Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات پ

 

پوتنام، هربرت[1] . وي كتابدار آتناي ميناپليس[2] (1884-1887)، كتابدار كتابخانه عمومي ميناپليس[3] (1887-1891)، كتابدار كتابخانه عمومي بوستون (1895-1899)، و كتابدار كتابخانه كنگره امريكا (1899-1939)، از چهره‌هاي برجسته جنبش كتابداري امريكا، به‌ويژه در طي نيمه اول دوره چهل‌ساله فعاليتش در كتابخانه كنگره امريكا به‌شمار مي‌آيد. او نخستين كتابدار مجرّبي بود كه سمت كتابدار كتابخانه كنگره را برعهده گرفت. وي از طريق پيوند سياست‌هاي كتابخانه كنگره با علايق گسترده‌تر كتابداري امريكا، نقش مهمي در كتابخانه كنگره ايفا كرد. به‌منظور ايجاد چنين پيوندي، وي حمايت و پشتيباني كنگره، كتابداران متخصص به‌ويژه انجمن كتابداران امريكا، و جامعه علمي امريكا را جلب كرد. در نتيجه، پوتنام بيش از ساير كتابداران كتابخانه كنگره، الگوي خدمات كتابخانه ملي كنگره را براي كنگره، كتابخانه‌هاي امريكا، و جهان دانش ترسيم و تعيين كرد. پوتنام در 20 سپتامبر 1861 در شهر نيويورك به دنيا آمد و دهمين فرزند ويكتورين پوتنام و جرج پالمر پوتنام (بنيان‌گذار انتشاراتي پوتنام) بود. هربرت در مدارس خصوصي تحصيل كرد و در سال 1883 موفق به اخذ درجه كارشناسي از دانشگاه هاروارد شد. سال بعد به دانشكده حقوق دانشگاه كلمبيا وارد شد، اما خيلي زود تحت تأثير دوستان خود، سرپرستي كتابخانه آتناي ميناپليس را برعهده گرفت. همچنان كه با موفقيت مشكلات كتابخانه را برطرف مي‌ساخت مطالعات حقوقي خود را نيز ادامه مي‌داد و به دادگاه مينه‌سوتا راه يافت. در سال 1887 به سمت كتابدار كتابخانه عمومي جديدي كه كتابخانه آتنا را نيز در خود جاي داده بود، منصوب شد. پوتنام پس از اداره جدّي كتابخانه عمومي ميناپليس در سال‌هاي آغازين كار، در اواخر سال 1891 از شغل خود كناره گرفت و براي آنكه نزد مادر بيمارش باشد، به همراه خانواده به ماساچوست بازگشت و به شغل وكالت روي آورد. سپس با قبول سرپرستي كتابخانه عمومي بوستون، عظيم‌ترين كتابخانه عمومي كشور، به حرفه كتابداري بازگشت. او اين شغل را در سال 1895 برعهده گرفت.

قابليت‌هاي مديريتي و مسئوليت جديد پوتنام، موجب مشاركت سريع او در انجمن كتابداران امريكا شد. از 16 نوامبر تا 7 دسامبر 1896 كميته مشترك كتابداري كنگره در آستانه انتقال كتابخانه كنگره به ساختمان جديد جلساتي را به‌منظور بررسي وضعيت اين كتابخانه برگزار كرد و پوتنام يكي از نمايندگان انجمن كتابداران امريكا در اين جلسات بود.

در آن زمان، كتابدار كتابخانه كنگره اينزورث راند اسپوفورد بود كه بيش از 30 سال در اين مسئوليت خدمت مي‌كرد و شخصاً مسئوليت گسترش و تبديل كتابخانه كنگره به نهادي ملي و مهم را برعهده داشت. انجمن كتابداران امريكا شش نفر را به جلسات مذكور مي‌فرستاد. پوتنام و ملويل ديويي ، دو چهره سرشناس، هريك نقش ملي و گسترده‌اي براي كتابخانه كنگره برعهده داشتند، نقشي كه فراتر از انديشه بنيادي يا موفقيت‌هاي اسپوفورد به‌شمار مي‌آمد. اين دو پيشگام كتابخانه كنگره، پيشنهادهاي خاص و فراواني را در مورد خدمات كتابخانه ملي ارائه كردند.

