌آرايي اهميت زيادي دارد. مسئولان برپايي نمايشگاه معتقدند كه اين كار باعث جلب توجه و استقبال بازديدكنندگان مي‌شود (7: 86).

فضاي نمايشگاه مناسب با اهداف نمايشگاه كتاب فرانكفورت است و دسترسي به تالارها به‌وسيله ميني‌بوس‌هاي مخصوص نمايشگاه كه در محوطه نمايشگاه و بين تالارها در رفت‌وآمد هستند به راحتي امكان‌پذير است (2: 36؛ 3: 36).

تاريخچه. بازار مكاره كتاب در آلمان، نخستين بار در اواسط سده پانزدهم ميلادي، مستقل از ديگر بازارهاي مكاره، در شهر فرانكفورت برپا شد. از اواخر سده شانزدهم ميلادي با تسلط كليسا بر آن، اين نمايشگاه كم رونق شد و اين وضع تا پايان جنگ جهاني دوم ادامه داشت (5: 27). از 1949، چهار سال پس از جنگ جهاني دوم، 205 ناشر در كليساي پاول فرانكفورت جمع شدند و با عرضه ده هزار كتاب، نمايشگاه كتاب فرانكفورت را احيا كردند (7: 82). برگزاري نخستين نمايشگاه كتاب فرانكفورت همزمان با دويستمين سال تولد "گوته"، شاعر محبوب مردم آلمان، باعث مقبوليت بيشتر نمايشگاه شد (5: 27). در دو دهه اولِ برگزاري نمايشگاه، جنبه‌هاي اقتصادي و بازاريابي و كسب و كار مطرح بود و در اواخر دهه 1960 جنبش‌هاي دانشجويي و تظاهرات فراگير دانشجويان در اروپاي مركزي و امريكاي شمالي نمايشگاه را تحت‌تأثير قرار دارد و موقتآ بدان صبغه سياسي داده و باعث جذابيت بيشتر آن نزد جوانان شد؛ پس از آن آثار عامه‌پسند به نمايشگاه راه يافت. در واكنش به روند عامه‌پسندي، مسئولين برپايي نمايشگاه بر آن شدند كه در كنار ملاحظات اقتصادي به ترويج مسائل فرهنگي نيز بپردازند (6: 79-80).

از سال 1976-1988 هر دو سال يك‌بار، و از 1989 تاكنون (2004) هر ساله، يك كشور يا يك فرهنگ به‌عنوان موضوع برنامه‌هاي جنبي نمايشگاه انتخاب شده و از آن دعوت مي‌شود تا در نمايشگاه به‌عنوان ميهمان حضور داشته باشد و براي افكار عمومي آلمان و جهان به معرفي نويسندگان و آثار فرهنگي خود بپردازد. براي مثال، موضوع پنجاه و ششمين دوره نمايشگاه كتاب فرانكفورت (2004) "جهان عرب" بود و 22 كشور عرب زبان در آن حضور داشتند و 10000 عنوان كتاب عربي و مربوط به كشورهاي عرب را در غرفه‌هاي خود به نمايش گذاشتند و 200 نويسنده و مترجم و روشنفكر عرب در گفت‌وگوها و ميزگردها و سخنراني‌ها حضور يافتند (2: 36-37؛ 6: 80).

از دومين دوره نمايشگاه (1950)، اتحاديه ناشران و كتابفروشان آلمان، جايزه‌اي را به‌نام "جايزه صلح جهاني" تعيين كردند كه همه ساله همزمان با برگزاري نمايشگاه كتاب فرانكفورت به افراد دانشمند، نويسنده، مترجم، هنرمند، شخصيت اجتماعي ـ فرهنگي، و يا سازمان و نهادي اروپايي كه در سال پيش در پيشبرد و تحقق انديشه‌هاي صلح‌طلبانه مؤثر بوده است، اعطا مي‌شود و انتخاب فرد برگزيده چند ماه قبل از برپايي نمايشگاه صورت مي‌گيرد (2: 36؛ 8: 136).

طي روزهاي برگزاري نمايشگاه، علاوه بر فعاليت‌هاي اصلي، فعاليت‌هاي ديگري نيز صورت مي‌گيرد از قبيل: ميزگردها و سخنراني‌ها كه موضوع بيشتر آنها كشورهاي ميهمان نمايشگاه هستند (2: 36-37)؛ شركت نويسندگان و اهل قلم معروف دنيا در داخل نمايشگاه و تبادل‌نظر مستقيم با مردم؛ گردهمايي انجمن‌هاي ادبي جهان؛ برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي توسط كارشناسان و متخصصان در تالار نشر الكترونيك كه محل تجمع ناشران رسانه‌هاي الكترونيكي جهان است (7: 87)؛ نمايش آثار صحافان كتاب (هر سال يك مؤسسه بزرگ به تبليغ فعاليت‌هاي خود مي‌پردازد)؛ و انتشار كاتالوگ‌هاي ويژه مبادله حقوق نشر بر روي لوح‌هاي نوري. همچنين، در اين نمايشگاه تصويرگران و گرافيست‌هاي كتاب با يكديگر ملاقات مي‌كنند و اجازه استفاده رايگان از آثار آرشيو شده را به صاحبان صنايع نشر مي‌دهند. مركز بين‌المللي كتابفروشان و كتابداران كه همه ساله به بررسي مباحث مربوط به آزادي بيان و حقوق بشر مي‌پردازد نيز در اين ايام فعال است؛ و سرانجام اينكه مكاني براي تبادل‌نظر بازرگانان، روزنامه‌نگاران، و مردم است (9: 9).

 

مآخذ: 1) دوكوهي، پرستو. "درس‌هايي كه مي‌شود از يك نمايشگاه معروف آموخت". به نقل از: http://www.ketabehafeh.ir.[16May. 2005]؛ 2) رستمي، جلال. "نيم قرن با كتاب: پنجاه و ششمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب فرانكفورت". جهان كتاب. س.نهم، 188 (آذر 1383): 36-37؛ 3) طالب‌زاده، خسرو. "چشم‌انداز نمايشگاه كتاب فرانكفورت". صنعت چاپ. س. هفدهم، 204 (آذر 1378): 36-37؛ 4) "گفت‌وگو با خسرو نافذ در مقايسه نمايشگاه فرانكفورت و ايران". همشهري. 19 ارديبهشت 1384؛ 5) محسني‌فرد، فرزانه. "بزرگ‌ترين بازار مكاره جهاني كتاب: در حاشيه برگزاري نمايشگاه كتاب فرانكفورت". هفته‌نامه پگاه، 71 (27 آبان 1381): 26-27؛ 6) مطلبي، داريوش. "پنجاه و سومين نمايشگاه كتاب فرانكفورت (2001)". كتاب ماه (كليات). س. پنجم، 5 (بهمن 1380): 79-82؛ 7) همو. "گزارش پنجاه و سومين نمايشگاه كتاب فرانكفورت (2001)". پيام كتابخانه. س. يازدهم، 3 (پاييز 1378): 81-87؛ 8) نافذ، خسرو. "50 سال نمايشگاه جهاني كتاب فرانكفورت". بخارا. س. اول، 2 (مهر ـ آبان 1377): 130-144؛ 9) "نمايشگاه كتاب فرانكفورت در يك نگاه". كتاب هفته. دوره جديد، 48 (8 آبان 1378): 9.           

   فرحناز كهن

 

بازگشت به فهرست مقالات ن