Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات پ

 

پارشمن. اين لفظ به پوست دباغي‌شده حيواناتي نظير گوسفند، بز، و گوساله كه به‌منظور نوشتن بر روي آنها تهيه مي‌شده اطلاق مي‌گردد. اين نام ظاهراً از شهر پرگاموم (برغمه[1] ، به زبان تركي) يونان باستان گرفته شده، يعني جايي

كه پارشمن در قرن دوم پيش از ميلاد در آنجا اختراع شده است. پوست به‌عنوان ماده‌اي نوشتاري حتي پيش از آن نيز مورد استفاده بوده، اما در شيوه جديد، تميزكردن و كشيدن و تراش‌دادن پوست، استفاده از هر دو طرف يك كاغذ پوستي را ممكن مي‌ساخت كه اين امر باعث شد نسخه‌هاي خطي از صورت طومار به‌صورت كتاب‌هاي صحافي‌شده (كدكس)[2] درآيند.

پارشمني كه از پوست‌هاي نازك‌تر گوساله يا بزغاله، يا گوساله داخل شكم مادر يا گوساله تازه متولد شده و يا برّه ساخته مي‌شد ولوم[3]  ناميده مي‌شد، واژه‌اي كه كاربردش توسعه يافت و به‌ويژه به پارشمن مرغوب اطلاق مي‌شد. در قرن ششم پيش از ميلاد، ولوم نسخه‌هاي خطي اوليه، داراي كيفيت خوبي بود. اما از آن پس، به‌سبب افزايش تقاضا، مقدار زيادي از مواد درجه دوم نيز وارد بازار شد تا اينكه در قرن دوازدهم در اروپاي غربي هنگامي كه شمار زيادي از نسخه‌هاي خطي در حال توليد بود، نوعي ولوم انعطاف‌پذير و نرم به نام وگ[4]  پديد آمد. در قسطنطنيه در قرون اوليه، نوعي ولوم مرغوب توليد شد كه، به‌وسيله ماده مخصوصي، ارغواني‌رنگ مي‌شد و با حروف نقره‌اي و طلايي روي آن مي‌نوشتند كه عملاً كاري غيرمفيد و زينتي بود كه در دوران ژروم قديس انجام مي‌گرفت. اين رنگ ارغواني به مرور از ميان رفت، اما عمل تذهيب و تزيين نسخه‌هاي خطي از جنس پارشمن با استفاده از طلا، نقره، و ساير رنگ‌ها در قرون وسطي در اروپا شكوفا شد.

امروزه، اصطلاح پارشمن و ولوم به نوعي كاغذ با كيفيت اعلا كه عمدتاً از خمير چوب و تكه‌هاي كهنه پارچه ساخته مي‌شود و اغلب اعمال تكميلي روي آن انجام مي‌گيرد اطلاق مي‌گردد.

 (EBR)

ترجمه ميترا صميعي

 


[1]. Bergama

[2]. Codex

[3]. Vellum

[4]. Vogue

 

 

بازگشت به فهرست مقالات پ