در سال 1896 اعضاي اين نشست‌ها رابطه ميان كتابخانه كنگره و جنبش كتابداري امريكا را نقطه عطفي دانسته و براي نخستين بار انجمن كتابداران امريكا با توجه به هدف و وظايف كتابخانه كنگره، توصيه‌هايي را به كنگره ارائه داد. افزون بر اين، كنگره به اين توصيه‌ها توجه كرد و اين توصيه‌نامه به همراه گزارشي توسط اسپوفورد در 18 ژانويه 1897 بايگاني شد و تأثير عمده‌اي بر سازماندهي مجدد كتابخانه گذاشت و اين توصيه‌ها در قانون تخصيص اعتبار قانوني براي سال مالي 1898، توسط رئيس‌جمهور وقت (گراور كليولند) در 19 فوريه 1897 درج شد. تجديد ساختار و گسترش كتابخانه مشروط به گزارش جلسات كميته مشترك كنگره در مورد كتابخانه نشد. چون اين تغييرات بخشي از قانون تخصيص اعتبار به‌شمار مي‌آمد، در اول ژوئيه 1897 آغاز سال مالي جديد به مرحله اجرا گذاشته شد. در 30 ژوئن 1897 ويليام مك كين لي، رئيس‌جمهور وقت، دوست خود جان راسل يانگ، روزنامه‌نگار و ديپلمات سابق، را به‌عنوان كتابدار كتابخانه كنگره پيشنهاد كرد. مجلس امريكا در همان روز اين پيشنهاد را تصويب كرد و يانگ در اول ژوئيه، روز مرحله عملياتي سازماندهي مجدد كتابخانه، سوگند ياد كرد.

يانگ در مدت يك سال و نيم فعاليت خود در كتابخانه، اقدامات قابل توجهي را به‌ثمر رساند. او پس از نظارت بر انتقال كتابخانه از ساختمان كنگره به ساختمان جديد كه در اول نوامبر 1897 به روي عموم گشوده شد، به مسائل سازماني و انتصاب‌هاي جديد در كتابخانه مشغول شد. قانون جديد كتابخانه، افزايش كاركنان كتابخانه را از 42 نفر به 108 نفر تصويب كرد و يانگ به‌شدت درگير بررسي درخواست‌ها شد و با دقت به انتخاب افراد پرداخت. وي از سلامت جسماني برخوردار نبود و نتوانست از دو بيماري سختي كه در زمستان 1898-1899 بر او عارض شده بود جان سالم به در برد و سرانجام در 17 ژانويه 1899 چشم از جهان فرو بست. روزنامه‌ها بي‌درنگ به درج مطالبي در مورد جانشين او پرداختند. اين بار، انجمن كتابداران امريكا از طريق آر.آر. بوكر و ويليام كوليج، رئيس انجمن كتابداران امريكا و كتابدار دانشگاه هاروارد، زمام امور را به‌دست گرفت. ثوروالد سولبرگ و جي.سي.ام. هانسن، دو نفر از كاركنان كتابخانه كه توسط يانگ منصوب شده بودند، با كتابداران انجمن كتابداران امريكا همكاري نزديك را آغاز كردند. در 23 ژوئيه، كمتر از يك هفته پس از فوت يانگ، لِين نامه‌اي به مك كين لي، رئيس‌جمهور وقت، نوشت كه در <مجله كتابداري>[4]  منتشر شد و تأكيد كرد كه بايد مدير باتجربه‌اي براي كتابخانه كنگره درنظر گرفت، چون در واقع، كتابخانه ملي بايد پيشگام كتابخانه‌هاي امريكا بوده و از مهم‌ترين سازماندهي و تجهيزات برخوردار باشد.

چند روز بعد، رهبران انجمن كتابداران امريكا بر انتصاب هربرت پوتنام به‌عنوان مدير جديد توافق كردند. شرح چگونگي نامزد شدن پوتنام بسيار پيچيده است، اما بي‌ترديد بدون دخالت انجمن كتابداران امريكا او هرگز كتابدار نمي‌شد. ويليام كوليج لين، نه تنها رئيس‌جمهور مك كين لي را متقاعد ساخت، بلكه در نهايت، موجب تشويق پوتنام نيز گرديد. در 13 مارچ 1899، دوران تعطيلي كنگره، مك كين لي پوتنام را به‌عنوان هشتمين كتابدار كتابخانه كنگره منصوب كرد. پوتنام در 5 آوريل سوگند ياد كرد و توسط مجلس سناي امريكا در 12 دسامبر مورد تأييد قرار گرفت. با انتصاب پوتنام، روابط كتابخانه كنگره و انجمن كتابداران امريكا وارد عرصه جديدي شد. پوتنام نه تنها كتابدار كنگره بود، بلكه به‌عنوان سخنگوي انجمن نيز ايفاي نقش مي‌كرد. وي در فاصله ژانويه تا اوت 1898 دوره ناتمام ژوستين ونيسور را تكميل كرد و در سال‌هاي 1903-1904، دوبار به سِمَت رياست انجمن كتابداران امريكا منصوب شد. از سال 1900 تا 1905، كه مهم‌ترين سال‌هاي مديريت او به‌شمار مي‌آمد، در شوراي انجمن كتابداران امريكا نيز فعاليت داشت.

