Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ن

 

نمايشگاه كتاب كودك بولونيا[1]. بازار كتاب كودك بولونيا يكي از بزرگ‌ترين نمايشگاه‌هاي كتاب در جهان است كه همه ساله در شهر بولونياي ايتاليا برگزار مي‌شود. هدف از برگزاري آن ارائه مستقيم كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان، ايجاد فرصتي مناسب براي ارزيابي آثار منتشر شده در سطح جهاني، بازاريابي وسيع براي ناشران، و امكان آشنايي و تبادل‌نظر و انتقال تجربه ميان نويسندگان و تصويرگران حرفه‌اي كتاب كودك و نوجوان و ناشران بين‌المللي در سراسر جهان است (1: 10).

اين نمايشگاه از 1964 در روزهاي 6-9 آوريل (18-21 فروردين) به‌مدت چهار روز در مكان دائمي آن در بولونيا برگزار مي‌شود. در اين بازار اكثر ناشران معتبر كتاب كودك و نوجوان از سراسر جهان به‌طور فعال شركت مي‌كنند و نتيجه يك‌سال فعاليت خود را در اختيار نويسندگان، تصويرگران، متخصصان، و ساير ناشران قرار مي‌دهند. اين نمايشگاه هر سال در گروه‌هاي نمايشگاه كتاب كودك، مسابقه تصويرگري كتاب كودك، جايزه كتاب فيلم‌ها، جايزه افق‌هاي دور، و جايزه كتاب‌هاي ابتكاري و دستاوردهاي جديد در عرصه آموزش برگزار مي‌شود (1: 10-12؛ 2؛ 4: 148). از 1966 همزمان با اين نمايشگاه، مسابقه گرافيك كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان توسط نمايشگاه و موزه ايتاباشي ژاپن[2]  برگزار مي‌شود.

هيئت داوران نمايشگاه در دو گروه تشكيل مي‌شود. گروه اول جمعي از كارشناسان و دست‌اندركاران مسائل فرهنگي كودكان شامل دو گرافيست، يك كارشناس تعليم و تربيت كودك، يك منتقد هنري، و يك كتابفروش است كه به‌طور مشترك كتاب‌ها را ارزيابي مي‌كنند. فعاليت عمده آنها بررسي آثار كودكان و نوجوانان از نظر گرافيكي و تصويري به‌منظور تقويت اين حوزه از ادبيات كودكان و نوجوانان است و در ارزيابي به خلاقيت كلي و كامل ارائه شده در يك كتاب اهميت مي‌دهند. اين هيئت كار بررسي آثار را در دو بخش داستان و غيرداستان در ماه فوريه انجام مي‌دهد. معيارهاي مهم ارزيابي آثار شامل مواردي مانند هماهنگي ميان متن و تصوير، ظرافت هنري تصاوير، نوآوري و خلاقيت، انعكاس خوب و روشن، عمق معنوي آثار، چگونگي انتقال پيام از طريق تصوير به مخاطبان، چگونگي به‌كارگيري روش‌هاي تصويرگري و انتخاب رنگ‌ها، صفحه‌آرايي، و شيوه چاپ آثار است.

گروه دومِ داورانِ نمايشگاه شامل 9 كودك و نوجوان در سنين 6-9 سال است كه از ميان دانش‌آموزان مدرسه‌هاي شهر بولونيا توسط كارشناسان و معلمان آنها انتخاب مي‌شوند و بايد از توانايي نقد آثار تجسمي به‌ويژه نقاشي برخوردار باشند. اين هيئت بهترين كتاب را از ميان كليه آثار ارائه شده انتخاب و معرفي مي‌كند (1: 10-12؛ 8: 24).

