Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات پ

 

پول، ويليام فردريك[1] . وي كتابدار كتابخانه بوستون[2] ، كتابخانه عمومي شيكاگو[3] ، كتابخانه نيوبري[4] ، و يكي از كتابداران برجسته امريكايي سده نوزدهم است. پول، در تاريخ 24 دسامبر 1821، از والديني وابسته به طبقه كارگر در سالمِ ماساچوست زاده شد. در دوازده‌سالگي ناگزير گرديد از تحصيل دست بشويد و به جست‌وجوي كار در پيشه‌هاي گوناگون بپردازد. به پشتوانه دلگرمي‌هاي مادرش، توانست در هفده‌سالگي، با وجود تدريس در مدارس محلي، در فرهنگستان لي‌سستر[5]  ثبت نام كند. او به سال 1842 وارد دانشگاه ييل شد، اما پس از يك سال، بار ديگر به‌سبب دشواري‌هاي مالي، ناگزير گرديد تحصيل خود را ناتمام رها كند. براي بار دوم به تدريس بازگشت و سه سال بعد تحصيل در دانشگاه ييل را از سرگرفت و در 1849 از آنجا فارغ‌التحصيل و به عضويت انجمن افتخاري فاي بتاكاپا برگزيده شد.

پول در سال سوم دانشكده، به‌منظور ترميم درآمد خود، كمك‌كتابدار انجمن برادران متحد ـ سازمان ادبي و مباحثه دانشجويي ـ شد. اين انجمن مجموعه كتاب‌ها و ادواري‌ها را در اختيار اعضا مي‌گذاشت تا در يافتن مطالب جهت بحث و ديگر فعاليت‌هاي قانوني، مددكارشان باشد. اگرچه در كتابخانه براي كتاب‌ها فهرست وجود داشت، براي مندرجات ادواري‌ها كليد دستيابي مشابهي در اختيار نبود. وي به‌منظور ياري به دانشجويان، تصميم گرفت نمايه‌نامه‌اي براي مجموعه ادواري‌ها تهيه كند و بي‌درنگ كار آماده‌سازي نمايه‌نامه‌اي از حدود دويست جلد مجله را به‌صورت دستنوشته برعهده گرفت. از آنجا كه فقط يك نسخه از اين نمايه‌نامه وجود داشت، پول نياز به انتشار آن را دريافت و به‌ياري تلاش‌هاي هنري استيونس، كتابدار پيشين انجمن، توانست جي.پي. پوتنام را به انتشار آن ترغيب كند. در نتيجه، اين كار در داخل و خارج ايالات متحده بسيار مشهور شد. نخستين ويرايش نمايه‌نامه به‌سرعت به‌فروش رسيد و پول، كار گردآوري و تهيه ويرايش دوم آن را آغاز كرد و در سال 1853 منتشر ساخت.

در ضمن، وي گرچه مطالعاتي در علوم قضايي داشت، تصميم گرفت كتابداري را به‌عنوان پيشه خود برگزيند. در سال 1851، به‌طور موقت، كمك‌كتابدار كتابخانه بوستون و اندكي بعد كتابدار كتابخانه انجمن بازرگاني بوستون[6] ، يكي از كتابخانه‌هاي اجتماعي پيشرو كشور، شد. پول با شور و نشاط سرگرم انجام مسئوليت‌هاي تازه خود شد، حركت كتابخانه به سوي افق‌هايي تازه را سامان بخشيد، بر مجموعه كتاب‌ها افزود، و فهرست موجودي كتابخانه را به‌چاپ رساند. در نشر فهرست كتابخانه، ابداعي به‌كار برد و مدخل‌هاي پديدآورنده، عنوان، و موضوع را در نظم الفبايي واحدي گردآورد؛ كاري كه تبديل به معياري براي پيروي بسياري از كتابخانه‌ها شد و معمولاً با عنوان فهرست فرهنگي به آن اشاره مي‌شود. در خلال دوران استخدام رسمي و دائمي در كتابخانه انجمن بازرگاني، در نخستين همايش كتابداران كه در سال 1853 در نيويورك برپا گرديد، شركت كرد و به‌عنوان يكي از شركت‌كنندگان و نمايندگان مهم با او رفتار شد. در اين نشست، نسخه مقدماتي دومين ويرايش نمايه‌نامه ادواري‌هاي وي به‌نمايش گذاشته شد و قطعنامه تأييد آن را اعضاي حاضر در همايش پذيرفتند.