پوتنام به‌عنوان كتابدار كتابخانه كنگره، به دنبال توصيه‌نامه‌اي كه در سال 1896 به كميته مشترك كتابداري كنگره ارائه كرد، سريعاً اقدام به گسترش اين كتابخانه و تبديل آن به كتابخانه ملي كرد. او طرح رده‌بندي نويني را ابداع و براي فروش و توزيع برگه فهرست چاپي، ايجاد و گسترش امانت بين كتابخانه‌اي، و تهيه فهرستگان ملي اقدام كرد. پوتنام در راهنماي ضميمه گزارش سال 1901 خود، به تشريح سازمان و مجموعه كتابخانه كنگره پرداخت و اين راهنما به‌عنوان الگويي براي كتابخانه‌ها به‌شمار مي‌آمد. از ديگر اقدامات پوتنام در طي دو دهه اول قرن بيستم، مي‌توان به موارد ذيل اشاره كرد:

1. كسب حمايت رئيس‌جمهور وقت (تئودور روزولت)، براي گسترش فعاليت‌هاي كتابخانه؛

2. دستور اجرايي انتقال اسناد رياست جمهوري و ساير اسناد دولتي به كتابخانه؛

3. بازنگري قانون حق مؤلف سال 1870 كه در سال 1905 آغاز شد و در سال 1909 پايان يافت؛

4. گردآوري مجموعه كتاب‌هاي روسي و ژاپني در سال 1907 و به دنبال آن تأسيس بنياد مجموعه‌هاي شرقي و اسلاو كتابخانه كنگره؛

5. هدايت كميته خدمات كتابداري جنگ، توسط انجمن كتابداران امريكا (1917-1919) كه نمودي مؤثر از موفقيت كتابداري امريكا بود.

در طي نيمه اول مديريت پوتنام، كه تقريباً از سال 1899 تا جنگ جهاني اول به‌طول انجاميد، او در مجموع، از حمايت كامل كتابداران متخصص و انجمن كتابداران امريكا برخوردار بود. در طي 20 سال بعد كتابخانه كنگره و انجمن كتابداران امريكا به‌سبب عدم توافق و سازگاري از يكديگر فاصله گرفتند.

يكي از علت‌هاي اين امر آن بود كه پوتنام توجه فراواني به مسائلي كه مستقيماً ارتباطي با جامعه كتابداري امريكا نداشت، مي‌كرد. در سال 1914 خدمات مرجع ويژه‌اي براي قانون‌گذاري ايجاد شد. در سال 1921 بيانيه استقلال و قانون اساسي ايالات متحده از وزارت كشور به كتابخانه كنگره منتقل گرديد تا از اين طريق چهره كتابخانه ملي به‌عنوان نماد دموكراسي امريكا بيش از پيش جلوه‌گر شود. در اواسط دهه 1920، با اقدامات پوتنام، كتابخانه كنگره به‌عنوان يكي از نهادهاي ملي حامي هنر مطرح شد و با كمك اليزابت اسپريگ كوليج، تالاري براي اجراي موسيقي مجلس تهيه گرديد و همچنين به‌كمك اين خانم، هيأت صندوق امانت كتابخانه كنگره در سال 1925 تشكيل شد كه، بدين وسيله كتابخانه براي نخستين بار مي‌توانست به قبول، نگهداري،و سرمايه‌گذاري براي هدايا و اعانات بپردازد.

افزون بر اين، تلاش فزاينده پوتنام براي "تفسير" مجموعه‌ها جايگزين علاقه شخصي او در همكاري كتابخانه‌اي و مسائل فني مربوط شد. پوتنام هميشه استفاده از مجموعه‌هاي كتابخانه كنگره را هدف اصلي آن قلمداد مي‌كرد. براي مثال، در جلسه سال 1896، كتابخانه ملي را چنين توصيف مي‌كند: "كتابخانه‌اي كه در صدر كتابخانه‌ها قرار داشته و به‌عنوان نمونه و الگو، امر دانش‌گستري در ايالات متحده را ياري داده و گسترش مي‌بخشد." پوتنام پس از تأسيس هيأت صندوق امانت كتابخانه كنگره، شروع به جذب منابع مالي خصوصي كرد تا از اين طريق متخصصان موضوعي و محققان را در استفاده از مجموعه‌ها و ارائه نظرهاي مشورتي حمايت كند.