مسئولان برگزاري نمايشگاه چند ماه قبل از افتتاح نمايشگاه پيش‌برگه‌ها و كاتالوگ‌هاي آن را به‌چندين زبان به‌همراه دعوتنامه رسمي رئيس نمايشگاه، مستقيمآ به‌نشاني ناشران كشورهاي شركت‌كننده مي‌فرستند. كليه ناشران علاقه‌مند مي‌توانند با مجموع آثار خود در بازار نمايشگاه شركت كنند. ناشران مي‌توانند بعد از ارسال برگه كامل شده درخواست شركت در نمايشگاه، چهار نسخه از آثاري را كه براي نخستين بار در فاصله دو سال آخر منتشر كرده باشند تا پايان ژانويه به نمايشگاه بفرستند. در هر دوره نمايشگاه به‌طور عمده 1500 ناشر از 60 كشور جهان شركت مي‌كنند. در بخش مسابقه طراحي، تصويرگران مي‌توانند با ارسال پنج نمونه از اصل آثاري كه در يك‌سال و نيم اخير كشيده‌اند در مسابقه شركت كنند. هنرمندان در به‌كارگيري انواع شيوه‌هاي نقاشي و طراحي آزاد هستند و بايد آثار خود را براي كتاب‌هاي داستان تا پايان نوامبر، و غيرداستان تا آخر دسامبر قبل از برگزاري نمايشگاه بفرستند. در مجموع براي هر دو بخش كتاب‌هاي داستان و غيرداستان آثار 100 هنرمند پذيرفته مي‌شود.

در طول نمايشگاه دو نوع جايزه بين‌المللي اهدا مي‌شود. جايزه گرافيك بولونيا[3]  كه در بخش مسابقه طراحي توسط هيئت داوران گروه اول به تصويرگران برگزيده داده مي‌شود و شامل پلاك طلايي براي جايزه اول، ديپلم افتخار، و لوح تقدير است. جايزه ديگر مربوط به انتخاب كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان است كه توسط هيئت داوران كودك و نوجوان انتخاب مي‌شود. همچنين جايزه‌هايي مانند پلاك طلايي و ديپلم افتخار نيز به ناشر برگزيده اهدا مي‌شود. تصوير برگزيده مسابقه طراحي در دو صفحه كاتالوگ سالانه نمايشگاه چاپ و در مسابقه نقاشان سال يونيسف شركت داده مي‌شود. كليه آثار در تعدادي از موزه‌هاي ژاپن نيز به نمايش درمي‌آيد. برندگان پيش از نمايشگاه جوايز خود را دريافت مي‌كنند، سپس كتاب‌هاي برنده و برگزيده در طول نمايشگاه به‌صورت پوستر، كاتالوگ، و نمايش در مكاني ويژه معرفي مي‌شوند.

در بخش نمايشگاه از ايران تاكنون، كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان در 1972/1350ش. موفق به دريافت ديپلم افتخار شد و در بخش مسابقه طراحي، تصويرگران متعددي برنده جوايز اين نمايشگاه شده‌اند (1: 11؛ 4: 149).

يكي از برنامه‌هاي مهم و جنبي اين نمايشگاه برگزاري مراسم اهداي جايزه بين‌المللي هانس كريستين آندرسن است.

برندگان اين جايزه در مراسم رسمي نمايشگاه و بازار كتاب كودك بولونيا معرفي مي‌شوند و آثارشان به‌همراه آثار بقيه نامزدها به‌نمايش گذاشته مي‌شود. به‌مناسبت بزرگداشت دويستمين سالگرد تولد هانس كريستين آندرسن و ترويج هنر تصويرگري در نمايشگاه كتاب بولونيا 2005، مسابقه جديدي در زمينه تصويرگري با عنوان "امپراتور" اجرا شد (2). اين نمايشگاه تنها نمايشگاه اختصاصي كتاب‌هاي كودكان است كه در آن علاوه بر كتاب، فيلم‌هاي مربوط به كودكان نيز در تالار مخصوصي نمايش داده مي‌شود. برگزاري نمايشگاه‌هايي از كتاب‌هاي منتخب نمايشگاه بولونيا در كشورها از برنامه‌هاي ديگر اين نمايشگاه است كه هدف آن آشنايي ناشران، نويسندگان، و تصويرگران با كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان كشورهاي مختلف جهان است. همچنين ناشراني كه نمي‌توانند كتاب‌هايشان را در كشورهاي مختلف به معرض نمايش بگذارند از اين طريق آثارشان به‌نويسندگان و تصويرگران كشورهاي ديگر معرفي مي‌شود. اين نمايشگاه تاكنون در كشورهاي يونان، مكزيك، برزيل، ونزوئلا،ژاپن، امريكا، و هند برگزار شده است. اين نمايشگاه در نوامبر 1993م./آبان 1372ش. با همكاري كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان تحت‌عنوان "نمايشگاه بين‌المللي كتاب