در سال 1856، مقام كتابداري كتابخانه بوستون به وي اعطا شد. اين كتابخانه يكي از معتبرترين كتابخانه‌هاي ايالات متحده بود و اين انتصاب سبب شهرت چشمگير او گرديد. پول، سيزده سال در آنجا كار كرد و باعث بهبود و پيشرفت‌هاي مهم و بي‌شماري در محيط كتابخانه و خدمات آن شد. وي به گسترش مجموعه كتاب‌ها همت گماشت و رده‌بندي‌يي، با ماهيتي عملي، طراحي كرد. پول نه از رده‌بندي موضوعي دقيق پشتيباني مي‌كرد، و نه اين كار را امكان‌پذير مي‌انگاشت. وي بر شمار كاركنان حرفه‌اي افزود و بر تربيت آنان نيز همت گمارد. چند تن از دستياران او، از جمله كارولين هوينز[7] ، ويليام فِلچر، و چارلز ايوانز، بعدها در سطح ملي، كتابداراني سرشناس شدند. پول اوقات فراغت خويش را صرف كار تهيه نمايه‌نامه ادواري‌ها و نگارش مي‌كرد و نوشته‌هايش به‌ويژه درزمينه تاريخ اوايل نيوانگلند بود. وي ويرايش تازه "مشيت معجزه‌گون سيون نجات‌بخش در نيوانگلند"[8] ، نوشته ادوارد  جانسون، را با مقدمه‌اي عالمانه و طولاني منتشر كرد كه وي را به‌منزله تاريخنگار مشهور ساخت. از سال 1858 تا 1870، به‌عنوان عضو گروه مشورتي كتابخانه هاروارد خدمت كرد.

بي‌گمان خدمت به نيازهاي مطالعاتي و پژوهشي نخبگان بوستون، كه عضو كتابخانه بودند، تجربه‌اي بارور براي پول بود. با اين همه، در سال 1869 نياز به فرصت‌هاي حرفه‌اي بيشتري را احساس كرد و تمايل به استعفا را به مسئولان كتابخانه عرضه داشت. چند سال بعد، او به‌عنوان مشاور و رايزن شماري از كتابخانه‌هاي كشور خدمت كرد. در مواردي چند، خدمات او به گزينش كتاب محدود بود. در مواردي ديگر، از جمله كتابخانه دانشگاه نيروي دريايي[9]  در آناپوليس و كتابخانه عمومي سين‌سيناتي[10] ، به كار تكميل سازماندهي كتابخانه سرگرم بود. كار وي در كتابخانه سين‌سيناتي، در سال 1871 به انتصاب تمام‌وقت او انجاميد. در مدتي كوتاه، مؤسسه‌اي ضعيف را به سازماني توانمند و سرزنده مبدل ساخت كه پس از كتابخانه عمومي بوستون، دومين كتابخانه معتبر آن سامان شد. كتابخانه عمومي سين‌سيناتي، زير نظر پول، يكشنبه‌ها تالار مطالعه را بر روي خوانندگان گشود و به‌گونه‌اي چشمگير بر آمار امانت كتاب‌ها افزود. تالاري را براي هنرهاي زيبا و تزيينات سازمان داد تا در خدمت طراحان تجاري باشد. به احتمال زياد، اين نخستين بخش موضوعي بود كه در كتابخانه‌اي عمومي برپا مي‌شد.

مدت استخدام رسمي و دائمي او در سين‌سيناتي كوتاه بود. در ژانويه 1874 كتابدار كتابخانه عمومي و تازه‌تأسيس شيكاگو شد. حتي پيش از پذيرش مقامي در شيكاگو، به رهبران كتابداري در پيوريا درباب قانون‌گذاري در ساختار قانوني كتابخانه‌هاي عمومي ايلينويز، توصيه‌هايي كرده بود. پول با قانون‌گذاري و قانوني شدن كتابخانه‌هاي اوهايو و اينديانا، كه كتابخانه‌هاي عمومي را زير نظر حوزه قانونگذاري هيأت امناي آموزشگاه‌هاي دولتي قرار مي‌داد، آشنا بود. او اين نظارت و سلطه قانوني را خرسندكننده نيافت و موضوع انتصاب هيأت امناي كتابخانه به‌همت شهردار هر حوزه شهري را، كه از دخالت سياسي بيش از اندازه جلوگيري مي‌كرد، پيشنهاد داد. ثمره توصيه پول، تصويب لايحه كتابخانه عمومي ايلينويز[11]  در سال 1872 بود كه كتابخانه عمومي شيكاگو به استناد آن برپا شد.