به‌طور خلاصه بايد گفت همچنان كه پوتنام بر ديگر فعاليت‌ها تكيه داشت، علاقه او به نقش كتابخانه كنگره به‌عنوان پيشگام كتابخانه‌هاي امريكا كاسته شد. براي نمونه، در سال 1935، پوتنام ضمن نامه‌اي به كارل اچ. ميلان، دبير انجمن كتابداران امريكا، به‌صراحت انديشه استقرار دفتر كتابخانه‌هاي فدرال در كتابخانه كنگره را رد كرد و بر اين عقيده بود كه چنين اداره‌اي موجب آشفتگي و اختلال در خدمات علمي كه مهم‌ترين وظيفه كتابخانه ملي است، مي‌شود. پوتنام بر اين باور بود كه چنين دفتري بايد وابسته به يكي از وزارتخانه‌هاي اجرايي دولت باشد.

خود رأيي پوتنام باعث بروز مشكلات ديگري نيز شد. او مديري راسخ، مورد احترام، و در عين حال باجذبه بود. در واقع، هيچ كس او را با اسم كوچك خطاب نمي‌كرد و ثابت شده بود كه هيچ كس چه در داخل كتابخانه كنگره و يا خارج آن، توان آن را نداشت كه بر او تأثير عمده‌اي بگذارد.

در اواخر دهه 1930، كتابخانه كنگره دچار ركود اجرايي شد و روحيه ضعيف كاركنان و مشكلات عملياتي، همچون عقب افتادن حجم عظيم فعاليت‌هاي فهرستنويسي، نيز موجب تشديد اين امر گرديد. خودداري يا ناتواني پوتنام در تفويض مسئوليت نيز، اين مشكلات را جدي‌تر كرد. در سال 1939، كتابخانه كنگره داراي 35 بخش بود كه هر كدام به‌طور مستقيم به رئيس كتابخانه، گزارش ارائه مي‌كردند. اين تعداد بخش‌ها را مي‌توان با 16 بخشي كه در سال 1901 در گزارش سالانه درج شده بود، مقايسه كرد. حتي پوتنام با همه چيزهايي كه به كتابخانه اهدا كرد نتوانست نظارت موفقيت‌آميز بر 35 واحد مختلف و 1100 كارمند داشته باشد. در اواخر دهه 1930، بسياري از كتابداران و سياستمداران، انتظار داشتند تا پوتنام تصميم به بازنشستگي بگيرد. در واقع، حتي فرانكلين روزولت رئيس‌جمهور وقت نيز چنين انتظاري داشت.

با اين همه، پوتنام بسيار مورد احترام محققان و كتابداران بود. در اول اكتبر 1939، هنگامي كه او كتابدار بازنشسته كتابخانه كنگره شد، دوستانش در انجمن كتابداران امريكا به وي لقب "پيشكسوت حرفه ما" دادند كه كتابخانه كنگره را به جايگاه افتخارآميز كنوني و عظيم‌ترين نهاد كتابشناختي دنيا مبدل ساخته است. وي تا 15 سال بعد، با حضور در دفتر كار خود در ساعات اداري با كتابخانه كنگره همكاري داشت. پوتنام در 14 اوت 1955 در وودز هول ماساچوست چشم از جهان فرو بست. وي هيچ‌گونه زندگينامه‌اي از خود به‌جاي نگذاشت و چهل گزارش سالانه او در فاصله سال‌هاي 1899 تا 1939، به‌عنوان سابقه موفقيت‌هايش در كتابخانه كنگره به‌شمار مي‌آيد.

 

مآخذ:

1) Cole, John Y. "Herbert Putnam and the National Library". Milestones to the Present: Papers from Library History Seminar V, (1978); 2)  Idem. "Putnam, George Herbert". Dictionary of American Library Biography. S.V. "Putnam, George Herbert"; 3) Wiegand, Wayne A. "Herbert Putnam's Appointment as Librarian of Congress". Library Quartely, (1979).

                جان واي كول[5]  (WELIS)

                ترجمه علي‌اصغر شيري  

 

 



[1]. Putnam, Herbert

[2]. Minneapolis Athenaeum

[3]. Minneapolis Public Library

[4]. Library Journal

[5]. Johne Y. Co

 

 

بازگشت به فهرست مقالات پ