 

فهرست آثار برگزيده تصويرگران ايراني "نمايشگاه و بازار كتاب بولونيا"

 

707_1.jpg 

 

كودك و نوجوان، تهران ـ بلونيا" در تهران نيز برگزار شد و در سال 2005 در اسپانيا برگزار گرديد (7). از ساير فعاليت‌هاي جنبي نمايشگاه مي‌توان به‌برگزاري نمايشگاهي از آثار تصويرگران و نويسندگان معاصر يك كشور مهمان در طول نمايشگاه، سخنراني‌ها، و نمايشگاه‌هاي متعددي مانند غرفه برگزيدگان مسابقه دوسالانه تصويرگري براتيسلاوا، غرفه سازمان فرهنگي يونسكو، غرفه برگزيدگان دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان، انتشار آثار الكترونيكي، برپايي فروشگاه‌هاي كتاب، انتشار كاتالوگ، پوستر، توليد و توزيع ديسكت هوز هو[4] ، و برگزاري نمايشگاهي كه در هر دوره آثار تصويرگران كتاب كودك منطقه جغرافياي خاصي را به‌نمايش مي‌گذارد نام برد. اين نمايشگاه در 1989م./1368ش. مربوط به ايران بوده است.

در مورد نمايشگاه بولونيا مي‌توان به دو بُعد فرهنگي و اقتصادي اشاره كرد. از نظر اقتصادي نمايشگاه به ايجاد زمينه مساعد براي تبادل‌نظر درباره حق تأليف، حق ترجمه، و فراهم‌آوري زمينه‌هايي براي نشر مشترك آثار مي‌كوشد. همچنين تصويرگران تازه‌كار در كنار تصويرگران حرفه‌اي براي معرفي خود فرصت مي‌يابند و مي‌توانند در اين رقابت فرهنگي ـ هنري شركت كنند. برنامه‌هاي جنبي نمايشگاه نيز مي‌كوشد شرايط مساعدي براي ايجاد و رشد ايده‌هاي جديد فراهم آورد (1: 11؛ 3: 10؛ 6: 6-8).

 

مآخذ : 1) "آشنايي با نمايشگاه بلونياي ايتاليا". بازتاب.  2 (1372): 10-12؛ 2) اخباري از بولونيا 2005. همشهري 12 شهريور 1382. به نقل‌از:[On-line].Available: http:// www.hamshahri.org.hamnews/1383/830612/world/ketabw.htm [14March2006]؛ 3) ايرواني، سارا. "بي‌ينال‌هاي جهاني تصويرگري كتاب كودك. زبده آثار تصويرگري كتاب كودك در جهان". پايان‌نامه ليسانس نقاشي دانشكده هنرهاي زيبا. دانشگاه تهران، 1368؛ 4) "جوايز نمايشگاه جهاني كتاب‌هاي كودكان بولونيا، ايتاليا". پويش، (بهار 1368): 148-149؛ 5) حكايت‌نامه جايزه نخست نمايشگاه كتاب بولونيا را كسب كرد. همشهري 23 فروردين 1382. به نقل از :[On-line]. Available:http://www. hamshahri.org/ hamnews/ 1382/820123/news/akhar. htm.[14March2006]؛ 6) "گفتگو با خانم فرانچسكا فراري: مدير نمايشگاه بلونياي ايتاليا". بازتاب، 3 (1372): 6-8؛

7) "Bologna Children᾽s Book Fair". [On-line]. Available: http:// www.bookfair.bolognafiere.it/index2.asp?m=5281=28 ma=3 [10March2006]; 8) Jones, Dolores Blythe. Children's Literature Awards Winners.U.S.A: Cade Research Inc.,1988. 

               نوشين موسوي

 


 

.[1] Bologna Children᾽s Book Fair

.[2] Japan Itabashi Art Museum

.[3] Fiera Di Bologna Grapmcs Prize

.[4] Who᾽s Who

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ن