نخستين كار پول در انجام وظايفش، سازماندهي كتاب‌ها و آماده‌كردن محيطي مناسب براي كتابخانه بود. مردم بريتانيا به دنبال آتش‌سوزي سال 1871 شيكاگو، حدود 8000 جلد كتاب ارسال داشته بودند، اما اين آثار اغلب آثار مرجع و عالمانه بود. پول مي‌دانست به مجموعه بزرگي از كتاب براي برآوردن نيازهاي مطالعاتي استفاده‌كننده معمولي احتياج است. وي به‌ياري كاركنانش بي‌درنگ به فراهم‌آوري، فهرستنويسي، و رده‌بندي مجموعه بنياني پرداخت. از آنجاكه پول در مسائل فهرستنويسي و رده‌بندي اساساً فردي اهل عمل و فايده‌گرا بود تا فردي كمال‌گرا و آرماني، كار به‌سرعت پيش رفت و به‌انجام رسيد. پول بر اساس فايده، و نه نظريه، طرح رده‌بندي‌يي فراهم كرد كه بيست موضوع يا رده عمده داشت كه در آن به هر رده حرفي از حروف الفبا را اختصاص داد. نظام نشانه كتاب او شامل حروفي بود كه شماره ترتيبي در پي هريك مي‌آمد. كتاب‌هاي هر طبقه به ترتيب، شماره‌گذاري مي‌شد و اين شماره‌ها از يك آغاز مي‌شد و با افزايش هر كتابي افزوده مي‌گرديد. تمهيداتي با ذخيره تعدادي شماره براي زيررده‌ها، از پيش انديشيده شده بود. با اين ابتكار و شمّ ويژه براي كسب نتيجه، ترتيبي داد كه چهار ماه پس از تصدي كار، مجموعه كتابها براي امانت‌دهي آماده شد.

از آنجا كه تهيه فهرست چاپي امكان نداشت، بنا به توصيه‌اي تصميم گرفت وسيله‌اي بيافريند كه آن را "سياهه جست‌وجو" ناميد. اين سياهه چاپي حاوي نمونه‌اي از مجموعه بود كه در آن، عنوان‌ها به ترتيب موضوع و همراه نشانه بازيابي مي‌آمد. براي مدتي كتابخانه در ازاي استفاده از سياهه جست‌وجو، مبلغ اندكي را دريافت مي‌كرد اما بعدها، شركتي انتشاراتي و تجاري، اين سياهه‌ها را به همراه آگهي‌هايي منتشر و به‌طور رايگان توزيع مي‌كرد.

پول، اعتماد راسخ داشت كه كتابخانه عمومي، مؤسسه آموزشي مهمي است و كوشيد جامعه، اين مهم را احساس كند. در سال 1884 خدمات كتابخانه‌اي را به‌ياري نظامي موسوم به "تحويل ايستگاهي"[12] ، به نواحي همجوار شهر گسترش داد. فروشگاه‌هاي همجوار كه مالكان آنها سفارش كتاب‌هاي كتابخانه را پذيرفتند، به‌منزله ايستگاه‌ها تعيين شدند. هر روز پيك‌هاي كتابخانه، سفارش‌ها را گردآوري مي‌كردند و كتاب‌ها با سرعتي كه اين نظام اجازه مي‌داد، تحويل مي‌گرديد. در ازاي خدمات مغازه‌داران، مبلغي جزئي به آنها داده مي‌شد. سرانجام با رهبري توانمند پول، كتابخانه عمومي شيكاگو بزرگ‌ترين كتابخانه اماني ايالات متحده شد.

پول در دوران خدمت حرفه‌اي خود، بي‌گمان يكي از سرشناس‌ترين كتابداران روزگار بود. اگر نامدارترين نبود، دست كم پس از جاستين وينسور قرار داشت. در 1876، در هيأت مؤسس انجمن كتابداران امريكا، در نشست فيلادلفيا عضويت داشت و خدمت كرد. در آن گردهمايي تاريخي به‌عنوان معاون اين انجمنِ تازه‌تأسيس انتخاب شد و هشت سال در آن سمت بود. دو دوره هم رئيس انجمن شد. پيشنهاد پول در آماده‌سازي مشترك نمايه‌نامه ادواري‌هاي او، در نشست سال 1876 انجمن پذيرفته شد. بنا بر اين طرح پيشنهادي، كتابداران ايالات متحده و بريتانيا زير نظر پول و ويليام فلچر با هم همكاري مي‌كردند. اين طرح به نتيجه‌اي موفقيت‌آميز انجاميد و حاصل آن، انتشار سومين ويرايش <نمايه‌نامه پول براي متون ادواري>[13]  در 1882 و با تحسين گسترده‌اي روبه‌رو شد.

هنگام جشن صدمين سال استقلال امريكا از پول دعوت شد كه درباره كتابخانه‌هاي عمومي ايالات متحده امريكا، مقاله‌اي بنويسد. عنوان مقاله وي "سازمان و اداره كتابخانه‌هاي عمومي"[14]  بود كه مي‌توان آن را عصاره اصول و اقدام‌هاي اداره كتابخانه‌ها در آن عصر دانست. در سال 1877 در گردهمايي جهاني كتابداران لندن شركت جست و به‌عنوان معاون آن نشست خدمت كرد.

پول، در سال 1887 از كتابخانه عمومي شيكاگو استعفا داد تا نخستين كتابدار كتابخانه نيوبري شود، كتابخانه‌اي كه با ميراث والترال نيوبري، از بازرگانان قديمي و ثروتمند شيكاگو، شكل گرفت. قرار بود اين كتابخانه، كتابخانه مرجع شود و پول با وجود آنكه در سن بازنشستگي بود، اين مسئوليت را پذيرفت، به غناي مجموعه آن افزود، و در ارائه طرح معماري بناي آن شركت كرد. اين نخستين بخت وي در طراحي كامل بنايي جديد به‌شمار مي‌آمد، اما وي در كار معماري كتابخانه به متخصصي زبده بدل شد. در اين زمينه، پول فردي نوآور بود، چه اعتقاد داشت كه بناي كتابخانه بيش از آنكه يادمان و بناي تاريخي تلقي شود، بايد كاركردي و عملي باشد. به جاي تالارهاي وسيع سنتي با سقف‌هاي بلند، پول از تعدادي تالار بزرگ، هريك با پانزده متر پهنا كه بتواند تعدادي بخش موضوعي را زير نظر متخصصان موضوعي در خود جاي دهد، پشتيباني مي‌كرد. با تيرآهن‌ها كه استفاده از آنها را دانشكده معماري شيكاگو معمول كرد، ساخت چنين بنايي امكان‌پذير شد. با وجود مخالفت معمار بنا، هيأت امناي دانشگاه طرح پول را پذيرفت. براي كمك به اداره امور كتابخانه، وي تعداد زيادي دستيار استخدام كرد كه پايه كار حرفه‌اي و پيشرفت آتي كتابخانه را پي‌ريزي كردند.

پول شخصي پرتحرك بود و فرصت دنبال كردن نگارش تاريخ را هم، افزون بر مسئوليتش به‌عنوان كتابدار تمام‌وقت، يافت. وي در دو زمينه عمده مستعمرات نيوانگلند و تاريخ اوايل غرب به مطالعه پرداخت. نوشته‌هاي او بر پژوهش ژرف در منابع بكر مبتني بود و والاترين درجه دانشوري را از خود به‌نمايش گذاشت. وي به‌سبب مطالعات تاريخي خويش، در سال 1888 به سمت رئيس انجمن تاريخ‌نگاران امريكا انتخاب شد. پول در زندگي ادبي شيكاگو نيز فعال بود. او يكي از بنيان‌گذاران باشگاه ادبي شيكاگو بود و گرايش تاريخي‌اش او را مجهز به مطالبي براي نگارش شماري مقاله، جهت ارائه به نشست‌هاي اين سازمان كرد.

پول در اول مارس سال 1894 در اِوانستون ايلينويز، درگذشت و از خود دستاوردهايي حرفه‌اي برجاي نهاد كه كس را ياراي رقابت با آنها نيست.

 

مأخذ:

1) Williamson, William Landrum . Dictionary of American Library Biography. S.V. "Poole, William Frederick".

                آلكس لادنسون[15]  (WELIS)

                ترجمه اسدالله آزاد

 



[1]. Poole, William Frederick

[2]. Boston Athenaeum

[3]. Chicago Public Library

[4]. Newberry Library

[5]. Leicester Academy

[6]. Mercantile Library Association of Boston

[7]. Caroline M. Hewins

[8]. Wonder- Working Providence of Sion᾽s Saviour in New England

[9]. Naval Academy Library

[10]. Cincinnati Public Library

[11]. Illinois Public Library

[12]. Station Delivery

[13]. Poole᾽s Index to Periodical Literature

[14]. Organization and Management of Public Libraries

[15]. Alex Ladenson

 

بازگشت به فهرست مقالات پ